Nghị quyết 24-NQ/TW: Bước đột phá trong công tác cán bộ

Trần Quốc Thành | Trình bày: Hữu Quân • 30/09/2026

Trong tiến trình đổi mới và phát triển đất nước, công tác cán bộ luôn được Đảng ta xác định là khâu “then chốt của then chốt”, có ý nghĩa quyết định đến sự thành bại của sự nghiệp cách mạng. Bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên của kinh tế số, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và cạnh tranh tri thức toàn cầu - yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ không chỉ dừng lại ở sự tận tụy, tròn vai hay tuân thủ, mà phải là năng lực kiến tạo, tinh thần dấn thân, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Sự ra đời của Nghị quyết số 24-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới” đã đánh dấu một bước chuyển mình mang tính chiến lược. Đây không chỉ là một văn kiện chỉ đạo thông thường, mà thực sự là một bước đột phá thể chế trong công tác cán bộ, nhằm giải phóng sức sáng tạo, ngăn chặn căn bệnh sợ sai, co cụm đang làm ách tắc các nguồn lực phát triển.

Thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết 24 ra đời đúng thời điểm lịch sử, mang ý nghĩa thời đại sâu sắc và trực tiếp giải quyết những đòi hỏi cấp bách của thực tiễn phát triển đất nước. Có thể nói, đây chính là động lực tháo gỡ “điểm nghẽn của điểm nghẽn”- căn bệnh sợ sai, co cụm thực thi. Giai đoạn qua, khi công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được đẩy mạnh triệt để, trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức đã xuất hiện tâm lý phòng thủ, đùn đẩy. Tình trạng né tránh trách nhiệm này đã làm ngưng trệ hàng loạt dự án đầu tư, làm chậm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và ách tắc thủ tục hành chính. Nghị quyết 24 ra đời như một mệnh lệnh hành động, xóa bỏ tâm lý co cụm, khơi thông điểm nghẽn về mặt tư tưởng, giải phóng nguồn lực tinh thần và củng cố niềm tin cho đội ngũ cán bộ vững tâm hành động. Đây còn là giải pháp đột phá thể chế để phục vụ bứt phá chiến lược trong Kỷ nguyên mới. Đất nước đang đứng trước các cột mốc lịch sử (năm 2030 kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, năm 2045 kỷ niệm 100 năm thành lập Nước). Để thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào mô hình tăng trưởng truyền thống (khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ...), mà phải bứt phá bằng kinh tế số, chuyển đổi số, AI, chuyển đổi xanh, kinh tế không gian tầm thấp, đổi mới sáng tạo và kinh tế tri thức... Những mô hình phát triển mới thậm chí chưa có tiền lệ và chưa được quy định chi tiết trong hệ thống luật pháp. Nếu cán bộ chỉ thụ động “chờ văn bản hướng dẫn” thì đất nước sẽ lỡ mất thời cơ vàng.

Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế hướng tới phát triển bền vững là xu thế tất yếu hiện nay. Ảnh minh họa

Nghị quyết 24 chính là chìa khóa mở ra không gian an toàn pháp lý, khuyến khích cán bộ tiên phong thử nghiệm các cơ chế mới (sandbox), biến đổi mới sáng tạo từ khẩu hiệu thành hành động cụ thể. Trong bối cảnh hiện nay, đổi mới sáng tạo là động lực quan trọng để nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và khả năng thích ứng của nền kinh tế, nó đòi hỏi phải có một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Là một Đảng cầm quyền, Nghị quyết 24 đã mở ra một Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh với các thành tố: Đảng - Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nhân dân. Đồng thời, Nghị quyết 24 còn đóng vai trò là thước đo để sàng lọc, lựa chọn đội ngũ cán bộ có tư duy kiến tạo, bản lĩnh dấn thân, có sản phẩm đột phá thực chất đáp ứng sự phát triển của địa phương và đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết hướng tới mục tiêu là: “Khơi dậy mạnh mẽ tinh thần tiên phong, gương mẫu, dám đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp có bản lĩnh, trí tuệ, đạo đức, năng lực hành động, đáp ứng yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân, tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ; Hoàn thiện thể chế, pháp luật đồng bộ, thống nhất, minh bạch, khả thi để phát hiện, khuyến khích, tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dấn thân, dám đổi mới, sáng tạo, dám đột phá vì lợi ích chung; Khắc phục triệt để tình trạng e ngại, sợ sai, làm việc cầm chừng, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; tạo chuyển biến rõ nét về kỷ luật, kỷ cương, chất lượng và hiệu quả thực thi nhiệm vụ; góp phần xây dựng nền công vụ năng động, liêm chính, chuyên nghiệp, sáng tạo, lấy sản phẩm, kết quả thực thi và sự hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp làm thước đo chủ yếu; Thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực, quản trị rủi ro, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và bảo vệ cán bộ đúng người, đúng việc, đúng bản chất”.

Đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh chủ trì phiên họp Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh, ngày 11/9/2026. Ảnh: Phạm Bằng

Nghị quyết 24 ra đời đã tạo nên bước ngoặt lớn về tư duy và phương thức quản trị nhân sự trong khu vực công. Nghị quyết xác định 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm mang tính hệ thống, bao phủ từ công tác tư tưởng, thể chế, tổ chức cán bộ cho đến công tác kiểm tra, giám sát. Trong đó, những vấn đề cốt lõi, đột phá của từng nhóm nhiệm vụ, giải pháp đó là:

Nâng cao nhận thức, đổi mới tư tưởng và xây dựng văn hóa dấn thân, đổi mới. Tuyên truyền, quán triệt để toàn bộ hệ thống chính trị nhận thức rõ: Đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung không chỉ là quyền mà là trách nhiệm chính trị và yêu cầu công vụ bắt buộc của cán bộ trong kỷ nguyên mới. Xây dựng “Văn hóa công vụ khuyến khích đổi mới”. Xóa bỏ tư duy định kiến, nghi ngờ động cơ đối với những người đề xuất giải pháp mới; từng bước hình thành môi trường làm việc cởi mở, chấp nhận rủi ro mang tính khoa học và có kiểm soát.

Hoàn thiện thể chế, chính sách và cơ chế bảo vệ cán bộ. Khẩn trương sửa đổi, đồng bộ hóa các quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước (Luật Cán bộ, công chức; Luật Thanh tra; Bộ luật Hình sự...); xây dựng hành lang pháp lý an toàn cho việc thử nghiệm các mô hình, chính sách mới chưa từng có tiền lệ. Cụ thể hóa quy trình miễn, giảm nhẹ trách nhiệm, thể chế hóa rõ ràng quy định xem xét miễn trách nhiệm hình sự, dân sự hoặc kỷ luật đối với cán bộ khi gặp sự cố, rủi ro khách quan trong quá trình thực hiện đề xuất đổi mới, với điều kiện đã tuân thủ đúng quy trình, công khai, minh bạch và có động cơ hoàn toàn trong sáng.

Đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ. Đưa “chỉ số đổi mới” vào quy hoạch và bổ nhiệm. Đánh giá cán bộ đảng viên dựa trên sản phẩm cụ thể, hiệu quả giải quyết điểm nghẽn thực tế và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Đột phá trong cơ chế khen thưởng, đãi ngộ, trọng dụng đối với những cán bộ có tư duy đổi mới, đạt thành tích, sản phẩm đột phá xuất sắc.

Giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Nghệ An. Ảnh: T.C

Đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền, đề cao trách nhiệm người đứng đầu và tinh thần nêu gương trong thực hiện các giải pháp đổi mới sáng tạo. Người đứng đầu và tập thể lãnh đạo có trách nhiệm xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo trong tập thể, tổ chức mình. Người đứng đầu là “bà đỡ” và là người gánh vác rủi ro. Người đứng đầu không chỉ hô hào mà phải trực tiếp lắng nghe, thẩm định, phê duyệt và chịu trách nhiệm chính đối với đề xuất đổi mới của cấp dưới; không đùn đẩy trách nhiệm lên cấp trên hoặc đẩy rủi ro xuống cấp dưới. Kiên quyết xử lý, thay thế những người đứng đầu có biểu hiện né tránh, sợ trách nhiệm, “ngâm” đề xuất hoặc cố tình cản trở các sáng kiến đổi mới mang lại lợi ích chung.

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, quản trị rủi ro và ngăn chặn lợi dụng. Giám sát ngay từ khâu ý tưởng. Thiết lập cơ chế giám sát chủ động, quản trị rủi ro theo quy trình (Thẩm định - Phê duyệt - Giám sát thực thi - Đánh giá nghiệm thu) để kịp thời phát hiện, hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc cho cán bộ trong quá trình thí điểm, để từ đó thực hiện chu trình “Thử nghiệm - Đánh giá - Hoàn thiện - Nhân rộng - Luật hóa”. Tăng cường kiểm tra, kiểm soát quyền lực để phòng ngừa, ngăn chặn triệt để việc lợi dụng danh nghĩa “dám nghĩ, dám làm”, “đổi mới sáng tạo” để hợp thức hóa các vi phạm, tham nhũng, tiêu cực hay tư lợi cá nhân, lợi ích nhóm.

Nghị quyết của Bộ Chính trị đưa ra nhiệm vụ, giải pháp rất toàn diện, nhưng quá trình triển khai thực tế sẽ không tránh khỏi những khó khăn, thách thức thuộc về thể chế, tâm lý công vụ, công cụ quản trị và năng lực thực thi. Đó là: Nghị quyết của Đảng cho phép thử nghiệm, chấp nhận rủi ro, nhưng hệ thống pháp luật đòi hỏi sự tuân thủ tuyệt đối quy trình. Vấn đề này gây tâm lý lo ngại của cán bộ, hơn nữa việc sửa đổi, bổ sung các đạo luật liên quan của Quốc hội và ban hành các nghị định hướng dẫn của Chính phủ luôn cần thời gian.

Hai là, tư duy lối mòn và cản trở từ nội bộ đang còn khá nặng nề. Thói quen làm việc theo kinh nghiệm, ngại thay đổi quy trình đã quen thuộc. Những cá nhân năng động, đề xuất mô hình đổi mới sáng tạo thường dễ bị coi là “chơi trội”, bị hoài nghi về động cơ hoặc gặp sự kháng cự thụ động từ đồng nghiệp. Chính vì vậy, rất cần thời gian để tuyên truyền, đổi mới tư duy và xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo.

Ảnh minh họa

Ba là, lâu nay thử nghiệm trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật có quy trình bài bản mà cũng đã khó, thì những vấn đề liên quan đến cơ chế, thể chế, pháp lý,... càng khó hơn rất nhiều, đòi hỏi một khung thể chế thử nghiệm có kiểm soát rõ ràng, minh bạch và một Quỹ tài chính dự phòng rủi ro. Chính vì vậy, rất cần một cơ chế thẩm định độc lập những ý tưởng/giải pháp/dự án đổi mới sáng tạo nhằm đảm bảo tính khoa học, khách quan và giảm thiểu rủi ro. Đặc biệt là cơ chế đánh giá kết quả thử nghiệm cũng không đơn giản và cũng phải có thời gian dài. Hơn nữa, việc đưa chỉ số đổi mới sáng tạo vào KPI để đánh giá cán bộ cũng là một vấn đề không dễ. Nếu thiếu một bộ tiêu chí định lượng khắt khe, chi tiết thì rất dễ rơi vào đánh giá cảm tính, thậm chí bị biến tướng, lợi dụng chính sách.

Bốn là, áp lực ở cấp cơ sở. Đây là cấp “đứng đầu sóng ngọn gió”, nơi trực tiếp triển khai quyết định hành chính, chính sách cũng như xử lý mọi phát sinh từ thực tiễn, tuy nhiên, đây là nơi thiếu chuyên gia tư vấn hỗ trợ pháp lý. Cán bộ cơ sở dễ mắc sai sót, càng e ngại đổi mới sáng tạo. Nên chăng, tiêu chí đổi mới sáng tạo của cán bộ cơ sở khác với cấp trên? Ví dụ cán bộ cơ sở phát hiện vấn đề vướng mắc, nguyên nhân điểm nghẽn trong thực tiễn, tổng hợp báo cáo với cấp trên là một ý tưởng đổi mới sáng tạo! Vì muốn đổi mới sáng tạo thì phải phát hiện được “vấn đề”, tìm ra “nỗi đau” của thực tiễn thì giải pháp mới có ý nghĩa.

Năm là bản lĩnh của người đứng đầu. Trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, người đứng đầu thường đóng vai “bà đỡ’, dẫn dắt, trực tiếp phê duyệt và chịu trách nhiệm cùng cấp dưới. Nếu thiếu bản lĩnh hoặc thiếu năng lực chuyên môn, thiếu cơ chế hỗ trợ,... họ sẽ chọn giải pháp an toàn. Chính vì vậy, Nghị quyết chủ trương đưa chỉ số đổi mới sáng tạo vào cơ chế đánh giá cán bộ, và những người có thành tích về đổi mới sáng tạo được ưu tiên đề bạt, bổ nhiệm,... Đồng thời, đưa ra cơ chế quản trị rủi ro từ ý tưởng và bảo vệ những người dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Một góc phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An. Ảnh: Thành Duy

Nghị quyết số 24-NQ/TW của Bộ Chính trị là một “luồng gió mới” thổi bùng tinh thần cống hiến và khát khao đột phá của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết đã chạm đúng “huyệt đạo” của công tác cán bộ khi kết hợp hài hòa giữa “Siết chặt kỷ cương” và “Mở rộng không gian sáng tạo”. Để Nghị quyết 24 đi vào thực tiễn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở; sự bản lĩnh, công tâm của người đứng đầu; và sự đồng lòng của Nhân dân. Làm tốt những vấn đề trọng tâm nêu trên, chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng vào một đội ngũ cán bộ mới: Bản lĩnh, tinh thông, đổi mới và hết lòng vì sự nghiệp phát triển trường tồn của dân tộc.