Nghị quyết 57 tạo 'cú hích' chính sách cho hành trình khẳng định vị thế nhà khoa học nữ

Các nhà khoa học nữ tích cực góp phần phát triển khoa học nước nhà - Ảnh minh họa: Phenikaa Group

Theo thống kê, hiện nay, số lượng nhân lực nữ nghiên cứu khoa học ở nước ta chiếm khoảng 46% tổng số nhân lực nghiên cứu của cả nước. Phụ nữ ngày càng có nhiều đóng góp trong công tác nghiên cứu khoa học và công nghệ, góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước.

Thực tế, có nhiều tấm gương nhà khoa học nữ trở thành niềm tự hào của nền khoa học nước nhà, giành nhiều giải thưởng khoa học quan trọng trong nước và nước ngoài. Có thể kể tên một số nhà khoa học nữ tiêu biểu như: PGS.TS. Nguyễn Minh Tân (Đại học Bách khoa Hà Nội) với những cống hiến giúp nâng tầm nông sản Việt Nam; PGS.TS. Nguyễn Thị Trâm (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) nổi tiếng với công trình nghiên cứu về lai tạo giống lúa; PGS. Hồ Thanh Vân (Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh) nằm trong Top 23/100 nhà khoa học tiêu biểu năm 2000 do tạp chí Asian Scientist bình chọn; GS. Nguyễn Thục Quyên, nhà nghiên cứu khoa học vật liệu được trích dẫn nhiều nhất thế giới, một trong những người phụ nữ Việt Nam đầu tiên được bầu vào Viện Hàn lâm kỹ thuật Mỹ… Bằng nội lực, trí tuệ, đam mê và cống hiến, các nhà khoa học nữ cần mẫn và bền bỉ góp phần tô đậm cái tên Việt Nam trên bản đồ nghiên cứu khoa học thế giới.

Theo GS.TS. Nguyễn Thị Thanh Mai, Ủy viên Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc gia TPHCM, nữ trí thức không chỉ là những nhà nghiên cứu mà còn hiện diện ở mọi mắt xích của hệ sinh thái khoa học - công nghệ, từ giảng dạy, quản lý giáo dục đại học đến lãnh đạo các phòng thí nghiệm trọng điểm, các doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ. Họ mang đến góc nhìn đa chiều, kết hợp giữa trí tuệ khoa học và sự nhạy bén xã hội, tạo nên lợi thế trong việc định hướng các nghiên cứu gắn liền với nhu cầu cộng đồng và thị trường. Nhiều phụ nữ Việt Nam đã tiên phong trong các lĩnh vực biến đổi khí hậu, y sinh, nông nghiệp thông minh… mang lại giải pháp thiết thực, hữu dụng.

Cơ hội bứt phá từ Nghị quyết 57

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là văn kiện có ý nghĩa chiến lược, được coi là kim chỉ nam cho sự phát triển khoa học trong kỷ nguyên mới phát triển giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng của dân tộc. Nghị quyết xác định, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới... Mục tiêu đến năm 2030, tiềm lực, trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam đạt mức tiên tiến ở nhiều lĩnh vực quan trọng, thuộc nhóm dẫn đầu trong các nước có thu nhập trung bình cao; trình độ, năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp đạt mức trên trung bình của thế giới. Đến năm 2045, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phát triển vững chắc, góp phần đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao… Với những đường hướng, mục tiêu đó, Nghị quyết 57-NQ/TW đã góp phần tạo luồng sinh khí mới, thúc đẩy sự phát triển toàn diện của đội ngũ trí thức, nhà khoa học của nước ta nói chung, phụ nữ làm khoa học nói riêng.

Ảnh minh họa

Từ buổi sơ khai của dân tộc, trải qua hàng nghìn năm xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước, chưa bao giờ lực lượng phụ nữ đứng ngoài cuộc. Thế nên, trong thời đại tri thức và công nghệ số, các nhà khoa học nữ luôn hòa mình vào dòng chảy đổi mới, cùng góp phần kiến tạo sự phát triển bền vững của đất nước.

Có thể nói, Nghị quyết 57-NQ/TW đã mở ra không gian sáng tạo, là cơ hội lớn để nhà khoa học nữ phát huy thế mạnh, dấn thân vào các lĩnh vực khoa học, công nghệ mới. Việc tập trung nguồn lực, hạ tầng khoa học, đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia và công nghệ số giúp các nhà khoa học nữ có điều kiện làm việc, nghiên cứu tốt hơn, giảm thiểu các rào cản kỹ thuật; đồng thời dễ dàng kết nối, chia sẻ dữ liệu và ứng dụng thực tế. Đặc biệt, với tầm nhìn phát triển bền vững, Nghị quyết này đã tạo cơ hội cho các nhà khoa học nữ tham gia sâu rộng vào các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu, IoT (Internet vạn vật)... Đó không chỉ là "cú hích" về chính sách mà còn là niềm tin, giúp cộng đồng các nhà khoa học nữ tại Việt Nam khẳng định năng lực, đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Chung tay xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc

Tại hội thảo "Dấu ấn trí tuệ của nhà khoa học nữ Việt Nam và khát vọng bứt phá trong kỷ nguyên mới", do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp tổ chức (ngày 28/8/2025), Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Huỳnh Thành Đạt khẳng định, sự phát triển toàn diện của xã hội sẽ không thể thành hiện thực nếu thiếu đi trí tuệ và cống hiến của phụ nữ. Đặc biệt, trong bối cảnh kỷ nguyên số, những phẩm chất đặc trưng của nữ trí thức như tư duy đổi mới, sự mềm dẻo và khả năng gắn kết cộng đồng chính là "chìa khóa" để tạo ra những bước tiến thực chất trong đổi mới, sáng tạo.

Đại diện Trường đại học Công Thương TPHCM cho biết, trong năm học 2024-2025, nhà trường có 135 đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở, trong đó hơn một nửa có sự tham gia của nữ giới. Đáng chú ý, 39 giảng viên nữ đã nộp hồ sơ phó giáo sư, 21 cán bộ, giảng viên nữ hoàn thành chương trình tiến sĩ, thạc sĩ. Không chỉ dừng lại ở nghiên cứu hàn lâm, nhiều giảng viên trong trường còn điều phối các nhóm nghiên cứu liên ngành, dẫn dắt các đề tài ứng dụng cao, trong đó giảng viên nữ chiếm gần 40%.

Từ môi trường giảng dạy, nghiên cứu cho đến các đơn vị, doanh nghiệp… những nỗ lực của các nhà khoa học nữ không chỉ góp phần phát triển khoa học nước nhà theo hướng ứng dụng mà còn khẳng định vai trò của phụ nữ trong hành trình xây dựng tương lai bền vững cho đất nước. Chúng ta tin tưởng rằng, với những giải pháp đột phá chiến lược được triển khai đồng bộ và quyết liệt của Bộ Chính trị; với truyền thống và phẩm chất cao quý của người phụ nữ Việt Nam, ngày càng nhiều nhà khoa học nữ có mặt trên các diễn đàn khoa học trong và ngoài nước, góp phần khẳng định vị thế, trí tuệ Việt, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển bền vững của đất nước cũng như sự tiến bộ chung của thế giới.

Thảo Miên