Đằng sau quyết định 'quay xe' đàm phán của ông Trump

Trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran tiếp tục leo thang, các tuyên bố của Nhà Trắng về lộ trình chiến sự ngày càng thu hút sự chú ý không chỉ của giới quan sát chính trị mà còn từ thị trường tài chính toàn cầu. Những điều chỉnh nhanh chóng trong lập trường của Tổng thống Mỹ Donald Trump làm dấy lên câu hỏi về tính nhất quán trong hoạch định chính sách.

Đặc biệt, việc thay đổi các lằn ranh đỏ liên quan đến Eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới - không chỉ mang ý nghĩa chiến lược mà còn tác động trực tiếp đến tâm lý thị trường, vốn đang nhạy cảm trước bất kỳ tín hiệu leo thang nào từ khu vực Trung Đông.

Những điều chỉnh lập trường gây chú ý

Ngày 21/3, Tổng thống Trump tuyên bố Iran có 48 giờ để mở lại Eo biển Hormuz, nếu không sẽ phải đối mặt với các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu. Tuyên bố này ngay lập tức làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang xung đột.

Tuy nhiên, chỉ chưa đầy hai ngày sau, Tổng thống Mỹ bất ngờ gia hạn thêm 5 ngày cho Tehran với lý do "các cuộc đàm phán đã có tiến triển tích cực". Động thái này được công bố vào sáng 23/3 (giờ Bắc Mỹ), ngay trước giờ mở cửa thị trường tài chính.

Đáng chú ý, phía Iran phủ nhận hoàn toàn việc có bất kỳ kênh đối thoại nào với Washington. Sự mâu thuẫn trong thông tin giữa hai bên khiến giới quan sát đặt dấu hỏi về cơ sở thực tế của quyết định gia hạn.

Tổng thống Donald Trump có mặt tại một hội nghị bàn tròn về an ninh công cộng ở Memphis, Tennessee vào ngày 23/3 (giờ địa phương) cùng Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth (trái) và Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi. Ảnh: Reuters.

Một số nhà phân tích cho rằng động thái xuống thang của ông Trump có thể xuất phát từ lo ngại rằng một cuộc tấn công mới sẽ làm trầm trọng thêm tình hình kinh tế toàn cầu, vốn đang chịu áp lực từ giá năng lượng tăng cao.

Các nhà phê bình đã sử dụng thuật ngữ "TACO" - viết tắt của cụm từ "Trump Always Chickens Out" - để mô tả xu hướng mà họ cho là tổng thống Mỹ thường rút lui vào phút chót trước các quyết định cứng rắn.

Dù nhận định này khó có thể kiểm chứng một cách tuyệt đối, việc thay đổi lập trường trong thời gian ngắn đã làm gia tăng cảm nhận về sự thiếu nhất quán trong chính sách đối ngoại, CNN nhận định.

Quan trọng hơn, thời điểm đưa ra các tuyên bố này dường như không phải là ngẫu nhiên, mà có mối liên hệ đáng chú ý với diễn biến của thị trường tài chính.

Dấu hiệu của logic thị trường trong quyết sách

Các tuyên bố quan trọng của ông Trump thường trùng với thời điểm mở hoặc đóng cửa thị trường chứng khoán. Việc gia hạn thời hạn cho Iran được công bố ngay trước giờ giao dịch sáng 23/3 (giờ địa phương) đã góp phần giúp thị trường tránh một phiên giảm sâu.

Trước đó, nhiều quyết định lớn của chính quyền Mỹ cũng được công bố theo cách tương tự. Đơn cử, kế hoạch áp thuế toàn cầu được công bố sau khi thị trường đóng cửa, hạn chế phản ứng tức thời từ nhà đầu tư.

Thời điểm công bố việc áp thuế quan đối xứng của Tổng thống Trump trong quá khứ được dùng làm dẫn chứng cho luận điểm về các tính toán của ông đằng sau thời gian thông báo chính sách đối ngoại. Ảnh: Reuters.

Không chỉ vậy, một số chính sách còn được thiết kế để có hiệu lực vào cuối tuần - thời điểm thị trường không hoạt động - nhằm giảm thiểu tác động tâm lý. Đây là cách tiếp cận thường thấy trong giới doanh nghiệp song ít khi được áp dụng một cách rõ rệt trong chính sách đối ngoại.

Trong một trường hợp khác, ông Trump từng đăng thông điệp trấn an thị trường ngay khi phiên giao dịch bắt đầu, khẳng định rằng "mọi thứ sẽ ổn" và gọi đây là "thời điểm tốt để mua vào". Ngay sau đó, quyết định tạm hoãn thuế quan đã giúp thị trường phục hồi mạnh.

Ngay cả việc khởi động chiến dịch quân sự tại Iran cũng được công bố vào cuối tuần, khi thị trường đóng cửa. Điều này cho thấy sự cân nhắc rõ ràng về yếu tố thời điểm trong truyền thông chính sách.

Không chỉ bao gồm các thông báo chính thức, những cập nhật được đăng tải trên mạng xã hội của Tổng thống Trump được cho là cũng có tính toán trước về thời điểm đăng tải. Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng đặt ra rủi ro. Khi các tuyên bố chính sách bị nhìn nhận như công cụ điều tiết thị trường, độ tin cậy của thông điệp chiến lược có thể bị suy giảm.

Ngoài ra, sự thiếu nhất quán trong phát ngôn khi người đứng đầu Nhà Trắng đưa ra những thông điệp khác nhau trong các bối cảnh khác nhau càng làm gia tăng sự bất định đối với cả đồng minh và đối thủ.

Trong bối cảnh đó, việc trì hoãn "lằn ranh đỏ" mới nhất đến sau thời điểm thị trường đóng cửa cuối tuần càng củng cố nhận định rằng yếu tố tài chính có thể đang đóng vai trò đáng kể trong quá trình ra quyết định.

Đại Hoàng