Nghị quyết 205/2025/QH15 - Bảo vệ công lý cho nhóm đối tượng bị tổn thương

Nghị quyết 205 ra đời không chỉ là bước cụ thể hóa Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi năm 2025) về chức năng, nhiệm vụ của Viện KSND mà còn đáp ứng đòi hỏi thực tiễn khách quan của xã hội. Nghị quyết khẳng định vai trò của Viện KSND trong việc kiểm soát quyền lực và bảo vệ công bằng xã hội. Trong nhiều quan hệ dân sự, có những chủ thể vì lý do sức khỏe, tuổi tác, trình độ hoặc hoàn cảnh kinh tế mà không thể tự mình thực hiện quyền khởi kiện để bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Bên cạnh đó, các hành vi xâm phạm lợi ích công cộng, tài sản nhà nước đôi khi chưa được các cơ quan hữu quan xử lý triệt để. Nghị quyết 205 đã trao cho Viện KSND “thượng phương bảo kiếm” để chủ động can thiệp, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh.

Về điểm mới, mở rộng quyền năng pháp lý: Trước đây, Viện KSND chủ yếu tham gia tố tụng dân sự với vai trò kiểm sát việc tuân theo pháp luật. Hiện nay, theo thí điểm, Viện KSND có quyền trực tiếp khởi kiện vụ án dân sự. Xác định rõ đối tượng bảo vệ: Tập trung vào nhóm dễ bị tổn thương (trẻ em, người khuyết tật, người nghèo, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn...) và lợi ích công (môi trường, di sản văn hóa, tài sản công...). Xác lập cơ chế phối hợp để thực thi bảo đảm hiệu quả: Thiết lập quy trình chặt chẽ giữa Viện KSND và các cơ quan quản lý nhà nước để phát hiện và xử lý các sai phạm dân sự gây hậu quả lớn cho xã hội.

Từ vai trò, ý nghĩa của Nghị quyết, thực hiện Kế hoạch số 23/KH-VKSCB ngày 26/12/2025 của Viện KSND tỉnh triển khai thực hiện Nghị quyết số 205 của Quốc hội và Công văn số 93/VKS-P9 ngày 6/2/2026 của VKSND tỉnh về việc phối hợp tuyên truyền thực hiện Nghị quyết số 205 của Quốc hội. Viện KSND khu vực 2 - tỉnh Cao Bằng chủ động triển khai chuỗi hoạt động tuyên truyền sâu rộng, đổi mới cả về hình thức lẫn nội dung, nhằm đưa Nghị quyết nhanh chóng đi vào đời sống, thực sự trở thành “lá chắn” pháp lý cho nhân dân.

Đối với một địa bàn phụ trách gồm nhiều khu vực miền núi, nơi trình độ dân trí không đồng đều và địa hình địa hình chia cắt, còn nhiều vùng sâu, vùng xa, Viện KSND khu vực 2 xác định: Nếu chỉ tuyên truyền qua văn bản hay hội nghị với thành phần tầng lớp cán bộ thì Nghị quyết sẽ khó chạm được tới những người thực sự cần nó. Do đó, đơn vị đã triển khai kế hoạch tuyên truyền với những điểm mới mang tính đột phá như: xác định đối tượng trọng tâm cần tuyên truyền, Viện KSND khu vực 2 hướng trọng tâm vào các đối tượng trực tiếp chịu tác động của Nghị quyết 205, cụ thể: Người dân vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số. Đây là nhóm đối tượng thường thiếu hụt thông tin pháp luật. Cử các tổ công tác xuống tận các bản làng, sử dụng tiếng dân tộc và hình ảnh trực quan để giải thích cho bà con hiểu về quyền lợi của mình. Khi bị xâm phạm quyền lợi như, trong tranh chấp đất đai hoặc khi rừng đầu nguồn bị tàn phá, môi trường bị ảnh hưởng, bà con có thể tìm đến Viện kiểm sát để được hỗ trợ khởi kiện theo trình tự, thủ tục mà Nghị quyết đã quy định.

Đối với trẻ em, học sinh, lồng ghép thông tin tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật thông qua các buổi sinh hoạt dưới cờ, "Phiên tòa giả định", các kiểm sát viên và thầy cô giáo giúp các em hiểu về quyền trẻ em và cách thức Viện KSND sẽ bảo vệ các em trước những hành vi xâm hại hoặc tranh chấp liên quan đến quyền lợi của người chưa thành niên.

Trực tiếp gặp gỡ các đối tượng yếu thế: Các kiểm sát viên đến thăm hỏi các gia đình thuộc vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, người già neo đơn, người khuyết tật… để lắng nghe những vướng mắc pháp lý của họ, từ đó tư vấn và phổ biến về quyền khởi kiện của Viện kiểm sát theo nghị quyết mới.

Cán bộ Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 2 tuyên truyền Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Mở rộng phạm vi và không gian tuyên truyền, thay vì chờ dân đến trụ sở, các Kiểm sát viên đã chủ động tiếp cận các địa điểm phù hợp, bảo đảm độ phổ quát của Nghị quyết đến đông đảo bà con nhân dân, đặc biệt là nhóm dễ bị tổn thương:

Tại UBND và Trung tâm phục vụ hành chính công các xã, Viện KSND khu vực 2 phối hợp với các đơn vị đặt các bảng tin, tờ rơi tóm tắt ngắn gọn những điểm cần biết về Nghị quyết 205. Đây là nơi người dân thường xuyên đến giao dịch, dễ dàng tiếp cận thông tin. Đơn vị cử cán bộ phối hợp với các tổ chức tín dụng, ngân hàng, VNPT để thực hiện công tác tuyên truyền cho người dân về bảo vệ lợi ích công trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, ngăn ngừa các hành vi trục lợi tài sản nhà nước hoặc xâm phạm quyền lợi của người gửi tiền…

Chủ động áp dụng linh hoạt các phương thức khác nhau nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền, tăng cường phối hợp với cơ quan hữu quan: Đơn vị phối hợp với các cơ quan Tư pháp và cơ quan liên quan khác tổ chức tọa đàm, thảo luận, thống nhất cách hiểu về "lợi ích công " và "nhóm dễ bị tổn thương" để tuyên truyền chính xác đến người dân. Đồng thời, tổ chức lồng ghép hoạt động tuyên truyền trong quá trình kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính, dân sự…

Tận dụng tốt và kết hợp giữa truyền thông số, mạng xã hội và tuyên truyền lưu động, trực quan. Sự phối hợp này được triển khai đa dạng qua nhiều hình thức như: Dán bảng thông tin tuyên truyền tại các địa điểm, trực tiếp gặp gỡ và cung cấp thông tin cho người dân, xây dựng các chuyên mục, infographic và đăng tải trên fanpage, tài khoản mạng xã hội giải thích về vai trò của Viện kiểm sát khi đại diện khởi kiện lợi ích công.

Sự chủ động của Viện KSND khu vực 2 và sự đồng hành của các cơ quan hữu quan không chỉ giúp nâng cao nhận thức của cán bộ, nhân dân về một định chế pháp lý mới mẻ mà còn tạo sự ủng hộ mạnh mẽ từ dư luận. Qua đó, khẳng định vai trò nòng cốt của Viện KSND trong việc thực thi công lý, bảo đảm các giá trị chung của cộng đồng được bảo vệ nghiêm minh theo tinh thần của Nghị quyết. Sự quyết liệt trong hoạt động tuyên truyền đã mang lại những tín hiệu hết sức tích cực. Người dân không còn cảm thấy đơn độc khi đối mặt với các tranh chấp dân sự phức tạp.

Việc tuyên truyền rộng rãi về quyền khởi kiện của Viện KSND không chỉ nâng cao nhận thức của người dân mà còn tạo sức răn đe đến các chủ thể có ý định xâm phạm lợi ích công cộng hoặc lợi ích của người yếu thế. Từ đó, ý thức thượng tôn pháp luật trong cộng đồng được nâng cao.

Việc nâng cao công tác tuyên truyền giúp Nghị quyết 205 không chỉ là những dòng chữ khô khan mà dần trở thành hơi thở của đời sống. Lợi ích công không thuộc về bất kỳ cá nhân hay nhóm lợi ích nào, mà thuộc về toàn thể cộng đồng. Khi lợi ích chung được bảo vệ, niềm tin của người dân vào pháp luật và sự điều hành của Nhà nước được củng cố, tạo nên sự đồng thuận xã hội - nền tảng của một xã hội bền vững.

Việc triển khai Nghị quyết 205 của Quốc hội là một nhiệm vụ mới, nhiều thách thức nhưng cũng đầy vinh dự. Với tinh thần "Công minh, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tốn", Viện KSND khu vực 2 - Cao Bằng cam kết sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, không để bất kỳ người dân nào, đặc biệt là những người yếu thế, bị bỏ lại phía sau trong tiến trình tiếp cận công lý.