Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm: Đưa rối nước từ ao làng đến không gian hiện đại

Thủy đình rối nước của nghệ sĩ Phan Thanh Liêm tại Vincom Plaza Skylake. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Trong 3 ngày (từ 23 đến 25/9), nghệ sĩ múa rối nước Phan Thanh Liêm đã mang đến cho các khán giả nhí tại Vincom Plaza Skylake 6 suất diễn đặc sắc. Những tiết mục rối nước truyền thống, đậm đà hơi thở làng quê Việt như “Chú Tễu”, “Múa rồng”, “Múa lân”, “Múa phượng”, “Đánh cá”, “Chọi trâu”, “Cày cấy”... lần lượt được tái hiện sống động ngay trên mặt nước.

Sự kết hợp giữa nghệ thuật múa rối nước vốn gắn liền với sân đình, ao làng và một trung tâm thương mại sầm uất, hiện đại đã tạo nên sự tương phản đầy sức hút. Không chỉ dừng lại ở việc ngồi xem, các khán giả nhỏ tuổi còn tỏ ra vô cùng thích thú khi được nghệ sĩ Phan Thanh Liêm trực tiếp hướng dẫn chạm tay vào những cây sào, tự tay điều khiển các con rối trên mặt nước.

Các em nhỏ thích thú khi được tự tay chơi với con rối.

Sức hút của sân khấu múa rối nước thu nhỏ vượt xa kỳ vọng. Toàn bộ khu vực biểu diễn luôn kín chỗ từ sớm. Hàng trăm khán giả từ người lớn đến trẻ em vây quanh kín sảnh chính, thậm chí đứng đông đúc ở hành lang các tầng trên để dõi theo từng nhịp di chuyển của chú Tễu, con rồng, con lân.

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm là hậu duệ đời thứ 7 trong một gia đình có truyền thống múa rối nước nổi tiếng tại Nam Định (nay là Ninh Bình). Cha của anh chính là nghệ nhân Phan Văn Ngải - người sáng chế ra mô hình "Nhà thủy đình lưu động" hiện đang được nhiều nhà hát rối nước sử dụng, đồng thời là "cha đẻ" của hình tượng chú Tễu hiện được trưng bày tại Bảo tàng Louvre (Pháp).

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm giới thiệu với các khán giả nhỏ tuổi về nghệ thuật rối nước.

Nối nghiệp gia đình, nhưng trong quá trình đi biểu diễn, nghệ sĩ Phan Thanh Liêm nhận ra sự hạn chế của mô hình sân khấu lớn: Cồng kềnh, khó di chuyển và đòi hỏi nhân sự đông. Năm 2000, anh đã mày mò sáng tạo ra mô hình sân khấu múa rối nước thu nhỏ vô cùng cơ động.

Chính nhờ sự sáng tạo mang tính đột phá này, suốt hơn 20 năm qua, anh đã mang múa rối nước đi khắp thế giới. Anh đã đưa nghệ thuật truyền thống đến với bạn bè quốc tế tại hàng loạt quốc gia như Mỹ, Pháp, Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ba Lan, Italia, Canada... Ở những nơi đó, nghệ sĩ Phan Thanh Liêm đều nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của khán giả quốc tế, cũng như sự thích thú đối với một loại hình nghệ thuật độc đáo của Việt Nam.

Sự kiện thu hút đông đảo khán giả tại Trung tâm thương mại.

Là một người gắn bó trọn đời với di sản truyền thống, nghệ sĩ Phan Thanh Liêm lại có góc nhìn rất cởi mở: "Bảo tồn không phải là đóng khung di sản trong tủ kính. Muốn người trẻ yêu văn hóa, chúng ta phải “khoác áo mới” cho nó và đưa nó hòa nhập vào đời sống hiện đại". Việc phá vỡ rào cản không gian thủy đình cố định để đưa rối nước vào trường học, gia đình và trung tâm thương mại chính là minh chứng rõ nhất cho tinh thần dấn thân ấy.

Chương trình biểu diễn múa rối nước nằm trong chuỗi hoạt động Tết Trung thu do Vincom Plaza Skylake phối hợp cùng Vinschool tổ chức. Bên cạnh các suất diễn rối nước, các em nhỏ và gia đình còn được tham gia chuỗi workshop sáng tạo như làm đèn lồng, làm bánh Trung thu, vẽ mặt nạ trăng rằm...

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm và bà Nguyễn Thái Huyền.

Chia sẻ về lý do đưa sân khấu dân gian vào không gian mua sắm, đại diện Ban tổ chức, bà Nguyễn Thái Huyền (Giám đốc Vincom Plaza Skylake) cho biết: "Chúng tôi mong muốn tạo ra một không gian nơi các em nhỏ không chỉ đến vui chơi đơn thuần, mà còn được trực tiếp chạm vào văn hóa truyền thống. Khi trẻ nhỏ được tự tay điều khiển con rối hay rước đèn, nét đẹp di sản sẽ tự nhiên ngấm vào tâm hồn các em một cách gần gũi nhất".

Sự hưởng ứng nhiệt tình của khán giả dành cho sân khấu rối nước thu nhỏ dịp Trung thu này là minh chứng cho thấy, di sản dân gian chưa bao giờ mất đi sức hút, miễn là biết cách đưa chúng hòa vào nhịp thở của đời sống hiện đại.