Nghệ An thiếu công nhân vệ sinh môi trường trầm trọng

Nhọc nhằn nghề làm sạch môi trường

Đằng sau những tuyến phố sạch đẹp, những khu dân cư không còn rác thải tồn đọng là sự vất vả của hàng nghìn công nhân vệ sinh môi trường. Công việc nặng nhọc, thường xuyên tiếp xúc với rác thải, khói bụi và các yếu tố độc hại. Cùng đó, thời gian làm việc không cố định, chủ yếu vào ban đêm hoặc sáng sớm khiến nghề vệ sinh môi trường chưa thực sự hấp dẫn đối với lao động trẻ.

Gần 9 năm gắn bó với nghề, ông Trần Văn Lợi, công nhân Công ty CP Môi trường cây xanh và xây dựng Hưng Nguyên đã quen với những ca làm việc kéo dài, những đêm miệt mài trên các tuyến đường giữa mùi rác thải và khói bụi. Dù nắng nóng hay mưa rét, công việc thu gom rác vẫn phải được duy trì để bảo đảm vệ sinh môi trường, phục vụ đời sống người dân.

Với những người công nhân như ông Lợi, công việc không chỉ đòi hỏi sức khỏe, sự kiên trì mà còn cần tinh thần trách nhiệm cao. Tuy nhiên, những vất vả đặc thù của nghề cũng là một trong những nguyên nhân khiến việc thu hút lao động mới ngày càng khó khăn.

Công nhân vệ sinh làm công việc nặng nhọc, thường xuyên tiếp xúc với rác thải, khói bụi và các yếu tố độc hại. Ảnh: Thu Vinh

Tại Công ty CP Môi trường cây xanh và xây dựng Hưng Nguyên, thiếu hụt nhân lực đang trở thành áp lực lớn trong quá trình tổ chức hoạt động. Đảm nhận thu gom rác tại các khu vực Hưng Nguyên, Nam Đàn và Thanh Chương (cũ), mỗi ngày đơn vị phải xử lý khoảng 150 tấn rác thải. Trong khi đó, lực lượng lao động hiện có mới chỉ đáp ứng khoảng 50% nhu cầu.

Anh Nguyễn Trí Dũng, Phó Giám đốc Công ty CP Môi trường cây xanh và xây dựng Hưng Nguyên, cho hay: Phần nhân lực còn thiếu buộc doanh nghiệp phải huy động thêm lao động thời vụ để duy trì hoạt động. Điều này không chỉ gây khó khăn trong bố trí nhân sự mà còn ảnh hưởng đến việc tổ chức sản xuất, phân công công việc và bảo đảm tiến độ thu gom rác trên địa bàn”.

Áp lực thiếu hụt lao động ngày càng lớn

Không chỉ tại các địa bàn ngoại thành, tình trạng thiếu hụt nhân lực cũng đang diễn ra tại các đơn vị đảm nhận công tác vệ sinh môi trường ở khu vực đô thị.

Mỗi ngày, Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Nghệ An phải thu gom bình quân khoảng 400 tấn rác thải trên địa bàn 6 phường thuộc đô thị Vinh. Khối lượng công việc lớn, địa bàn rộng, yêu cầu thu gom liên tục trong ngày, trong khi lực lượng lao động chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Khối lượng công việc lớn, địa bàn rộng, yêu cầu thu gom liên tục trong ngày, trong khi lực lượng lao động chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Ảnh: Thu Vinh

Theo kế hoạch nhân sự năm 2026, doanh nghiệp hiện còn thiếu khoảng 60 lao động, chủ yếu ở các vị trí công nhân thu gom rác và lái xe. Đáng chú ý, vào các dịp lễ, Tết, lượng rác thải phát sinh có thể tăng gấp 2-3 lần so với ngày thường. Khi đó, những công nhân đang làm việc phải tăng ca, tăng cường độ lao động để bảo đảm rác thải được thu gom kịp thời, không để tồn đọng tại các khu dân cư.

Chị Nguyễn Thị Hiền, công nhân Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Nghệ An, chia sẻ: “Do lực lượng lao động còn thiếu nên chúng tôi thường xuyên phải tăng ca, đảm nhận thêm khối lượng công việc. Những ngày lượng rác tăng cao, công việc càng vất vả, thời gian làm việc cũng kéo dài hơn. Chúng tôi mong muốn công ty tiếp tục quan tâm, có chế độ tiền lương, phụ cấp và các chính sách hỗ trợ phù hợp để người lao động yên tâm gắn bó lâu dài với nghề”.

Việc thiếu nhân lực khiến nhiều lao động phải tăng ca, đảm nhận thêm khối lượng công việc để bảo đảm hoạt động thu gom không bị gián đoạn. Điều này đặt ra không ít áp lực đối với sức khỏe, thời gian nghỉ ngơi cũng như đời sống của người lao động.

Trong khi đó, đặc thù công việc nặng nhọc, độc hại, thời gian làm việc chủ yếu vào ban đêm khiến công tác tuyển dụng và giữ chân lao động của các doanh nghiệp môi trường ngày càng khó khăn. Đây không còn là khó khăn riêng lẻ của từng đơn vị mà đang trở thành vấn đề chung của lĩnh vực vệ sinh môi trường.

Các doanh nghiệp cần có chính sách tiền lương, chế độ đãi ngộ phù hợp hơn với tính chất đặc thù của nghề. Ảnh: Thu Vinh

Cần giải pháp căn cơ để giữ chân người lao động

Trước áp lực thiếu hụt nhân lực, các doanh nghiệp môi trường đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm duy trì hoạt động. Trong đó, tập trung điều chỉnh phương thức giao khoán, tăng thu nhập gắn với khối lượng công việc, bổ sung các chính sách hỗ trợ người lao động; đồng thời đẩy mạnh cơ giới hóa, từng bước giảm sức lao động thủ công.

Ông Phạm Hữu Thắng - Trưởng phòng Tổ chức hành chính, Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Nghệ An cho hay : “Doanh nghiệp phảimở rộng địa bàn tuyển dụng, linh hoạt trong bố trí nhân sự, huy động lao động thời vụ để đáp ứng yêu cầu công việc, nhất là trong những thời điểm lượng rác thải tăng cao”.

Tuy nhiên, đây mới chủ yếu là những giải pháp trước mắt. Về lâu dài, để thu hút và giữ chân người lao động, các doanh nghiệp cần có chính sách tiền lương, chế độ đãi ngộ phù hợp hơn với tính chất đặc thù của nghề. Việc cải thiện điều kiện làm việc, trang bị phương tiện bảo hộ, đầu tư phương tiện và thiết bị hỗ trợ cũng là những yếu tố quan trọng để giảm bớt sự vất vả, hạn chế nguy cơ mất an toàn cho công nhân.

Giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực, bảo đảm thu nhập, cải thiện điều kiện làm việc và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, cơ giới hóa trong thu gom, xử lý rác thải là những yêu cầu cấp thiết hiện nay. Ảnh: Thu Vinh

Anh Nguyễn Trí Dũng, Phó Giám đốc Công ty CP Môi trường cây xanh và xây dựng Hưng Nguyên, cho biết: “Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, rất cần sự quan tâm, hỗ trợ từ phía các cấp, ngành trong việc tháo gỡ khó khăn về cơ chế, chính sách. Hiện nay, mức thu phí dịch vụ môi trường theo Quyết định số 19/2019 của UBND tỉnh còn thấp so với chi phí thực tế. Trong khi đó, nguồn ngân sách hỗ trợ cho công tác vệ sinh môi trường hằng năm còn hạn chế, gây khó khăn cho các đơn vị trong việc cân đối nguồn lực, nhất là bảo đảm kinh phí chi trả cho người lao động. Vì vậy, chúng tôi mong muốn tỉnh sớm xem xét, điều chỉnh mức thu phí dịch vụ môi trường phù hợp với thực tế, tạo nguồn kinh phí ổn định để các đơn vị duy trì hoạt động, nâng cao chất lượng dịch vụ và cải thiện thu nhập cho người lao động”.

Giữ gìn môi trường xanh, sạch, đẹp là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài và có ý nghĩa thiết thực đối với chất lượng cuộc sống của người dân. Nhưng để hoàn thành nhiệm vụ ấy, không thể chỉ trông chờ vào sự tận tụy, hy sinh thầm lặng của những công nhân môi trường.

Giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực, bảo đảm thu nhập, cải thiện điều kiện làm việc và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, cơ giới hóa trong thu gom, xử lý rác thải là những yêu cầu cấp thiết hiện nay. Đây không chỉ là giải pháp giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động ổn định mà còn là nền tảng để nâng cao chất lượng dịch vụ môi trường, đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị và bảo vệ môi trường trong giai đoạn mới.