Sửa đổi Luật Điện lực: Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền

Để đáp ứng kịp thời các yêu cầu thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội và thể chế hóa các chủ trương, đường lối mới của Đảng về an ninh năng lượng quốc gia, Chính phủ đã trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực số 61/2024/QH15 (Luật Điện lực sửa đổi). Trong đó, nội dung đẩy mạnh phân cấp, phân quyền được xác định là một trong những căn cứ thực tiễn cốt lõi, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về ngành điện trong giai đoạn mới. 

Nhằm khai thông các điểm nghẽn thể chế, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực số 61/2024/QH15 đẩy mạnh phân cấp, phân định rõ thẩm quyền các cấp quản lý. 

Phân định rõ thẩm quyền

Theo Tờ trình số 819/TTr-CP của Chính phủ trình Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực số 61/2024/QH15, nội dung đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đã có những bước điều chỉnh quan trọng trong việc nỗ lực khơi thông điểm nghẽn, tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong giai đoạn phát triển mới.

Thực hiện các quan điểm, chủ trương của Đảng về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả tại các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị và Kế hoạch số 447/KH-CP ngày 17/5/2025 của Chính phủ, Bộ Công Thương đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng, trình Chính phủ ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng về phân cấp, phân quyền theo ngành, lĩnh vực quản lý.

Cụ thể, ngày 12/6/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 139/2025/NĐ-CP quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương theo mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Công Thương. Cùng ngày, Nghị định số 146/2025/NĐ-CP quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại cũng chính thức được ban hành.

Tiếp đó, nhằm đẩy mạnh cải cách hành chính, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 19/2026/NQ-CP ngày 29/4/2026 về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương.

Các văn bản pháp luật này đã tạo lập cơ sở pháp lý đồng bộ, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cấp quản lý, bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương trong công tác quản lý nhà nước về công nghiệp và thương mại nói chung, lĩnh vực điện lực nói riêng.

Đảm bảo nguyên tắc tổ chức bộ máy và quản lý thống nhất

Ngày 25/4/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công văn số 435/TTg-TCCV về việc sửa đổi, bổ sung các luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Công văn chỉ rõ định hướng kỹ thuật lập pháp và nguyên tắc phân công nhiệm vụ: Không quy định cụ thể tên bộ, ngành và nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của bộ, ngành tại dự thảo luật, nghị quyết, pháp lệnh; bảo đảm quy định những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội theo quy định của Hiến pháp; không phân quyền trực tiếp cho các Bộ trưởng tại luật, pháp lệnh, nghị quyết, bảo đảm Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về các ngành, lĩnh vực và thực hiện phân công phạm vi quản lý nhà nước cho các bộ, cơ quan ngang bộ theo quy định của Luật Tổ chức Chính phủ.

Đối với quy định tại Luật Điện lực số 61/2024/QH15 giao thẩm quyền chi tiết, cụ thể cho từng Bộ hoặc Bộ trưởng ở cấp Luật, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực số 61/2024/QH15 tạo bước chuyển biến lớn về phương thức quản lý. Theo đó, Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước, sau đó phân công linh hoạt phạm vi quản lý cho các bộ, cơ quan ngang bộ theo quy định của Luật Tổ chức Chính phủ. Đồng thời, dự thảo mở rộng không gian tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các cấp chính quyền địa phương theo mô hình tổ chức chính quyền 02 cấp.

Trên cơ sở đó, Dự thảo Luật Điện lực sửa đổi được xây dựng nhằm thể chế hóa đúng tinh thần chỉ đạo về phân cấp, phân quyền đã quy định tại các văn bản nêu trên, đồng thời tiếp tục kế thừa các nội dung phân cấp, phân quyền hợp lý của Luật hiện hành.

Việc hoàn thiện các quy định về phân cấp, phân quyền trong Dự thảo Luật không chỉ bảo đảm vai trò quản lý thống nhất của Chính phủ mà còn nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành của các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương và địa phương, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.