Nghệ sĩ piano Bùi Đăng Khánh: Mang tiếng dương cầm chinh phục thánh đường quốc tế

Nghệ sĩ piano Bùi Đăng Khánh cùng các nghệ sĩ Việt Nam trong chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân, cùng đoàn lãnh đạo cấp cao Việt Nam tới Phần Lan và Bulgaria. (Ảnh: Thy Hằng)

Suốt nhiều năm lặng lẽ dõi theo bước đường hoạt động của Bùi Đăng Khánh, trong lòng tôi luôn vẹn nguyên một sự kính trọng đặc biệt. Anh là người chọn định vị mình như một nốt trầm tĩnh lặng, kiên định và lánh xa mọi ồn ào danh vọng.

Giữa không gian âm nhạc bác học đôi khi đầy rẫy những hào nhoáng vội vã, anh chọn một tư thế làm nghề mực thước đến khiêm nhường. Đáng chú ý, khả năng âm nhạc của Bùi Đăng Khánh không bó hẹp trong dòng nhạc cổ điển.

Anh có thể thích ứng và thể hiện linh hoạt nhiều phong cách khác nhau, từ âm nhạc bác học đến những tác phẩm mang màu sắc pop, cho thấy một tư duy âm nhạc rộng mở cùng khả năng làm chủ đa dạng ngôn ngữ biểu diễn.

Bước lên sân khấu, người nghệ sĩ ấy chưa bao giờ tìm cách chiếm lĩnh ánh hào quang cho riêng mình, mà dốc hết tâm lực bên phím đại dương cầm để kiến tạo, đối thoại và cộng hưởng cùng đồng nghiệp. Với tôi, tiếng đàn của anh không chỉ đại diện cho một tư duy hòa tấu đỉnh cao của sự lắng nghe, mà còn phản chiếu một nhân cách nghệ sĩ chân chính, một tâm hồn luôn âm thầm cống hiến phía sau ánh đèn sân khấu.

Nghệ sĩ piano Bùi Đăng Khánh. (Ảnh: Thy Hằng)

Học thuật và nhãn quan nghề nghiệp

Những cột mốc ban đầu của Bùi Đăng Khánh được định danh bằng năng lực học tập vượt trội với hai lần đạt danh hiệu Thủ khoa toàn diện tại các bậc học chính quy. Sự xuất chúng này giúp anh nhận được học bổng quốc gia FUYO danh giá của Nhật Bản thông qua Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng thời liên tục được lựa chọn tham gia các lớp học chuyên sâu trực tiếp với các giáo sư tầm cỡ quốc tế sang Việt Nam giảng dạy. Nền tảng đào tạo tinh hoa đó được chuyển hóa rõ nét vào thực tế biểu diễn.

Với piano, kỹ thuật ngón là điều kiện cần, song không thể thay thế nhãn quan âm nhạc. Anh hiểu rõ tư duy, phong cách trường phái và tinh thần nguyên bản của tác phẩm; biết lý giải cách xử lý từng câu nhạc, giữ lại một sắc thái hay mở ra một khoảng lặng đầy dụng ý.

Trong lĩnh vực hòa tấu cùng giọng hát, tri thức ấy phải đi cùng nhạy cảm thính giác tuyệt vời. Người nghệ sĩ piano thấu hiểu cách người hát xây dựng tuyến giai điệu, kiểm soát hơi thở, xử lý ngôn ngữ và biểu đạt cảm xúc, giúp tiếng đàn hòa quyện hoàn toàn vào chỉnh thể chung.

Nghệ thuật hòa tấu piano và giọng hát – hay vai trò của một nghệ sĩ piano đồng hành là không gian biểu diễn gắn bó sâu sắc với tên tuổi Bùi Đăng Khánh. Ở đó, hai cá tính cùng kiến tạo tác phẩm bằng hai ngôn ngữ biểu đạt có vị thế ngang hàng: Giọng hát và phím đàn.

Trong những tác phẩm thanh nhạc của Tchaikovsky hay Rachmaninoff, piano không chỉ đảm nhiệm phần hòa âm. Tiếng đàn gợi mở bối cảnh, khắc họa tâm trạng, đối thoại đối vị với giai điệu thanh nhạc, thậm chí tiếp quản mạch cảm xúc khi giọng hát tạm ngưng. Bản lĩnh của anh nằm ở khả năng giữ được cá tính riêng của tiếng đàn, đồng thời tạo nên sự kết nối nhịp nhàng cùng người biểu diễn cùng mình.

Nghệ sĩ piano Bùi Đăng Khánh trong một chương trình biểu diễn. (Ảnh: Thy Hằng)

Anh biết lúc nào cần chủ động dẫn dắt, lúc nào cần nhường không gian cho giọng hát vút bay, lúc nào hai tuyến giai điệu cần giao thoa để đẩy tác phẩm lên đỉnh điểm. Đó là sự tương tác liên tục, không có chỗ cho lối chơi máy móc hay công thức. Mỗi chương trình là một cuộc đối thoại, đòi hỏi người nghệ sĩ phải đủ linh hoạt để nắm bắt những lựa chọn bất ngờ từ đồng nghiệp, nhưng cũng đủ vững vàng để giữ vững cốt lõi tác phẩm.

Những cuộc gặp gỡ đỉnh cao và niềm tự hào quốc tế

Một nghệ sĩ có thể được định vị qua tác phẩm họ chơi, nhưng cũng có thể được hiểu rõ hơn qua tầm vóc của những người họ từng đồng hành. Với Bùi Đăng Khánh, hành trình ấy có sự hiện diện của những tên tuổi đại thụ và những giọng ca hàng đầu thuộc dòng nhạc thính phòng, cách mạng Việt Nam như GS-TS- NSND Trung Kiên, NSND Quang Thọ, NSƯT Đăng Dương, NSƯT Lan Anh, nghệ sĩ Anh Thơ, Trọng Tấn… Anh thấu đạt phong cách biểu diễn của các bậc thầy để cùng tôn vinh tác phẩm nghệ thuật trên sân khấu.

Trong khi đó, ở những cuộc gặp gỡ với các nghệ sĩ thế hệ tiếp nối như: PGS- TS- NSUT - Trưởng khoa Thanh Nhạc Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam Tân Nhàn, NS Đào Tố Loan, NS Tuấn Anh, NS Phương Mai, NSUT Phương Uyên, NS Phúc Tiệp… - đều là những giọng ca từng đạt giải cao dòng thính phòng, trong đó NS Phương Mai hiện đang là Trưởng khoa Thanh nhạc Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội - sự kết hợp lại mang đến những sắc thái trẻ trung, phóng khoáng, giúp anh liên tục đổi mới tư duy.

Hoạt động của Bùi Đăng Khánh cũng vươn tầm quốc tế thông qua những cầu nối văn hóa quan trọng, từ Nhà hát Versailles tại Pháp, Đại học Helsinki tại Phần Lan cho đến Bulgaria. Đặc biệt, anh luôn là gương mặt uy tín được tin tưởng lựa chọn để biểu diễn trong các sự kiện phục vụ các phái đoàn lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước.

Bên cạnh hoạt động biểu diễn và giảng dạy chuyên môn, anh từng tham gia chương trình Dòng thời gian – Bài ca đi cùng năm tháng của Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội; chương trình thường niên Kết nối yêu thương do Bộ Công an phối hợp với Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức, cùng nhiều chương trình nghệ thuật lớn do Bộ Công an tổ chức.

Đặc biệt, năm 2025 anh đã có vinh dự cùng anh em nghệ sĩ, trong đó có NSND Bùi Công Duy và NS Đào Tố Loan, đồng hành trong chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân, cùng đoàn lãnh đạo cấp cao Việt Nam tới Phần Lan và Bulgaria, gặp gỡ và giao lưu với cộng đồng kiều bào tại Bắc Âu. Trên sân khấu ấy, anh và các đồng nghiệp đã gửi gắm lời ca, tiếng đàn, tiếng hát như những nhịp cầu kết nối quê hương nơi trái tim mỗi người Việt xa xứ.

Với anh, đó không phải là dấu mốc để kể công. Anh chỉ nhớ mãi ánh mắt của bà con xa xứ khi giai điệu quê nhà vang lên, và thấy hạnh phúc vì đã góp chút công sức nhỏ bé của mình để làm nên thành công của các chương trình lần này. Không phô trương, anh chọn cách nâng niu từng phím đàn như cách người ta nâng niu một cuộc trở về.

Lắng nghe anh chia sẻ, tôi mới thấu cảm được rằng đằng sau những vinh quang rực rỡ ấy là một thế giới nội tâm đầy trắc ẩn. Đối với anh, tài năng không tự nhiên mà có, và mỗi cơ duyên đứng trên các sân khấu mang tầm vóc ngoại giao quốc gia lớn lao đều đọng lại những sự rung động mãnh liệt của lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc.

Bùi Đăng Khánh tiếp tục ghi dấu ấn trong chương trình nghệ thuật “Việt Nam: Hành trình Tổ quốc qua điện ảnh và âm nhạc” kể câu chuyện về đất nước bằng những thước phim giàu cảm xúc và phần trình diễn trực tiếp đầy ấn tượng tại New York (Hoa Kỳ), tháng 9/2026. (Ảnh: Thy Hằng)

Năm 2026, Bùi Đăng Khánh tiếp tục ghi dấu ấn trong chuyến lưu diễn tại New York (Hoa Kỳ) cùng Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội và nhiều nghệ sĩ tên tuổi như NSND Bùi Công Duy, nhạc trưởng Trần Nhật Minh, giọng ca opera Đào Tố Loan, nghệ sĩ saxophone Lê Duy Mạnh, nghệ sĩ cello Bùi Hà Miên…

Chương trình có sự tham dự của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng hơn 2.000 đại biểu, trong đó có các quan chức Liên hợp quốc, bạn bè Hoa Kỳ, quốc tế và đông đảo đại diện cộng đồng người Việt Nam tại Hoa Kỳ. Đây là sự kiện gặp gỡ giữa lãnh đạo Đảng, Nhà nước với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có số lượng kiều bào tham dự đông nhất từ trước đến nay.

Đặc biệt, đây là lần đầu tiên Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội đưa một lực lượng biểu diễn lên tới 60 nhạc công tham gia lưu diễn ở nước ngoài. Với quy mô lớn, sự chuẩn bị công phu và chất lượng nghệ thuật cao, chương trình đã gặt hái thành công rực rỡ.

Những giai điệu quê hương vang lên giữa lòng nước Mỹ nhận được sự đón nhận nồng nhiệt của kiều bào. Nhiều người không giấu được xúc động khi được thưởng thức âm nhạc Việt Nam qua phần trình diễn của một dàn nhạc đông đảo, chuyên nghiệp ngay trên đất Mỹ. Sự hưởng ứng và tình cảm của cộng đồng người Việt đã trở thành một dấu ấn đặc biệt của chuyến lưu diễn.

Với Bùi Đăng Khánh, được góp tiếng đàn trong một sự kiện mang ý nghĩa đặc biệt ấy là niềm xúc động và tự hào sâu sắc. Giữa lòng nước Mỹ, anh có cơ hội lan tỏa âm nhạc Việt Nam, gửi gắm tình yêu quê hương qua từng giai điệu. Trong khán phòng, những ngón đàn lướt trên phím piano không chỉ thể hiện sự điêu luyện của người nghệ sĩ mà còn chứa đựng tình cảm, niềm tự hào và sự trân trọng đối với những giá trị văn hóa Việt Nam.

Đi đường dài bằng sự tử tế

Sự trân trọng của tôi dành cho người nghệ sĩ này càng sâu sắc hơn khi có dịp gặp gỡ anh vào những ngày tháng Mười một này, khi cả không gian Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và khoa Thanh nhạc đang rộn ràng không khí chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 70 năm thành lập.

Bên cạnh việc xuất hiện trên sân khấu, anh còn đang phải dành thời gian điều trị cho đôi bàn tay cùng chiếc lưng - những tổn thương nghề nghiệp tích tụ sau hàng chục năm khổ luyện bên phím đàn. Thế nhưng, thử thách thể xác ấy chưa bao giờ làm giảm đi năng lượng hoạt động hay sự cống hiến tận tụy của anh. Ngồi đối diện với một con người đầy điềm đạm, tôi mới hiểu vì sao tâm huyết anh dành cho những người trẻ lại lớn lao đến thế.

Thay vì những bài giảng mang tính lý thuyết suông, anh lựa chọn cách chia sẻ trực tiếp từ thực tế nghề nghiệp. Khi các học sinh, sinh viên tìm đến, anh dành thời gian lắng nghe họ trình tấu, tỉ mỉ mổ xẻ từng câu nhạc, chỉ ra điểm nghẽn về kỹ thuật và gợi mở tư duy để người học nhận ra bản chất vấn đề, từ đó tự tìm ra cách hoàn thiện.

Nghệ sĩ piano Bùi Đăng Khánh cùng bạn bè, đồng nghiệp. (Ảnh NVCC)

Điều khiến giới chuyên môn nể trọng hơn cả là quan niệm tiến bộ của anh về thế hệ kế tiếp. Anh khao khát những người trẻ phải tiến xa hơn, thậm chí vượt qua những giới hạn mà người đi trước từng gặp phải. Đó là một nhãn quan cởi mở, không vị kỷ. Người có kinh nghiệm không xem kiến thức và kỹ nghệ là đặc quyền giữ riêng cho mình, mà là bệ phóng để người đi sau tránh được những va vấp không đáng có. Với anh, niềm vui lớn nhất là được nhìn thấy những tài năng trẻ trưởng thành và bứt phá.

Nhìn lại hành trình đã qua, những danh hiệu thủ khoa toàn diện, những khán phòng đại hòa nhạc hay những cuộc hội ngộ đỉnh cao mới chỉ là bề nổi của một tảng băng. Điều đáng quý hơn nằm ở cách anh lựa chọn đi đường dài: Coi trọng tri thức, đề cao chất lượng và không ngừng hoàn thiện nội lực của chính mình ngay cả trong những giai đoạn khó khăn về sức khỏe.

Ở một nghệ sĩ piano theo đuổi nghệ thuật hòa tấu, dấu ấn sâu đậm nhất đôi khi lại là những phần việc khuất lấp sau ánh đèn: khả năng đọc hiểu văn bản âm nhạc, sự nhạy cảm khi tương tác, đạo đức làm việc với đồng nghiệp và tâm huyết trao gửi cho thế hệ sau.

Tài năng có thể tạo nên một khoảnh khắc thăng hoa trên sân khấu; nhưng chính thái độ làm nghề tận tâm, sự điềm tĩnh đối diện với thử thách và trên hết là một cái tâm luôn hướng về nguồn cội với lòng biết ơn sâu sắc mới là thứ neo giữ cái tên Bùi Đăng Khánh bền lâu trong tâm trí của giới mộ điệu và cộng đồng âm nhạc hàn lâm.