Nghỉ vài tháng, người lao động Mỹ choáng váng vì AI

Sau 6 tháng nghỉ sinh, Ashley Wallace trở lại vị trí trưởng bộ phận tuyển dụng tại công ty công nghệ giáo dục Praktika (có trụ sở tại Mỹ). Cô ứng dụng AI nhiều hơn và gặp một “đồng nghiệp” mới: Claude.

Trước kỳ nghỉ, Wallace dùng ChatGPT để giải đáp thắc mắc và tự động hóa một số tác vụ nhỏ. Cô nghĩ có thể từ từ làm quen lại với công việc. Tuy nhiên, trong thời gian cô vắng mặt, công ty triển khai Claude Cowork.

Wallace thậm chí không biết tìm hệ thống mới mà mọi người nhắc đến ở đâu trên máy tính. Quy trình tuyển dụng cũng thay đổi đáng kể. Trước đây, mỗi vị trí tại startup thường nhận vài trăm hồ sơ ứng tuyển.

Khi Wallace trở lại, một số vị trí có hơn 1.000 người cạnh tranh. Cô nghi ngờ một số ứng viên dùng AI để tô điểm hồ sơ, nhưng khi phỏng vấn lại không thể trả lời các câu hỏi. Wallace buộc phải tìm cách mới để sàng lọc ứng viên không đủ năng lực. Chỉ trong vài tháng nghỉ chăm con, công việc mà cô vốn quen thuộc dần trở nên xa lạ.

Nghỉ phép vốn đồng nghĩa với hộp thư điện tử quá tải và những câu chuyện công sở bị bỏ lỡ. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp ngày càng đưa AI vào công việc, một số nhân viên còn phải làm quen với hệ thống, quy trình và cách vận hành mới. Những thử nghiệm AI liên tục xuất hiện, trong khi nỗi lo công nghệ có thể thay thế con người vẫn hiện hữu, theo Business Insider.

Trở lại sau kỳ nghỉ, nhân viên không còn nhận ra công việc

Theo khảo sát Gallup công bố vào tháng 7, gần một nửa người lao động cho biết công ty áp dụng AI, tăng từ mức 38% vào mùa thu năm trước. Khảo sát của McKinsey vào mùa xuân cho thấy 40% nhân viên tại các doanh nghiệp lớn nói rằng công ty mở rộng việc sử dụng tác nhân AI, so với 27% năm trước. PwC cũng ghi nhận 64% người lao động sử dụng AI trong năm nay, tăng 10% so với cùng kỳ.

Trong khi đó, người lao động Mỹ ngày càng có nhiều cơ hội nghỉ phép hưởng lương nhờ các chính sách nghỉ chăm sóc gia đình và thay đổi từ doanh nghiệp. Phúc lợi này bao gồm việc kéo dài thời gian nghỉ sinh hoặc bổ sung kỳ nghỉ dài hạn. Khi tốc độ thay đổi của công việc văn phòng tăng nhanh, thời gian nghỉ dài cũng có thể khiến nhân viên hoang mang khi trở lại.

AI ngày càng thâm nhập sâu vào công việc, khiến những người rời khỏi thị trường lao động một thời gian cảm thấy hoang mang. Ảnh minh hoạ: Shutterstock.

Max Cherry từng rời công việc quan hệ công chúng (PR) cách đây 3 năm để đi du lịch. Sau khi gặp vợ, anh tiếp tục đồng hành cùng cô trong hành trình theo đuổi sự nghiệp quần vợt chuyên nghiệp. Khi trở lại ngành PR vào mùa hè năm nay, Cherry nhận thấy AI trở thành một phần quan trọng trong quy trình làm việc, thay vì chỉ thỉnh thoảng xuất hiện như trước.

Những công việc từng mất hàng giờ như nghiên cứu thông tin hay lập danh sách truyền thông hiện có thể được hoàn thành trong vài phút. Để thích nghi, Cherry phải thay đổi thói quen cũ.

Anh bắt đầu dùng AI để sắp xếp văn bản dài hay dữ liệu phức tạp, dành thời gian cho những phần việc vẫn đòi hỏi yếu tố con người như xây dựng quan hệ và đưa ra phán đoán.

Cuộc đua AI khiến người lao động kiệt sức

Jess Clark từng điều hành doanh nghiệp cung cấp khóa học, trước khi chuyển hướng sang dạy phụ nữ sử dụng ChatGPT vào đầu năm 2023. Khi sinh con thứ 3 năm ngoái, cô tạm ngừng công việc khoảng 3 tuần.

Trong một khoảng thời gian ngắn khi con ngủ, Clark mở điện thoại, thấy nhiều nhà sáng tạo nội dung và các trang tin tuyên bố một kỷ nguyên mới bắt đầu khi ChatGPT nhường chỗ cho Claude.

“Tôi rơi vào vòng xoáy hoảng loạn suốt khoảng một tuần”, Clark kể.

Cô lập tức tăng tốc để bắt kịp. Clark tự học lập trình với Claude và điều chỉnh các khóa học để tập trung nhiều hơn vào công cụ này. Dù vậy, cô vẫn cảm thấy phải chạy theo mỗi lần AI ra mắt tính năng mới. Thay vì cố dự đoán tương lai, Clark chọn cách tiếp cận từng công cụ, thử nghiệm và học hỏi.

Nhiều nhân sự cảm thấy kiệt sức khi phải chạy theo sự thay đổi của công nghệ. Ảnh minh hoạ: WSJ.

Tuy nhiên, AI không chỉ làm thay đổi quy trình mà còn có thể ảnh hưởng đến những phần việc mà nhân viên yêu thích. Tina, người không tiết lộ họ để bảo vệ công việc, trở lại sau kỳ nghỉ sinh vào mùa xuân. Cô nhận thấy các sản phẩm thiết kế của đồng nghiệp có vẻ “bóng bẩy quá mức”. Đây là dấu hiệu của hình minh họa được tạo bằng AI.

Theo Tina, ban lãnh đạo từng thay đổi chính sách nhằm khuyến khích hoặc yêu cầu nhân viên sử dụng AI để tăng tốc quy trình thiết kế. Họ dùng ChatGPT đánh giá sản phẩm cũ, sau đó viết câu lệnh cho AI hoặc đưa bản phác thảo vào công cụ thiết kế để tạo hình ảnh hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, Tina cho rằng cách làm mới có thể tốn thời gian tương đương, thậm chí lâu hơn so với việc tự lên ý tưởng và minh họa. Kết quả AI thường cần chỉnh sửa nhiều. Cô cũng lo công ty có thể thay thế nhà thiết kế, bất chấp việc chất lượng sản phẩm giảm sút.

“Bạn dành cả cuộc đời và sự nghiệp để học một kỹ năng. Chỉ trong vài tháng, vài tuần, kỹ năng đó gần như không còn hữu ích nữa”, Tina nói.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển liên tục, một số người chọn chủ động tạm rời khỏi guồng quay. Chenda Ngak, trưởng bộ phận truyền thông tại Automattic, công ty mẹ của Tumblr và WordPress.com, nghỉ phép dài hạn có lương trong 3 tháng vào mùa hè để du lịch Đông Nam Á.

Ngak cho biết tốc độ phát triển AI khiến nhân viên công nghệ choáng váng. Sau nhiều năm liên tục chạy theo những thay đổi, cô bắt đầu cảm thấy nguy cơ kiệt sức.

Trong kỳ nghỉ, Ngak xóa ứng dụng Slack khỏi điện thoại, để máy tính ở nhà và không sử dụng AI suốt 3 tháng. Cô còn dành 6 ngày tại một khu nghỉ dưỡng yoga ở Campuchia, hoàn toàn ngắt kết nối kỹ thuật số và không sử dụng điện thoại.