'Nghề rèn tôi phải mạnh mẽ': Tâm sự của bác sĩ ung bướu giữa lằn ranh sinh tử

Không phải phòng bệnh nào cũng đầy ánh sáng. Có những căn phòng nơi tiếng máy theo dõi nhịp tim vang lên đều đặn, nơi ánh mắt người bệnh xen lẫn hy vọng và sợ hãi. Ở đó, ThS.BS Nguyễn Duy Anh – Phó Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông vẫn lặng lẽ đi qua từng ngày làm việc bằng sự điềm tĩnh đến kiệm lời và một trái tim đủ sâu để thấu cảm.

Với anh, điều khó nhất của nghề chưa bao giờ chỉ là tìm ra một phác đồ tối ưu. Điều khó nhất là giữ được niềm tin cho bệnh nhân, khi họ vừa nghe hai chữ “ung thư”.

“Không phải tôi mạnh mẽ, mà là nghề rèn cho tôi phải mạnh mẽ", BS Duy Anh nói câu ấy nhẹ tênh. Nhưng phía sau là những năm tháng đối diện với sinh – tử, với những khoảnh khắc mà chỉ cần một cái gật đầu hay một ánh nhìn cũng có thể thay đổi tâm trạng của cả một gia đình.

ThS.BS Nguyễn Duy Anh – Phó Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông

Khi hai chữ “ung thư” trở thành cú sốc của cả gia đình

BS Duy Anh chia sẻ, trong lĩnh vực ung bướu, điều khó nhất không phải lúc lựa chọn thuốc hay cân nhắc phác đồ. Điều khó nhất là khoảnh khắc thông báo chẩn đoán.

Hai chữ “ung thư” không chỉ khiến một bệnh nhân choáng váng. Nó có thể làm cả gia đình sụp xuống. Có người mẹ đơn thân lặng lẽ hỏi bác sĩ rằng nếu phải điều trị dài ngày, con nhỏ sẽ ở với ai. Có người cha là trụ cột kinh tế chỉ băn khoăn liệu mình còn đủ sức đi làm. Có cô gái trẻ chưa kịp mặc váy cưới đã phải chuẩn bị bước vào những chu kỳ hóa trị đầu tiên,...

“Mỗi ca bệnh là một phận người và mỗi phận người đều mang theo một câu chuyện riêng”, bác sĩ Duy Anh chia sẻ.

Vì thế, với anh, điều trị ung thư không chỉ là xử lý một khối u. Đó còn là hành trình giữ lại niềm tin trong thời điểm người bệnh mong manh nhất.

Bác sĩ Duy Anh thăm khám, tư vấn cho một ca bệnh

Khi điều trị không chỉ là chuyện chuyên môn

Y học hiện đại có phác đồ chuẩn hóa, có bằng chứng khoa học rõ ràng. Nhưng đời sống của mỗi gia đình lại khác nhau.

Có những phương án tối ưu về mặt chuyên môn nhưng chi phí cao, thời gian kéo dài, tác dụng phụ nặng nề. Không phải ai cũng đủ điều kiện tài chính để theo đuổi đến cùng. Không phải bệnh nhân nào cũng đủ sức chịu đựng cả thể chất lẫn tinh thần.

“Liệu phương án này có thực sự phù hợp với họ không?” – câu hỏi ấy, anh thừa nhận, luôn hiện diện trong quá trình điều trị.

Với bác sĩ Duy Anh, một phác đồ đúng chưa chắc đã là một phác đồ phù hợp. Điều quan trọng là dung hòa giữa hiệu quả điều trị và hoàn cảnh sống, để bệnh nhân có thể đi hết hành trình thay vì bỏ dở giữa chừng.

Bởi giữ bệnh nhân ở lại với điều trị cũng chính là giữ họ ở lại với hy vọng.

Nỗi đau từ những ca bệnh đến quá muộn

Điều khiến BS Duy Anh trăn trở nhất là thực tế nhiều bệnh nhân đến viện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.

Khi “thời gian vàng” đã qua, y học nhiều khi chỉ có thể kéo dài sự sống và giảm đau. Cơ hội điều trị triệt để không còn nhiều.

Có người chủ quan với những dấu hiệu bất thường. Có người sợ hãi nên trì hoãn thăm khám. Cũng có người tin vào các phương pháp truyền miệng thiếu căn cứ trên mạng xã hội, để rồi bỏ lỡ cơ hội can thiệp sớm.

BS Duy Anh vẫn nhớ một nữ bệnh nhân chưa đầy 30 tuổi mắc ung thư đại trực tràng giai đoạn cuối. Ở độ tuổi đẹp nhất đời người, cô vẫn nói về công việc, về những dự định tương lai, về một đám cưới trong mơ dù đang nằm trên giường hồi sức tích cực.

“Ung thư không chỉ lấy đi sức khỏe. Nó có thể lấy đi cả những ước mơ chưa kịp thực hiện”, vị bác sĩ nói chậm rãi.

Chính những câu chuyện như vậy càng khiến anh tin rằng, cuộc chiến với ung thư không chỉ diễn ra trong phòng mổ hay buồng hóa trị. Nó bắt đầu từ nhận thức – từ việc tầm soát sớm, khám định kỳ và đặt niềm tin vào y học chính thống.

Trong mỗi ca bệnh, bác sĩ Nguyễn Duy Anh luôn cân nhắc giữa hiệu quả chuyên môn và hoàn cảnh thực tế của người bệnh.

Theo anh, nỗi sợ hãi và tuyệt vọng đôi khi còn nặng nề hơn cả cơn đau thể xác. Vì thế, người bác sĩ không chỉ kê đơn thuốc mà còn phải trở thành điểm tựa tinh thần.

Anh học cách giải thích từng chỉ số xét nghiệm bằng ngôn ngữ dễ hiểu. Học cách im lặng khi bệnh nhân cần thời gian để khóc. Học cách kìm nén cảm xúc của chính mình khi phải thông báo những tin không mong muốn.

Một lời động viên đúng lúc có thể giúp bệnh nhân đủ can đảm bước tiếp một chu kỳ điều trị nữa. Một ánh nhìn vững vàng có thể giúp cả gia đình bớt hoang mang.

Rời khỏi cuộc trò chuyện, điều đọng lại không phải là những thuật ngữ y khoa phức tạp. Đó là hình ảnh một người bác sĩ chọn ở lại giữa lằn ranh sinh tử – nơi mỗi ngày đều có thể đối diện với tin buồn, nhưng vẫn phải giữ cho mình sự bình tĩnh và hy vọng.

Giữa những nốt trầm của bản án “K”, bác sĩ Nguyễn Duy Anh và đồng nghiệp tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông vẫn bền bỉ làm công việc của mình chữa bệnh bằng chuyên môn, và chữa lành bằng sự tử tế.

Và có lẽ, chính sự tử tế ấy là điều giúp người bệnh tin rằng, trong cuộc chiến với ung thư, họ không đơn độc và hy vọng vẫn luôn còn.

Kim Ngân