Nghệ An: Xuất khẩu tăng trưởng ấn tượng giữa nhiều biến động toàn cầu

Chuỗi doanh nghiệp mở rộng sản xuất, thúc đẩy xuất khẩu

Theo báo cáo của Sở Công Thương tỉnh Nghệ An, trong 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh ước đạt trên 2,5 tỷ USD, tăng trên 58% so với cùng kỳ năm trước và đạt hơn 50% kế hoạch năm.

Trong cơ cấu xuất khẩu, nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò chủ lực. Đáng chú ý, mặt hàng thiết bị và linh kiện điện tử tăng trưởng hơn 160%, chiếm trên 55% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh. Nhiều ngành hàng khác cũng duy trì đà tăng khá như giày dép, dệt may, dăm gỗ và các sản phẩm chế biến.

Xuất khẩu linh kiện điện tử tiếp tục tăng mạnh, chiếm hơn 55% tổng kim ngạch xuất khẩu. Ảnh: Mai Liễu

Không chỉ tăng trưởng về quy mô, thị trường xuất khẩu của Nghệ An cũng ngày càng được mở rộng. Ngoài các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và ASEAN, nhiều doanh nghiệp đã chủ động khai phá các thị trường mới tại Nam Mỹ, châu Phi và Trung Đông. Điều này giúp giảm dần sự phụ thuộc vào một số thị trường lớn, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động thương mại quốc tế.

Hiện nay, Nghệ An đang hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi để thúc đẩy xuất khẩu tăng trưởng mạnh. Đó là địa phương thu hút đầu tư đứng tốp đầu cả nước, với hàng loạt tập đoàn lớn như: Luxshare-ICT, Foxconn, Goertek, Ju Teng, Sunny Optical Technology, Everwin Precision… Các doanh nghiệp này liên tục mở rộng sản xuất tại Khu kinh tế Đông Nam, Khu công nghiệp VSIP Nghệ An và Khu công nghiệp WHA Industrial Zone; gia tăng sản lượng hàng hóa xuất khẩu

Các doanh nghiệp lớn khác trong khu công nghiệp cũng không ngừng mở rộng thị trường xuất khẩu và đảm bảo tăng trưởng liên tục.

Đơn cử như Nhà máy may Ever Gild sau khi đưa dây chuyền giai đoạn 2 vào hoạt động đã ghi nhận doanh thu tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước. Công ty TNHH Công nghệ Everwin Precision đang tiếp tục mở rộng đầu tư và đạt tổng kim ngạch xuất nhập khẩu gần 84 triệu USD trong những tháng đầu năm, tăng khoảng 50% so với cùng kỳ năm trước.

Cùng với dòng vốn FDI, hạ tầng giao thông và công nghiệp của Nghệ An cũng đang từng bước hoàn thiện. Cao tốc Bắc - Nam, cảng Cửa Lò, sân bay Vinh cùng hệ thống khu công nghiệp quy mô lớn đã góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực kết nối của doanh nghiệp.

Hàng loạt doanh nghiệp lớn đi vào hoạt động, mở rộng sản xuất đã làm gia tăng sản lượng hàng hóa xuất khẩu. Ảnh: Mai Liễu

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng đã mở ra nhiều cơ hội mới cho doanh nghiệp Nghệ An. Các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới như không chỉ giúp hàng hóa Việt Nam được hưởng ưu đãi thuế quan mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận những thị trường rộng lớn, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Song song với đó, tỉnh Nghệ An đã đẩy mạnh cải cách hành chính, số hóa các thủ tục liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời tăng cường xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các cam kết từ các FTA.

Thách thức từ biến động toàn cầu và yêu cầu phát triển bền vững

Theo đánh giá của Sở Công Thương Nghệ An, dù kết quả tăng trưởng xuất khẩu ổn định, từng bước bền vững nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức phía trước cần phải nhìn nhận rõ và chủ động triển khai các giải pháp.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là tác động từ các biến động địa chính trị trên thế giới, đặc biệt là những căng thẳng kéo dài tại khu vực Trung Đông đã ảnh hưởng trực tiếp đến các tuyến vận tải biển quốc tế, làm gia tăng chi phí logistics, kéo dài thời gian giao hàng và gây xáo trộn hoạt động thương mại toàn cầu.

Đối với nhiều doanh nghiệp Nghệ An có thị trường xuất khẩu chủ lực tại châu Âu và Bắc Mỹ hoặc phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, áp lực chi phí đang ngày càng lớn. Việc giá cước vận tải tăng lên không chỉ làm giảm lợi nhuận mà còn ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường quốc tế.

Các doanh nghiệp nỗ lực duy trì ổn định sản xuất trước những biến động toàn cầu. Ảnh: Mai Liễu

Ông Nguyễn Văn Hiệp, Trưởng phòng Quản lý thương mại, Sở Công Thương Nghệ An cho biết, ngoài những yếu tố khách quan từ thị trường thế giới, nội tại nền kinh tế tỉnh cũng còn những hạn chế nhất định. Dù khu vực FDI đang đóng góp phần lớn vào kim ngạch xuất khẩu nhưng tỷ lệ nội địa hóa của nhiều ngành còn thấp. Mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước chưa thực sự chặt chẽ, khiến giá trị gia tăng giữ lại tại địa phương chưa tương xứng với tiềm năng.

Bên cạnh đó, phần lớn doanh nghiệp nội địa vẫn có quy mô nhỏ và vừa, năng lực quản trị, trình độ công nghệ cũng như khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu còn hạn chế. Công nghiệp hỗ trợ phát triển chưa đồng bộ khiến nhiều nguyên vật liệu và linh kiện vẫn phải nhập khẩu từ bên ngoài.

Hệ thống logistics dù đã được cải thiện nhưng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Nghệ An hiện vẫn thiếu các trung tâm logistics quy mô lớn, trong khi dịch vụ logistics còn phân tán, làm gia tăng chi phí vận chuyển và ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.

Một áp lực khác đang ngày càng rõ nét là xu hướng xanh hóa thương mại toàn cầu. Các quy định liên quan đến giảm phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc, kinh tế tuần hoàn hay các tiêu chuẩn ESG đang trở thành điều kiện bắt buộc đối với nhiều thị trường lớn.

Tỉnh Nghệ An đang đẩy nhanh triển khai Đề án “Phát triển tỉnh Nghệ An trở thành Trung tâm logistics của vùng Bắc Trung Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Ảnh: Mai Liễu

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và xây dựng hệ thống quản trị hiện đại hơn. Nếu không thích ứng kịp thời, nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì và mở rộng thị trường.

Trong bối cảnh đó, Nghệ An đang định hướng phát triển xuất khẩu theo hướng hiện đại, xanh và bền vững hơn. Tỉnh tập trung thu hút các dự án công nghệ cao, phát triển công nghiệp hỗ trợ, đầu tư hạ tầng logistics, thúc đẩy chuyển đổi số và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế mới.

Những biến động của kinh tế thế giới chắc chắn sẽ còn tiếp diễn. Tuy nhiên, với nền tảng công nghiệp đang được củng cố, môi trường đầu tư ngày càng thuận lợi cùng sự chủ động thích ứng của cộng đồng doanh nghiệp, Nghệ An có cơ sở để tiếp tục duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu, từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu và tạo động lực mới cho phát triển kinh tế địa phương.