BYD muốn vẽ lại bản đồ xe điện toàn cầu?

Hãng xe Trung Quốc BYD đang tái định hình thị trường xe điện toàn cầu khi vượt doanh số của Tesla tại hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ trong vòng 5 năm qua, nhờ chiến lược mở rộng nhanh ra nước ngoài để bù đắp cho sự chững lại của thị trường nội địa.

Chiến lược "tăng tốc" của BYD mang lại quả ngọt

Trong các cuộc họp nội bộ năm 2021, CEO Wang Chuanfu (Vương Truyền Phúc) thường xuyên nhấn mạnh yếu tố tốc độ. Khi đó, ông nhận định rằng Toyota và Volkswagen đang chậm hơn trong quá trình điện hóa, nhưng một khi họ tăng tốc thì tác động sẽ rất lớn. Theo ông, BYD buộc phải đi nhanh hơn để tồn tại.

CEO BYD Vương Truyền Phúc nhấn mạnh vào tốc độ phát triển của tập đoàn. Chỉ trong vòng 4 năm, BYD đã trở thành hãng xe điện có doanh số lớn nhất thế giới vào năm 2025.

Chiến lược này đã phát huy hiệu quả. Trong 4 năm kể từ 2021, BYD nhanh chóng mở rộng sự hiện diện và hiện đã bước chân vào 113 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Theo dữ liệu của S&P Global Mobility, BYD đã vượt Tesla về doanh số tại 22 thị trường từ năm 2020 đến 2025.

Một trong những lợi thế lớn của BYD nằm ở giá bán cạnh tranh. Trong năm 2025, mức giá trung bình của các mẫu xe BYD tại Trung Quốc chỉ khoảng 114.000 NDT (16.600 USD). Hãng có thể duy trì mức giá thấp nhờ tự sản xuất pin và nhiều linh kiện cốt lõi, cho phép BYD liên tục mở rộng thị trường quốc tế.

Một trong những lợi thế lớn của BYD nằm ở giá bán cạnh tranh. Hãng có thể duy trì mức giá thấp nhờ tự sản xuất pin và nhiều linh kiện cốt lõi, giúp tối ưu việc mở rộng ra thị trường quốc tế.

Bên cạnh các quốc gia châu Âu, hãng xe Trung Quốc cũng vượt đối thủ tại những thị trường có tỷ lệ xe cao cấp lớn như Hong Kong và Singapore. Năm ngoái, BYD thậm chí đã vượt Tesla để trở thành hãng bán xe điện nhiều nhất thế giới.

Tại Uruguay - quốc gia Nam Mỹ có dân số khoảng 3,4 triệu người và thị trường xe mới chỉ khoảng 70.000 xe/năm - BYD đã đặt nền móng từ rất sớm. Từ đầu những năm 2010, hãng tiến hành thử nghiệm xe buýt điện tại đây trước khi cung cấp xe buýt điện và taxi điện quy mô lớn, qua đó xây dựng quan hệ với chính quyền địa phương và mạng lưới đại lý.

Từ Trung Quốc đến châu Âu, BYD mở rộng "nửa vòng trái đất" đến các quốc gia Nam Mỹ như Peru hay Uruguay nhờ vào các chính sách hỗ trợ từ nhà nước. Tuy nhiên, Mỹ vẫn là bức tường thành vững chắc trước xe Trung Quốc.

Tại cảng Cảng Chancay nằm cách thủ đô Lima của Peru khoảng 80 km về phía bắc, hàng loạt xe sản xuất tại Trung Quốc được xếp ngay ngắn trên cầu cảng để chờ vận chuyển. Cảng này được xây dựng bằng nguồn vốn Trung Quốc trong khuôn khổ sáng kiến Vành đai và Con đường, bắt đầu hoạt động toàn diện từ tháng 6/2025.

Trước đây, phần lớn hàng hóa từ châu Á sang Nam Mỹ phải trung chuyển qua các cảng ở Trung hoặc Bắc Mỹ. Tuy nhiên, tuyến vận tải trực tiếp mới đã giúp rút ngắn thời gian vận chuyển xuống còn khoảng 25 ngày, giảm gần 10 ngày so với trước.

Không ít thách thức trong quá trình mở rộng thị phần

Quá trình mở rộng của BYD cũng gặp không ít rào cản tại Mỹ và châu Âu. Kế hoạch xây dựng nhà máy sản xuất xe tại Mexico, vốn được xem là cửa ngõ để hãng tiếp cận thị trường Bắc Mỹ và né thuế nhập khẩu cao, đã bị hủy bỏ vào năm ngoái sau khi chính quyền của Tổng thống Donald Trump gây sức ép lên chính phủ Mexico.

Tại Mỹ hay châu Âu, BYD phải đối mặt với các rào cản thuế quan và phi thuế quan, vốn bảo vệ ngành công nghiệp ôtô của các nước sở tại.

Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump từng chỉ trích các công ty Trung Quốc xây nhà máy tại Mexico nhằm bán xe vào thị trường Mỹ, đồng thời cảnh báo điều này có thể ảnh hưởng đến các cuộc đàm phán thuế quan giữa hai nước.

Liên minh châu Âu cũng đưa ra các tiêu chuẩn riêng nhằm hạn chế xe điện Trung Quốc, trong đó ưu tiên các mẫu xe điện cỡ nhỏ. Ngay cả khi đối mặt với những rào cản thương mại này, BYD vẫn buộc phải tiếp tục mở rộng ra nước ngoài khi tăng trưởng tại thị trường nội địa bắt đầu chững lại.

Với tình hình cạnh tranh khốc liệt, BYD phải mở rộng sang các thị trường quốc tế nhằm "giảm nhiệt" khi sản lượng vượt xa nhu cầu của khách hàng tại Trung Quốc.

Năm ngoái, hãng bán khoảng 3,5 triệu xe tại Trung Quốc, giảm khoảng 10% so với năm 2024. Doanh thu quý III/2025 giảm 3% so với cùng kỳ, xuống còn 194,9 tỷ NDT - lần suy giảm đầu tiên sau 22 quý tăng trưởng liên tiếp.

Dòng tiền tự do của công ty cũng giảm xuống mức âm 44 tỷ NDT, mức âm lớn nhất trong khoảng 15 năm qua, làm dấy lên lo ngại rằng nguồn vốn dành cho mở rộng quốc tế có thể bị hạn chế.

Các hãng xe Trung Quốc mở nhà máy tại địa phương

Để tránh xung đột thương mại, BYD đang chuyển chiến lược từ xuất khẩu sang sản xuất tại địa phương. Hãng dự kiến mở nhà máy xe du lịch tại Hungary ngay trong năm nay, sau khi xây dựng các nhà máy mới tại Thái Lan vào năm 2024 và Brazil vào năm 2025.

Bên cạnh việc sở hữu đội tàu vận chuyển riêng, BYD cũng đang xúc tiến xây dựng hoặc mua lại các nhà máy tại nhiều quốc gia. Chiến lược này giúp hãng tối ưu chi phí sản xuất và logistics, đồng thời tận dụng các chính sách ưu đãi dành cho xe CKD.

Không chỉ BYD, nhiều hãng xe Trung Quốc khác cũng đẩy mạnh sản xuất ở nước ngoài. Great Wall Motor đã mua lại nhà máy cũ của Mercedes-Benz tại Brazil, trong khi Chery đang mua lại các nhà máy của Nissan tại Nam Phi.

Năm 2023, Trung Quốc đã vượt Nhật Bản để trở thành quốc gia xuất khẩu ôtô lớn nhất thế giới. Các hãng xe Nhật Bản từng sản xuất hơn 16 triệu xe ở nước ngoài trong năm 2024, nhưng các đối thủ Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách.

Việt Hà