Nghề mới ở Trung Quốc: Huấn luyện robot, lương 900 USD/tháng

Một robot đang được huấn luyện để thực hiện các công việc hàng ngày cơ bản. Ảnh: Xinhua

Khi làm việc nhà trở thành nghề huấn luyện robot

Tại Trung Quốc, ngày càng nhiều người lao động tham gia một công việc mới: thực hiện các thao tác sinh hoạt thường ngày để tạo dữ liệu huấn luyện robot. Từ nhấc cốc, mở nắp chai đến gấp quần áo, quét nhà và rửa bát, những hành động tưởng chừng đơn giản này đang trở thành nguồn dữ liệu quan trọng để phát triển robot có khả năng thực hiện các nhiệm vụ trong thế giới thực.

Theo South China Morning Post (SCMP), người lao động trong lĩnh vực này thường đeo thiết bị ghi lại chuyển động, bao gồm vòng cảm biến và chip gắn trên ngón tay. Các thao tác của họ được thu thập, chuẩn hóa và chuyển thành dữ liệu để huấn luyện robot thực hiện công việc trong nhiều môi trường, từ nhà bếp, nhà máy đến siêu thị.

Những vị trí được gọi là “huấn luyện viên robot” ngày càng xuất hiện trên các nền tảng tuyển dụng và mạng xã hội Trung Quốc. Mức thu nhập được quảng cáo dao động từ 4.000-6.000 nhân dân tệ mỗi tháng, tương đương khoảng 600-900 USD. Công việc thu hút người thất nghiệp và những người trẻ muốn tìm việc làm linh hoạt.

Liu Yun, 40 tuổi, tìm đến công việc này sau khi mất việc trong ngành công nghiệp ô tô và gặp khó khăn khi tìm cơ hội mới do tuổi tác. Tại một cơ sở huấn luyện ở Bắc Kinh, Liu đeo thiết bị cảm biến và liên tục làm theo hướng dẫn trên màn hình máy tính, lặp lại những động tác như di chuyển cốc và chà rửa bề mặt.

“Thay vì huấn luyện robot, tôi cảm thấy giống như đang dạy một đứa trẻ hai tuổi hơn”, Liu chia sẻ với Jizhou Studio, một cơ quan truyền thông tại Trung Quốc đại lục.

Mọi chuyển động của người lao động đều được theo dõi. Các màn hình lớn hiển thị bảng xếp hạng dựa trên năng suất và độ chính xác. Chỉ tiêu hàng ngày là 160 mẫu dữ liệu, trong khi những người đạt thành tích cao có thể hoàn thành hơn 260 mẫu.

Tuy nhiên, việc lặp đi lặp lại những thao tác đơn giản cũng khiến công việc trở nên nặng nhọc. Liu cho biết rửa bát và lau bàn 200 lần mỗi ngày đã là giới hạn chịu đựng của cô.

Ảnh: Zhu Xudong/Xinhua

Thu nhập linh hoạt nhưng áp lực lớn

Sun, 22 tuổi, sinh viên đến từ tỉnh Sơn Tây, miền Bắc Trung Quốc, nhận công việc trong kỳ nghỉ hè khi đang tìm kiếm cơ hội thực tập. Nhiệm vụ của anh gồm gấp quần áo, quét nhà và ghi lại các động tác tiêu chuẩn phục vụ huấn luyện robot.

Công việc trả 120 nhân dân tệ (khoảng 18 USD) cho ca ngày và 135 nhân dân tệ cho ca đêm. Dù vậy, nhiều lao động chỉ gắn bó trong vài tuần rồi nghỉ việc. Sun nhận thấy khoản thu nhập này không đủ bù đắp những mệt mỏi về thể chất và tinh thần do công việc đơn điệu gây ra.

Trong khi đó, với Guo Hongjuan, công việc lại mang đến sự linh hoạt cần thiết. Cô làm việc tại nhà khoảng 6 giờ mỗi ngày, thu thập dữ liệu thông qua các nhiệm vụ như sắp xếp sách, lau bàn và di chuyển đồ vật, với thu nhập khoảng 4.000 nhân dân tệ mỗi tháng.

Theo Guo, hình thức làm việc này giúp cô có thể kiếm tiền trong khi vẫn chăm sóc con nhỏ.

Những câu chuyện trái ngược cho thấy nghề huấn luyện robot có thể mở ra cơ hội việc làm cho nhiều nhóm lao động, nhưng mức độ hấp dẫn của công việc còn phụ thuộc vào thu nhập, cường độ lao động và khả năng cân bằng cuộc sống.

Con người đang đào tạo những cỗ máy có thể thay thế mình

Việc thu thập dữ liệu từ hoạt động của con người không chỉ giới hạn trong môi trường gia đình. Tháng 8, công ty công nghệ Physen AI có trụ sở tại Thâm Quyến đã hợp tác với một doanh nghiệp vệ sinh môi trường để trang bị thiết bị thu thập dữ liệu cho công nhân quét đường.

Khi công nhân thực hiện nhiệm vụ hoặc xử lý những tình huống phát sinh, chẳng hạn xe đạp điện chạy ngang qua, chuyển động của họ được ghi lại. Những dữ liệu này giúp robot học cách phản ứng trước các tình huống thực tế, thay vì chỉ thực hiện những thao tác được lập trình sẵn trong môi trường kiểm soát.

Các robot hình người của X Square đang thực hiện các công việc nhà tại một gian hàng trong Hội nghị Robot Thế giới 2026 ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 19/8/2026. Ảnh: Tingshu Wang/Reuters

Sự phát triển của nghề huấn luyện robot đã thu hút nhiều phản ứng trái chiều trên mạng xã hội Trung Quốc. Một số người gọi đây là “dây chuyền lắp ráp thời đại số”, trong khi những người khác ví công việc này như một hình thức “lao động nhập cư tại nhà”.

Một lao động trung niên chia sẻ rằng sau ba tháng làm công việc huấn luyện robot với mức lương thấp, ít nhất anh cũng học được cách làm việc nhà.

Tuy nhiên, một bình luận trên mạng xã hội đã nêu bật nghịch lý của nghề nghiệp mới này: “Con người đang dạy robot cách làm việc, nhưng một ngày nào đó, chính những cỗ máy ấy có thể thay thế những người đã huấn luyện chúng”.

Bình luận này cho thấy nghề huấn luyện robot phản ánh hai mặt của quá trình tự động hóa: công nghệ tạo ra những công việc mới, đồng thời đặt ra thách thức về tính bền vững của chính những công việc đó. Với người lao động, cơ hội trước mắt là có thêm nguồn thu nhập; còn về lâu dài, khả năng thích ứng với những thay đổi do công nghệ mang lại có thể sẽ ngày càng quan trọng.