Nghị định 68: Bước ngoặt quản lý thuế hộ kinh doanh

Nghị định 68/2026/NĐ-CP ban hành ngày 5/3/2026 đã thiết lập một khung pháp lý mới về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

Văn bản này đánh dấu bước chuyển mình quan trọng từ phương pháp khoán sang kê khai, đồng thời áp dụng mạnh mẽ các công cụ số trong quản lý thuế.

Hộ kinh doanh bước vào giai đoạn nâng tầm với việc quản lý thuế chuyên nghiệp. Ảnh minh họa: Hoàng Anh

Nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 500 triệu đồng

Một trong những nội dung quan trọng nhất của Nghị định 68 là việc xác định lại ngưỡng doanh thu chịu thuế.

Theo quy định mới, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.

Trường hợp có doanh thu trên 500 triệu đồng mới bắt đầu thực hiện nghĩa vụ thuế theo các phương pháp tương ứng.

Tuy nhiên, các chủ hộ cần đặc biệt lưu ý khái niệm doanh thu tính thuế. Ngoài tiền bán hàng hay cung ứng dịch vụ, doanh thu này bao gồm cả các khoản thưởng, hỗ trợ đạt doanh số, khuyến mại, chiết khấu thanh toán, các khoản hỗ trợ bằng tiền hoặc không bằng tiền, và ngay cả các khoản bồi thường vi phạm hợp đồng. Thời điểm xác định doanh thu được tính tại thời điểm chuyển giao quyền sở hữu/sử dụng hàng hóa hoặc hoàn thành dịch vụ cho người mua.

Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanhcó trách nhiệm thông báo bằng phương thức điện tử cho cơ quan thuế tất cả các số tài khoản ngân hàng và số hiệu ví điện tử liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc này hỗ trợ cơ quan thuế trong việc đối chiếu dữ liệu hóa đơn điện tử và kiểm soát dòng tiền thực tế của hộ kinh doanh.

Đáng chú ý, cá nhân có nhiều ngành nghề hoặc nhiều địa điểm kinh doanh được áp dụng mức trừ 500 triệu đồng trước khi tính thuế thu nhập cá nhân theo phương án có lợi nhất. Nếu một địa điểm chưa trừ hết 500 triệu, phần dư sẽ được trừ tiếp vào địa điểm khác cho đến khi đủ định mức.

Đối với phương pháp tính trên thu nhập, các khoản chi được trừ phải đảm bảo có đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Đáng lưu ý, Nghị định quy định bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản chi trả từng lần có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên. Ngoài ra, các khoản chi phục vụ nhu cầu cá nhân, gia đình hoặc tiền lương trả cho chính chủ hộ và các thành viên gia đình trong hộ kinh doanh sẽ không được trừ khi xác định thu nhập tính thuế.

Hai phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân mới

Nghị định 68 phân loại phương pháp tính thuế dựa trên quy mô doanh thu để đảm bảo tính công bằng.

Trong đó, phương pháp tính theo tỷ lệ trên doanh thu được ap dụng cho cá nhân có doanh thu từ trên 500 triệu - 3 tỷ đồng/năm.

Phương pháp tính theo thu nhập tính thuế là bắt buộc đối với cá nhân có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm. Ở phương pháp này, thuế được tính trên thu nhập sau khi đã trừ đi các chi phí thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động kinh doanh có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ.

hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu - 3 tỷ đồng cũng có quyền lựa chọn nộp thuế theo phương pháp thu nhập tính thuế và phải áp dụng ổn định trong 2 năm liên tục.

Siết chặt quản lý qua hóa đơn điện tử và nền tảng số

Việc hiện đại hóa quản lý thuế được cụ thể hóa qua hai quy định.

Một là bắt buộc hóa đơn điện tử. Cụ thể, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu tính thuế giá trị gia tăng hằng năm từ 1 tỷ đồng trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc khởi tạo từ máy tính tiền.

Hai là trách nhiệm của sàn thương mại điện tử. Các chủ quản nền tảng thương mại điện tử có chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến có trách nhiệm khấu trừ, khai thay và nộp thay thuế cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trên mỗi giao dịch.

Nếu cá nhân chỉ kinh doanh trên nền tảng số mà không có địa điểm cố định, việc kê khai và nộp thuế sẽ thực hiện tại cơ quan thuế nơi cá nhân đó cư trú.

Trường hợp có nhiều địa điểm kinh doanh, hộ kinh doanh thực hiện khai thuế tổng hợp chung trên một hồ sơ gửi cho cơ quan thuế quản lý trụ sở chính, nhưng vẫn nộp thuế riêng cho từng địa điểm.

Đối với các nền tảng không có chức năng thanh toán trực tuyến, cá nhân kinh doanh phải tự kê khai và nộp thuế.

Quy trình kê khai và thủ tục chuyển tiếp

Nghị định yêu cầu hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp hồ sơ khai thuế chủ yếu bằng phương thức điện tử. Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế quý chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng đầu tiên quý tiếp theo; đối với khai thuế tháng là ngày thứ 20 của tháng tiếp theo.

Để đảm bảo quyền lợi cho người nộp thuế trong giai đoạn chuyển đổi, cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế các năm trước đó đã nộp theo phương pháp khoán (trừ trường hợp phát hiện hành vi che giấu doanh thu).

Hộ kinh doanh chuyển sang phương pháp tính thuế theo thu nhập tính thuế từ năm 2026 phải lập Bảng kê xác định giá trị hàng tồn kho, máy móc, thiết bị tại thời điểm 31/12/2025 để làm căn cứ tính chi phí được trừ. Bảng kê này phải gửi cho cơ quan thuế cùng hồ sơ khai thuế quý I/2026 hoặc chậm nhất là 20/4/2026.

Lam Anh