Nghị quyết 20: Cộng hưởng khát vọng đại dương

Nghị quyết 20 không chỉ kế thừa các kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn Việt Nam mà còn đánh dấu sự chuyển đổi mang tính bước ngoặt trong tư duy chiến lược biển. (Nguồn: Nhiếp ảnh và Đời sống)

Tại buổi làm việc với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương về đề án tổng kết Nghị quyết 36 Trung ương khóa XII (ngày 8/6), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu bật yêu cầu cần làm rõ “hình hài quốc gia biển mạnh” trong thế kỷ XXI và vai trò của biển đối với các mục tiêu phát triển đất nước. Không lâu sau, vào ngày 28/7, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Có thể thấy, tự chủ chiến lược là tư duy chung của Đại hội XIV của Đảng, trong đó tự chủ chiến lược biển là một kênh quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu này. Nghị quyết 20 vừa mang bước phát triển về mặt tiến bộ, vừa tạo ra một triết lý phát triển biển mới, theo đó, Việt Nam chuyển từ tư duy quản trị, khai thác theo ngành, phân cắt, đơn lẻ sang quản trị thống nhất theo không gian. Trên con đường hiện thực hóa khát vọng quốc gia biển mạnh của đất nước hình chữ S bên bờ Biển Đông, hợp tác và hội nhập quốc tế là một đòi hỏi tất yếu.

Tại Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 vừa qua, nhiều ý tưởng đã được gợi mở để Việt Nam không chỉ triển khai tốt Nghị quyết 20 mà còn có thể phát huy vai trò, đóng góp tích cực vào việc định hình không gian biển ở khu vực và trên thế giới. Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Bộ, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường cho rằng để hiện thực hóa tầm nhìn quốc gia biển mạnh, hợp tác quốc tế phải được chuyển hóa thành năng lực của chính chúng ta.

Vốn, công nghệ và tri thức từ bên ngoài chỉ trở thành sức mạnh biển khi giúp hình thành đội ngũ, dữ liệu, quy trình và khả năng tự vận hành ở trong nước. Theo Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường, thước đo của hợp tác không nằm ở số thỏa thuận đã ký, mà ở chỗ sau khi mỗi chương trình kết thúc, Việt Nam có thêm năng lực gì. Một quốc gia biển mạnh không được xây dựng bằng riêng nguồn lực của mình, cũng không được xây dựng bằng riêng nguồn lực bên ngoài. Nó được xây dựng dựa trên khả năng chuyển hóa. Hợp tác mở thêm nguồn lực và cơ hội, còn năng lực quyết định Việt Nam chuyển hóa được bao nhiêu trong số đó thành sức mạnh của chính mình.

Cũng tiếp cận tầm nhìn quốc gia biển mạnh của Việt Nam dưới góc độ hội nhập quốc tế, chia sẻ với báo chí gần đây, TS. Bùi Thiên Thu, Phó Chủ tịch thường trực Hội Cảng, Đường thủy, Thềm lục địa Việt Nam cho rằng một quốc gia biển mạnh không thể thiếu “sức mạnh mềm” - thứ định hình uy tín quốc gia trên trường quốc tế. Sức mạnh đó tỏa ra từ bản sắc văn hóa hướng biển, ý thức bảo vệ môi trường sinh thái biển của toàn xã hội, cũng như năng lực tham gia định hình các luật chơi chung.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, việc kiên định thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tuân thủ luật pháp quốc tế - tiêu biểu là Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, cùng với việc chủ động tham gia các khuôn khổ hợp tác khu vực và toàn cầu, sẽ giúp nâng tầm vị thế Việt Nam thành một đối tác có trách nhiệm, một điểm tựa tin cậy trong cộng đồng hàng hải quốc tế.

Tựu trung lại, tầm vóc của một quốc gia biển mạnh không chỉ được đo bằng khả năng đưa biển thực sự trở thành một không gian phát triển chiến lược mà còn góp phần kiến tạo một vị thế cho Việt Nam, đóng góp những giá trị thiết thực, bền vững, định hình một không gian biển hòa bình, hợp tác, thịnh vượng cho khu vực và cộng đồng quốc tế.