Nghị quyết số 79-NQ/TW: Phát huy cao nhất vai trò dẫn dắt nền kinh tế của doanh nghiệp nhà nước

Trước yêu cầu đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030, việc phát huy hiệu quả hơn vai trò kinh tế nhà nước đặt ra cấp thiết, từ hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý, đến đổi mới doanh nghiệp nhà nước để thực sự trở thành lực lượng tiên phong, dẫn dắt nền kinh tế.

Chuyên gia kinh tế, Tiến sỹ Nguyễn Đức Hưởng, nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Lộc Phát (LPBank): Nghị quyết số 79-NQ/TW tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, có ý nghĩa quan trọng đối với cộng đồng doanh nghiệp

Tiến sỹ Nguyễn Đức Hưởng.

Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước mang lại ý nghĩa lớn cho doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp nhà nước nói riêng.

Trong đó, điểm đáng chú ý là tập trung vào tái cấu trúc, nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách chấm dứt thanh tra chồng chéo, cho phép sử dụng nguồn thu cổ phần hóa để đầu tư, khuyến khích đổi mới quản trị, hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm, mục tiêu đưa doanh nghiệp vươn tầm quốc tế và tự chủ hơn trong hoạt động, đồng thời xử lý các dự án yếu kém, tạo môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch hơn.

Với doanh nghiệp nhà nước, nghị quyết sẽ giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng thanh tra, kiểm tra, chấm dứt tình trạng chồng chéo, trùng lặp, kéo dài, lạm dụng thanh tra, kiểm tra, từ đó tạo môi trường kinh doanh thông thoáng hơn. Đồng thời, thúc đẩy đổi mới và ứng dụng công nghệ bằng việc khuyến khích doanh nghiệp nhà nước sử dụng quỹ phát triển khoa học công nghệ, đầu tư mạo hiểm, chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Việc tái cơ cấu toàn bộ vốn nhà nước tại các doanh nghiệp không cần nắm giữ chi phối, thoái vốn ở những lĩnh vực không phù hợp, chuyển giao hoặc sáp nhập, giúp tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả. Tăng cường tự chủ và trách nhiệm bằng việc hoàn thiện cơ chế quản trị, cho phép doanh nghiệp tự chủ sử dụng nguồn lực (như thu từ cổ phần hóa, lợi nhuận sau thuế) để tái đầu tư, tăng vốn, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách. Có cơ chế cụ thể để xử lý nhanh các dự án, doanh nghiệp thua lỗ, yếu kém kéo dài, hoặc cho phá sản, hoặc tái cơ cấu, giải phóng nguồn lực.

Như vậy, Nghị quyết số 79-NQ/TW định vị lại vai trò doanh nghiệp nhà nước, chuyển sang kiến tạo, dẫn dắt, làm tốt hơn những gì thị trường chưa làm được, hướng đến mục tiêu có doanh nghiệp nhà nước lọt top các doanh nghiệp lớn thế giới.

Ông Nguyễn Công Cường – Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghiệp chủ lực Hà Nội (HAMI): Một chính sách chiến lược mang tính định hướng dài hạn

Ông Nguyễn Công Cường.

Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước vừa mới ban hành có ý nghĩa lớn đối với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhà nước, bởi đây là một chính sách chiến lược mang tính định hướng dài hạn về vai trò, cơ chế hoạt động và môi trường phát triển của doanh nghiệp.

Nghị quyết xác định kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường và đặt doanh nghiệp vào vị trí lực lượng vật chất chủ đạo đóng góp vào tăng trưởng, ổn định vĩ mô và an ninh quốc gia. Có thể nói, Nghị quyết số 79-NQ/TW tạo động lực phát triển quy mô, nâng tầm cạnh tranh quốc tế cho doanh nghiệp; là “kim chỉ nam” để doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược tăng trưởng, nâng cao năng lực quản trị và năng lực cạnh tranh.

Nghị quyết cũng xác định vai trò chủ động trong tái cơ cấu, giải thể hoặc phá sản doanh nghiệp yếu kém nhằm không để kéo dài, lãng phí vốn và nguồn lực. Nghị quyết áp dụng nguyên tắc thị trường hơn, giảm tình trạng trì trệ trong doanh nghiệp nhà nước, tạo môi trường lành mạnh, cạnh tranh bình đẳng.

Điểm đáng chú ý nữa là đề xuất phát triển cơ chế thuê tổng giám đốc doanh nghiệp (CEO) chuyên nghiệp, thí điểm chính sách quản trị linh hoạt. Các doanh nghiệp được sử dụng tốt hơn quỹ phát triển khoa học, công nghiệp, liên kết với các đối tác khác, kể cả tư nhân và quốc tế.

Rõ ràng, nghị quyết khuyến khích doanh nghiệp vận dụng linh hoạt hơn các cơ chế quản lý, thu hút nhân tài, đầu tư đổi mới sáng tạo, đồng thời, tạo không gian pháp lý cho doanh nghiệp chủ động hơn trong mở rộng hoạt động, liên kết toàn diện.

Chuyên gia kinh tế, Tiến sỹ Lê Quốc Phương: Doanh nghiệp nhà nước không chỉ lớn về quy mô, mà phải mạnh về chất lượng

Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 đòi hỏi phải phát huy đầy đủ vai trò của các thành phần kinh tế, trong đó doanh nghiệp nhà nước giữ vị trí đặc biệt quan trọng.

Nếu Nghị quyết số 68 nhấn mạnh vai trò động lực của khu vực kinh tế tư nhân, thì Nghị quyết số 79 khẳng định doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ đạo và đưa ra những định hướng, giải pháp cụ thể nhằm giúp khu vực này trở thành động lực thực sự của nền kinh tế.

Trên thực tế, doanh nghiệp nhà nước thường được nhìn nhận là có nhiều lợi thế về đất đai, tín dụng hay thị trường tiêu thụ. Tuy nhiên, theo tôi, khu vực này cũng đang đối mặt với không ít rào cản. Đó là cơ chế quản lý còn cứng nhắc, đặc biệt là các quy định về quản lý vốn, khiến quá trình ra quyết định đầu tư phải qua nhiều cấp, làm chậm cơ hội kinh doanh, giảm tính cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, yêu cầu bảo toàn vốn, hạn chế về tự chủ trong tuyển dụng nhân tài, hay việc định giá sản phẩm ở một số lĩnh vực như ngành điện vẫn chịu sự kiểm soát của Nhà nước cũng làm giảm tính linh hoạt của doanh nghiệp. Chưa kể, doanh nghiệp nhà nước còn phải thực hiện nhiều nhiệm vụ chính trị – xã hội, từ tạo việc làm đến xóa đói giảm nghèo, khiến áp lực hoạt động gia tăng. Nghị quyết 79 chính là bước đi quan trọng nhằm giảm can thiệp hành chính, “cởi trói” để doanh nghiệp nhà nước phát triển hiệu quả hơn.

Về mục tiêu có 50 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và từ 1 - 3 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới, chúng ta không nên chỉ nhìn vào số lượng mà cần có tiêu chí chất lượng đóng góp của doanh nghiệp.

Theo đó, hiệu quả đóng góp doanh nghiệp nhà nước vào nhóm dẫn đầu nêu trên phải được đo bằng lợi nhuận ròng, tỷ suất sinh lời, năng suất lao động, hiệu quả sử dụng vốn, mức đóng góp ngân sách và năng lực cạnh tranh quốc tế… Quan trọng hơn, doanh nghiệp nhà nước cần phát huy vai trò dẫn dắt thông qua việc tạo hệ sinh thái cho ngành, hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân, đồng thời đi đầu trong bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Nhóm phóng viên