Nghệ An tạo đột phá trong phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp chất lượng cao

Chủ động hoàn thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy nông nghiệp sạch

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng nông sản và xu thế tiêu dùng xanh trên thế giới, phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp chất lượng cao được xác định là hướng đi tất yếu đối với ngành nông nghiệp Nghệ An.

Triển khai Quyết định số 885/QĐ-TTg ngày 23/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2020-2030 và Quyết định số 5317/QĐ-BNN-CBTTNS của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Nghệ An đã sớm cụ thể hóa bằng Quyết định số 3108/QĐ-UBND ngày 11/10/2022 về phê duyệt Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2022-2030.

Đây được xem là dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc chuyển đổi từ nền nông nghiệp truyền thống sang nền nông nghiệp hiện đại, an toàn và thân thiện với môi trường. Đề án không chỉ xác định rõ các sản phẩm lợi thế, lĩnh vực chủ lực và vùng sản xuất phù hợp mà còn đề ra hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp hữu cơ trên toàn tỉnh.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Nguyễn Văn Đệ và lãnh đạo Công ty CP Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO) ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác tại tỉnh Ninh Bình về việc nghiên cứu đầu tư nhà máy chế biến hoa quả công nghệ cao tại Nghệ An.

Theo đó, Nghệ An tập trung triển khai 7 nhóm giải pháp trọng tâm gồm: nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật về nông nghiệp hữu cơ; hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ; thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ; xây dựng và nhân rộng các mô hình điểm; đẩy mạnh tuyên truyền; phát triển nguồn nhân lực; tăng cường liên kết sản xuất, xúc tiến thương mại và quảng bá tiêu thụ sản phẩm.

Đặc biệt, cuối năm 2025, HĐND tỉnh Nghệ An ban hành Nghị quyết số 34/2025/NQ-HĐND thay thế Nghị quyết số 18/2021/NQ-HĐND, bổ sung nhiều chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ. Trong đó, đáng chú ý là chính sách hỗ trợ tới 80% chi phí chứng nhận hữu cơ lần đầu cho các tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất. Đây được xem là động lực quan trọng nhằm khuyến khích người dân và doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp sạch.

Với hơn 1,4 triệu ha đất nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản, Nghệ An sở hữu tiềm năng rất lớn để phát triển các mô hình sản xuất hữu cơ quy mô lớn. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 diện tích đất nông nghiệp sản xuất hữu cơ đạt khoảng 2,5-3% tổng diện tích đất nông nghiệp; diện tích đất trồng trọt hữu cơ đạt trên 2%; sản phẩm chăn nuôi hữu cơ đạt 2-3%; diện tích nuôi trồng thủy sản hữu cơ đạt từ 1,5-3% tổng diện tích nuôi trồng thủy sản toàn tỉnh.

Tuy nhiên, phát triển nông nghiệp hữu cơ không phải là con đường dễ dàng. Việc sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ đòi hỏi quy trình nghiêm ngặt, thời gian chuyển đổi kéo dài, chi phí đầu tư lớn và yêu cầu cao về kỹ thuật. Đổi lại, sản phẩm tạo ra có chất lượng vượt trội, đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng và góp phần bảo vệ môi trường sinh thái.

Nhiều thành tựu nổi bật trong phát triển nông nghiệp sạch, chất lượng cao

Sau hơn 3 năm triển khai Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ, Nghệ An đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực, từng bước hình thành nền sản xuất nông nghiệp xanh và bền vững. Đến nay, tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp đạt tiêu chuẩn hữu cơ trên địa bàn tỉnh đạt 406,36 ha. Trong đó, diện tích trang trại hữu cơ của Tập đoàn TH đạt 317,36 ha; diện tích cam được chứng nhận hữu cơ đạt 26 ha; chè hữu cơ đạt 27,5 ha; rau hữu cơ đạt 7 ha cùng nhiều mô hình cây dược liệu, cây ăn quả đang tiếp tục được mở rộng.

Mô hình trồng chè hữu cơ ở xã Thành Bình Thọ.

Lĩnh vực trồng trọt đã xuất hiện nhiều mô hình sản xuất hữu cơ hiệu quả. Tiêu biểu là dự án “Xây dựng mô hình mẫu sản xuất chè hữu cơ, liên kết theo chuỗi giá trị tại Nghệ An giai đoạn 2022-2024” do Trung tâm Khuyến nông Nghệ An triển khai tại xã Thành Bình Thọ với quy mô 10 ha. Sau 3 năm thực hiện, các hộ dân tham gia đã nắm vững quy trình sản xuất chè hữu cơ, sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh và thuốc bảo vệ thực vật sinh học, giúp cây chè phát triển tốt, đất đai màu mỡ hơn, năng suất đạt từ 1,5-2,5 tấn/ha/lứa.

Tại xã Huồi Tụ, dự án thâm canh chè theo hướng hữu cơ, liên kết theo chuỗi giá trị được triển khai trên diện tích 8 ha với sự tham gia của 35 hộ dân. Kết quả, toàn bộ diện tích đã được cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn hữu cơ theo TCVN 11041-6:2018. Mô hình không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm chè mà còn giúp người dân thay đổi tư duy sản xuất, tiếp cận các phương thức canh tác hiện đại và bền vững hơn.

Năm 2025, mô hình sản xuất dưa chuột theo hướng hữu cơ ứng dụng công nghệ tưới tự động tại vùng soi bãi xã Hưng Nguyên Nam cũng mang lại kết quả ấn tượng. Với quy mô 8 ha, năng suất đạt 36 tấn/ha, sản phẩm đạt chứng nhận hữu cơ và lợi nhuận bình quân trên 90 triệu đồng/ha. Thành công của mô hình cho thấy việc ứng dụng công nghệ cao kết hợp sản xuất hữu cơ hoàn toàn có thể mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, Nghệ An ghi nhận bước phát triển nổi bật với mô hình bò sữa hữu cơ của Tập đoàn TH. Trang trại đã được cấp chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn châu Âu với quy mô hàng trăm hecta đồng cỏ và chuồng trại, nuôi dưỡng hơn 700 con bò sữa hữu cơ. Đây là một trong những mô hình nông nghiệp hữu cơ quy mô lớn nhất cả nước, góp phần nâng tầm thương hiệu nông sản Nghệ An trên thị trường trong nước và quốc tế.

HTX dịch vụ nông nghiệp Văn Thành sử dụng máy cấy trong sản xuất nông nghiệp.

Bên cạnh đó, hệ sinh thái doanh nghiệp nông nghiệp sạch, nông nghiệp chất lượng cao trên địa bàn tỉnh ngày càng được mở rộng. Hiện nay có 4 doanh nghiệp, 3 hợp tác xã cùng nhiều hộ sản xuất tham gia lĩnh vực nông nghiệp hữu cơ. Nổi bật là Tập đoàn TH với các đơn vị thành viên hoạt động trong lĩnh vực bò sữa, dược liệu; Công ty CP An An Agri; Công ty TNHH Vitamin D2 Organic; Công ty CP Dược liệu Pù Mát...

Sự tham gia của các doanh nghiệp lớn không chỉ mang đến nguồn lực đầu tư mà còn góp phần hình thành các chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ, tạo đầu ra ổn định cho nông sản, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh trên thị trường.

Những kết quả đạt được cho thấy các chủ trương, chính sách của tỉnh Nghệ An trong phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp chất lượng cao đang đi đúng hướng và phát huy hiệu quả. Từ những mô hình sản xuất hữu cơ ban đầu, Nghệ An đang từng bước xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Trong thời gian tới, cùng với việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, mở rộng diện tích sản xuất hữu cơ và thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, Nghệ An kỳ vọng sẽ hình thành nhiều vùng sản xuất tập trung quy mô lớn, gắn với chế biến sâu và xây dựng thương hiệu nông sản. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững trong giai đoạn mới.