Nghệ thuật trang trí trang phục của người Phù Lá là Di sản Phi vật thể Quốc gia
Bằng các kỹ thuật thêu, khâu, ghép vải và phối màu trên nền trang phục truyền thống, những người phụ nữ Phù Lá đã tạo nên các họa tiết phong phú, mang dấu ấn riêng của cộng đồng.

Phụ nữ dân tộc Phù Lá. (Ảnh: Nam Thái/TTXVN)
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành Quyết định số 3105/QĐ-BVHTTDL ngày 16/11/2026 đưa “Nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Phù Lá” vào Danh mục Quốc gia về Di sản Văn hóa Phi vật thể.
Di sản thuộc hai loại hình Tri thức dân gian và Nghề thủ công truyền thống, được ghi danh tại xã Lùng Phình và xã Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.
Người Phù Lá là một trong 54 dân tộc tại Việt Nam, có dân số 12.471 người (theo điều tra năm 2019), cư trú chủ yếu ở vùng núi phía Bắc.
Trang phục truyền thống của người Phù Lá là nét văn hóa đặc sắc, góp phần tạo nên bức tranh đa dạng về bản sắc các dân tộc vùng Tây Bắc.
Trang phục của người Phù Lá chủ yếu phân biệt theo giới tính, không có sự phân biệt về địa vị xã hội hay giữa trang phục mặc thường ngày và trang phục lễ hội. Thầy cúng cũng không có trang phục riêng, chỉ trong đám cưới mới có sự khác biệt về y phục.
Trang phục và đồ trang sức của phụ nữ gồm váy, áo, khăn, thắt lưng, vòng cổ, vòng tay, hoa tai và nhẫn trong khi trang phục nam giới đơn giản hơn, gồm áo, quần và khăn đội đầu.
Màu chàm là gam màu chủ đạo trong trang phục người Phù Lá. Bên cạnh đó, đồng bào còn sử dụng màu nhuộm từ các loại cây cỏ tự nhiên để tạo sợi thêu, làm nổi bật những họa tiết trang trí độc đáo.
Nghệ thuật tạo hình hoa văn thể hiện sự sáng tạo của cộng đồng, đồng thời có sự giao thoa, tiếp thu những nét tinh hoa văn hóa từ các dân tộc anh em.
Trang phục truyền thống cũng phản ánh sự phong phú trong đời sống văn hóa giữa các nhóm địa phương như Phù Lá Đen, Phù Lá Trắng và Phù Lá Hán. Phụ nữ Phù Lá thường mặc áo dài tay, cổ tròn hoặc cổ chéo, được trang trí bằng các họa tiết hình học, động vật và thiên nhiên. Trên nền vải chàm chủ đạo, những mảng màu đỏ, vàng, xanh lam được phối hợp nổi bật, tạo nên vẻ đẹp vừa hài hòa, vừa sinh động.
Phụ nữ còn đội khăn vải lanh nhuộm chàm, quấn tóc cầu kỳ, kết hợp với váy hoặc quần được thêu hoa văn tỉ mỉ ở tay áo, gấu áo và cạp váy. Nam giới có trang phục giản dị hơn với áo dài chẽn, quần ống đứng và khăn đội đầu, nhưng vẫn giữ những đặc trưng riêng của cộng đồng.
Các công đoạn làm trang phục đều được thực hiện thủ công, từ trồng lanh, dệt vải, nhuộm chàm đến cắt may, thêu thùa, tạo nên những sản phẩm giàu tính nghệ thuật và đậm bản sắc dân tộc.

Giới thiệu về trang phục của người Phù Lá. (Ảnh: Việt Dũng/TTXVN)
Không chỉ mang giá trị thẩm mỹ, các họa tiết trên trang phục còn chứa đựng những ý nghĩa biểu tượng, phản ánh nhân sinh quan, tín ngưỡng và mối quan hệ gắn bó giữa con người với thiên nhiên.
Những hình ảnh như cây cối, chim muông, Mặt Trời thường được thể hiện qua các đường nét cách điệu, tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển, phồn thịnh và sự kết nối giữa con người với vũ trụ. Các kỹ thuật in sáp ong, nhuộm chàm, thêu tay được lưu truyền qua nhiều thế hệ, đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ và kiên trì của người thực hiện.
Nghệ thuật trang trí trên trang phục là nét văn hóa tiêu biểu, thể hiện đôi bàn tay tài hoa, óc sáng tạo và cảm quan thẩm mỹ của người Phù Lá.
Bằng các kỹ thuật thêu, khâu, ghép vải và phối màu trên nền trang phục truyền thống, những người phụ nữ đã tạo nên các họa tiết phong phú, mang dấu ấn riêng của cộng đồng. Mỗi chi tiết trang trí đều góp phần làm nên vẻ đẹp tổng thể của bộ y phục, đồng thời gửi gắm những quan niệm về cái đẹp và bản sắc văn hóa dân tộc.
Không chỉ phục vụ nhu cầu ăn mặc trong sinh hoạt hằng ngày và các dịp lễ hội, trang phục truyền thống còn là phương thức để người Phù Lá thể hiện và gìn giữ bản sắc cộng đồng.
Những kỹ thuật trang trí, cách phối hợp màu sắc và tạo hình hoa văn được trao truyền qua nhiều thế hệ, chủ yếu thông qua quá trình hướng dẫn, học hỏi và thực hành trong mỗi gia đình, bản làng. Việc cùng nhau làm trang phục cũng góp phần gắn kết các thế hệ, giúp người trẻ hiểu thêm về phong tục, tập quán và những giá trị văn hóa của dân tộc mình.

Đồng bào dân tộc Phù Lá rạng rỡ trong trang phục truyền thống. (Ảnh: Nam Thái/TTXVN)
Việc đưa “Nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Phù Lá” vào Danh mục Quốc gia về Di sản Văn hóa Phi vật thể là sự ghi nhận những giá trị văn hóa, tri thức dân gian và kỹ năng thủ công được cộng đồng gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.
Đây cũng là cơ sở quan trọng để nâng cao nhận thức về bảo tồn di sản, khuyến khích nghệ nhân và người dân tiếp tục thực hành, truyền dạy các kỹ thuật truyền thống, qua đó phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại./.
