Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị: Kỳ vọng bước chuyển mới cho y tế cơ sở

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo Sở Y tế và xã Phú Long thăm hỏi, động viên người dân đến khám sàng lọc tại Trạm Y tế xã Phú Long. Ảnh: Minh Quang

Sau khi nhận bàn giao các trạm y tế từ trung tâm y tế các huyện, thành phố (trước đây) về UBND cấp xã quản lý, từ đầu năm 2026, các xã, phường trong tỉnh đã nhanh chóng hoàn thành việc thành lập trạm y tế xã theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp xã, đưa hệ thống y tế cơ sở hoạt động theo mô hình mới với chức năng, nhiệm vụ rộng hơn trước.

Đồng chí Phan Như Ngoạn, Phó Chủ tịch UBND phường Đông Hoa Lư cho biết: Phường Đông Hoa Lư sau sáp nhập có hơn 34 nghìn người với 4 điểm trạm là các trạm y tế thuộc các xã cũ. Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, UBND xã đã sớm có kế hoạch kiện toàn, tổ chức lại mô hình trạm y tế theo đúng quy định tại Thông tư số 43/2025/TT-BYT của Bộ Y tế. Việc sắp xếp tinh gọn hệ thống, đáp ứng mô hình chính quyền địa phương hai cấp và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe (CSSK) nhân dân trên địa bàn. Đồng thời, nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong lãnh đạo, chỉ đạo, dành nguồn lực cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất các trạm, đáp ứng yêu cầu CSSK ban đầu cho nhân dân.

Trong đó, thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 08-NQ/TU của Ban Chấp hành (BCH) Đảng bộ tỉnh với nội dung “Từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần”, tháng 6/2026, phường Đông Hoa Lư đã tích cực phối hợp với các đơn vị y tế tuyến tỉnh và khu vực, chỉ đạo trạm y tế làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, huy động các nguồn lực tổ chức khám sàng lọc miễn phí cho hơn 7.000 người dân thuộc đối tượng 2. Đặc biệt, với việc các trạm y tế nhận bàn giao chức năng y tế dự phòng và dân số đã giúp công tác phòng bệnh tại cơ sở được nâng lên theo đúng tinh thần chỉ đạo tại Nghị quyết số 72-NQ/TW là “chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, chú trọng bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời, bảo đảm phòng bệnh từ sớm, từ xa, từ cơ sở”.

Đồng chí Phạm Thị Phương Hạnh, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Y tế cho biết: Nghị quyết số 72-NQ/TW đặt mục tiêu lấy người dân là chủ thể trung tâm, đồng thời khẳng định “Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là mục tiêu, là động lực, là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, giữ vị trí ưu tiên trong các chiến lược, chính sách phát triển; là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội và mọi người dân”. Có thể nói đây là thời cơ lịch sử để ngành Y tế cả nước nói chung và ngành Y tế Ninh Bình nói riêng, đặc biệt là tuyến y tế cơ sở, có cơ hội phát triển mạnh mẽ nhằm đạt những bước tiến vượt bậc trong thời gian tới.

Một trong những quan điểm xuyên suốt của Nghị quyết là CSSK phải được triển khai ngay từ cơ sở, từ khi người dân còn khỏe mạnh, phòng bệnh là chính, thay vì chỉ tập trung giải quyết bệnh khi đã phát sinh. Chủ trương này mở ra thời cơ để Ninh Bình thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa vai trò của y tế cơ sở, nâng vị thế trạm y tế xã, phường trở thành điểm đến tin cậy của người dân trong CSSK ban đầu. Đây là yếu tố vô cùng quan trọng giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên và tạo niềm tin cho người dân khi tiếp cận chăm sóc y tế. Đồng thời, Nghị quyết số 72-NQ/TW đã đề ra nhiều giải pháp đột phá về thể chế và tài chính y tế, trong đó ưu tiên ngân sách nhà nước đóng vai trò chủ đạo, phối hợp hiệu quả với Quỹ bảo hiểm y tế, giảm chi phí trực tiếp của người dân.

Chủ trương này khi được thể chế hóa thành các cơ chế, chính sách cụ thể tạo thuận lợi lớn để tỉnh ta đầu tư tài chính, bảo đảm nguồn lực cho y tế cơ sở triển khai đầy đủ các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, từ sàng lọc, tư vấn, phòng bệnh đến quản lý các bệnh mạn tính. Chính sách này cũng tạo điều kiện thuận lợi thu hút nguồn lực xã hội hóa, hợp tác công - tư trong các hoạt động y tế cơ sở.

Bệnh viện đa khoa Ninh Bình phối hợp với phường Đông Hoa Lư tổ chức khám sàng lọc cho người dân trên địa bàn. Ảnh: Minh Quang

Bên cạnh đó, Nghị quyết đặt chuyển đổi số làm trọng tâm để phát triển hiện đại hóa ngành Y tế, áp dụng công nghệ hiện đại như AI, dữ liệu lớn (Big Data), hồ sơ sức khỏe điện tử nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng khám, chữa bệnh. Đây là điều kiện thuận lợi để y tế cơ sở trên địa bàn tỉnh Ninh Bình phát triển năng lực trong xây dựng và sử dụng hiệu quả hồ sơ sức khỏe điện tử, giúp theo dõi, cập nhật tình trạng sức khỏe của mỗi người dân xuyên suốt vòng đời.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh cần chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế, coi đây là nguồn lực chiến lược của ngành. Định hướng này mở ra cơ hội để Ninh Bình xây dựng chính sách tăng cường đào tạo, thu hút, đãi ngộ nhân lực y tế (trong đó có nhân lực y tế cơ sở), đặc biệt là bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng, cán bộ y tế có trình độ chuyên môn cao. Nghị quyết cũng xác định việc nâng cao sức khỏe người dân phải đi đôi với thay đổi lối sống, ý thức tự CSSK. Đây là cơ hội cho y tế cơ sở đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục sức khỏe trong cộng đồng, góp phần hình thành thói quen phòng bệnh.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, Sở Y tế đã tham mưu với Tỉnh ủy, UBND tỉnh tiếp tục đẩy mạnh thực hiện các giải pháp tại Chỉ thị số 25-CT/TW, ngày 25/10/2023 của Ban Bí thư về “Tiếp tục củng cố, hoàn thiện, nâng cao chất lượng hoạt động của y tế cơ sở trong tình hình mới”; tham mưu Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết số 08-NQ/TU về “Chiến lược phát triển Y tế tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, làm cơ sở pháp lý triển khai thực hiện các giải pháp, trong đó có lĩnh vực phát triển y tế cơ sở. Cụ thể: Tham mưu cơ chế đặc thù và chính sách đãi ngộ vượt trội về đào tạo, thu hút và đãi ngộ nguồn nhân lực y tế chất lượng cao, trong đó có cán bộ y tế cơ sở.

Trong giai đoạn 2025-2030, Sở thực hiện luân phiên, luân chuyển, điều động bác sĩ về làm việc có thời hạn tại trạm y tế cấp xã theo quy định; bổ sung bác sĩ cơ hữu tại trạm y tế cấp xã, đến năm 2030 có đủ bác sĩ theo chức năng, nhiệm vụ. Hiện Sở Y tế đang xây dựng dự thảo chính sách hỗ trợ đào tạo, thu hút và đãi ngộ nhân lực y tế trên địa bàn tỉnh, dự kiến tham mưu UBND tỉnh trình HĐND thông qua trong năm 2026. Trong đó, đặc biệt chú trọng việc đảm bảo mức ưu đãi phụ cấp tối thiểu 70% cho người làm chuyên môn tại trạm y tế xã. Sở đang xây dựng kế hoạch luân chuyển, điều động luân phiên cán bộ y tế về xã (trạm y tế, phòng văn hóa - xã hội thuộc UBND cấp xã) giai đoạn 2025-2030, hỗ trợ thường xuyên và nâng cao trình độ cho y tế cơ sở, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đặc thù của ngành Y tế.

Tập trung chuyển giao kỹ thuật và luân phiên cán bộ, tăng cường hợp tác chuyển giao kỹ thuật chuyên sâu từ tuyến trên về tuyến tỉnh và tuyến dưới. Phối hợp chặt chẽ, tăng cường kiểm tra, giám sát, hướng dẫn cấp xã trong việc triển khai các nhiệm vụ công tác y tế theo phân cấp.

Tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu 100% trạm y tế cấp xã được đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị y tế, nhân lực theo chức năng, nhiệm vụ để đến năm 2027 mỗi trạm y tế xã có ít nhất 4-5 bác sĩ, tăng tỷ lệ khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế tại trạm y tế cấp xã lên trên 20%.