Nghị quyết 57 tạo động lực phát triển - Kỳ 2: Nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp

Cán bộ các xã nghiên cứu giải pháp công nghệ trong tiếp nhận hồ sơ thủ tục hành chính

Một trong những chuyển biến rõ nét trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW là chuyển đổi số ngày càng gắn với cải cách hành chính. Công nghệ không chỉ được đưa vào để thay đổi cách cơ quan nhà nước xử lý công việc mà hướng đến mục tiêu cuối cùng là phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.

Tiện lợi hoá

Từ yêu cầu đó, tỉnh xác định và triển khai 10 bài toán lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tập trung vào những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến quản lý, đời sống và phát triển kinh tế - xã hội như xây dựng Trung tâm Giám sát điều hành thông minh; phát triển hạ tầng dữ liệu; ứng dụng công nghệ số xây dựng cửa khẩu thông minh, giáo dục, y tế, du lịch và tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính. Trong đó, việc đưa công nghệ đến người dân đang tạo ra những thay đổi có thể nhìn thấy ngay từ cơ sở.

Tỉnh đã lựa chọn 10 xã, phường thí điểm mô hình “Trạm dịch vụ công số”, AI và dữ liệu số được sử dụng để hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến, đồng thời tự động hóa một số khâu trong quy trình giải quyết hồ sơ. Nhờ đó, thời gian thực hiện nhiều thủ tục được rút ngắn từ 10 - 15 phút xuống còn 3 - 5 phút. Một thay đổi tưởng như nhỏ nhưng lại cho thấy rõ giá trị của công nghệ: người dân mất ít thời gian hơn, cán bộ bớt việc thủ công và quy trình được thực hiện thống nhất hơn.

Người dân phường Đông Kinh thực hiện thủ tục hành chính tại Trạm dịch vụ công số

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Kỳ Lừa, cách làm này được cụ thể hóa bằng kênh Zalo Official Account tích hợp nhiều tiện ích. Người dân có thể tra cứu thủ tục, nộp hồ sơ, theo dõi tiến độ giải quyết trên cùng một nền tảng; đồng thời được Trợ lý ảo GenAI hỗ trợ 24/7 về quy trình, thành phần hồ sơ và lựa chọn thủ tục phù hợp. Sau hơn nửa năm vận hành, nền tảng thu hút gần 10.000 lượt quan tâm. Từ đầu năm 2026 đến nay, trung tâm tiếp nhận hơn 7.000 hồ sơ, 100% được thực hiện trực tuyến. Những con số này cho thấy khi công nghệ bắt đầu từ nhu cầu thực tế, dịch vụ công không còn bó hẹp trong không gian của trụ sở cơ quan nhà nước mà có thể đến gần người dân hơn.

Điều đáng chú ý là chuyển đổi số không chỉ làm thay đổi cách người dân thực hiện thủ tục, mà còn đang thay đổi công việc ở phía bên trong bộ máy. Khi hồ sơ được số hóa, dữ liệu được cập nhật và chia sẻ, cán bộ có thể giảm bớt những công việc lặp lại, dành nhiều thời gian hơn cho những phần việc cần xử lý, kiểm tra và quyết định.

Từ nền tảng quản lý số, công nghệ tiếp tục được ứng dụng trực tiếp vào sản xuất. Gần 740 ha cây trồng được áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm, hơn 46 ha sản xuất VietGAP sử dụng nhật ký điện tử truy xuất nguồn gốc, hơn 20 cơ sở chăn nuôi ứng dụng công nghệ tự động. Trong lâm nghiệp, ảnh viễn thám, thiết bị bay không người lái và phần mềm cảnh báo cháy rừng được tăng cường sử dụng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và sản xuất. Những ứng dụng này cho thấy dữ liệu và công nghệ đang từng bước trở thành một phần của phương thức quản lý, tổ chức sản xuất mới.

Lực lượng kiểm lâm tỉnh ứng dụng công nghệ viễn thám trong quản lý bảo vệ rừng

Ông Hoàng Văn Chiều, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Chuyển đổi số đang từng bước đi vào cả quản lý và sản xuất nông nghiệp. Trong quản lý nhà nước, 100% văn bản hành chính được xử lý trên môi trường điện tử và ký số; hơn 1,24 triệu trang tài liệu được số hóa. Các nền tảng số phục vụ quản lý sản phẩm OCOP, an toàn thực phẩm và sản xuất nông nghiệp thông minh được đưa vào vận hành; cơ sở dữ liệu đất đai của 60/65 xã, phường được kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia. Công tác giải quyết thủ tục hành chính cũng được đẩy mạnh, với 99,1% thủ tục được cung cấp trực tuyến, gần 99% hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn.

Ở lĩnh vực thi hành án dân sự, công nghệ cũng đang được đưa vào những công việc cụ thể. Các phân hệ nghiệp vụ được vận hành đồng bộ, tích hợp AI hỗ trợ dự thảo văn bản, quản lý hồ sơ, cảnh báo tiến độ xử lý và kết nối với VNeID để gửi thông báo điện tử cho người dân. Việc ứng dụng AI giúp thời gian xử lý mỗi hồ sơ giảm khoảng 50% nhờ tự động đồng bộ dữ liệu và cắt giảm nhiều thao tác nhập liệu. Đến nay, 100% hồ sơ thi hành án đã được cập nhật trên hệ thống; 100% quyết định thi hành án được dự thảo, ký số và ban hành trên phần mềm; các nghiệp vụ phát sinh mới được xử lý trên môi trường số.

Như vậy, chuyển đổi số đang dần thay đổi từ những việc rất cụ thể. Một hồ sơ không chỉ được chuyển từ bản giấy sang bản điện tử, mà dữ liệu trong hồ sơ còn được cập nhật, chia sẻ và sử dụng trong quá trình giải quyết công việc. Từ đó, cơ quan quản lý có thêm cơ sở để theo dõi tiến độ, kiểm tra, thống kê và điều hành. Đây cũng là bước chuyển từ cách xử lý công việc theo phương thức truyền thống sang quản lý dựa nhiều hơn vào dữ liệu.

Số hóa dữ liệu dùng chung

Nếu số hóa chỉ dừng ở việc đưa giấy tờ lên máy tính thì giá trị tạo ra sẽ còn hạn chế. Điều quan trọng hơn là dữ liệu sau khi được số hóa có thể tiếp tục được sử dụng ở nhiều công việc khác nhau, giảm việc phải nhập lại, cung cấp lại và xử lý lại cùng một thông tin.

Đây cũng là hướng tỉnh đang từng bước hình thành thông qua hạ tầng dữ liệu dùng chung. Toàn tỉnh duy trì vận hành 57 hệ thống thông tin, phần mềm và nền tảng số, trong đó có 15 nền tảng dùng chung và 42 nền tảng chuyên ngành. Trung tâm tích hợp dữ liệu được nâng cấp, các hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu dùng chung từng bước chuyển sang nền tảng điện toán đám mây Lạng Sơn Cloud; nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu duy trì kết nối với 48 hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu của Trung ương và địa phương.

Công tác số hóa hồ sơ tiếp tục được đẩy mạnh với tỷ lệ số hóa đạt khoảng 92%; tỷ lệ khai thác, sử dụng lại dữ liệu số hóa trên Cổng Dịch vụ công quốc gia đạt trên 84%. Khi dữ liệu được tái sử dụng, người dân, doanh nghiệp giảm số lần phải cung cấp lại thông tin, cơ quan nhà nước cũng giảm giấy tờ và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

Trong nông nghiệp, dữ liệu cũng đang được đưa vào phục vụ sản xuất và mở rộng thị trường. Hệ thống thông tin OCOP đã số hóa dữ liệu của 234 sản phẩm OCOP, 26 nông đặc sản và 576 cơ sở sản xuất, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, quảng bá sản phẩm và kết nối thị trường. Từ thông tin về sản phẩm, cơ sở sản xuất đến quá trình truy xuất nguồn gốc, dữ liệu đang được sử dụng như một công cụ phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế.

Từ một hồ sơ thủ tục hành chính đến dữ liệu về sản phẩm, cơ sở sản xuất hay đất đai, điểm chung là thông tin sau khi được số hóa không còn chỉ được lưu để tra cứu khi cần mà tiếp tục được khai thác, chia sẻ và kết nối với những công việc khác. 

Những thay đổi đó cho thấy chuyển đổi số đang dần đi vào chiều sâu. Tuy nhiên, chặng đường phía trước không chỉ là tiếp tục đưa thêm phần mềm, nền tảng vào sử dụng, mà cần kết nối hạ tầng, dữ liệu, con người và cách vận hành thành một hệ thống thống nhất. Có như vậy, những kết quả bước đầu mới có thể trở thành năng lực phát triển lâu dài, thay vì chỉ tạo ra thêm những công cụ riêng lẻ.

Đây cũng là vấn đề đặt ra ở chặng đường tiếp theo; từ những nền tảng đã hình thành, làm thế nào để tạo ra các mô hình phát triển mới, nâng sức cạnh tranh và tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn để khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển.

(Còn nữa)