Nghi vấn về an ninh World Cup khi bạo lực bùng phát ở Mexico sau cái chết của trùm băng đảng

Lực lượng an ninh gác tại Mexico City, Mexico ngày 23/2/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo tờ The Guardian của Anh, chiến dịch liên bang nhằm tiêu diệt thủ lĩnh của băng đảng Cártel de Jalisco Nueva Generacíon (CJNG) đã châm ngòi cho làn sóng bạo lực lan rộng, với hàng loạt vụ phong tỏa, đốt xe và phá hoại diễn ra tại nhiều thành phố.

Đường đến sân World Cup bị phong tỏa

Chỉ có một tuyến đường dẫn đến Estadio Akron - sân nhà của CLB Chivas Guadalajara và là nơi dự kiến tổ chức bốn trận vòng bảng World Cup năm nay. Trước đây, nỗi lo lớn nhất quanh sân vận động này là tình trạng ùn tắc giao thông khi giải đấu cận kề. Nhưng hôm Chủ nhật (22/2), mối nguy lại mang một diện mạo khác.

Cách sân chưa đầy 2 km, gần trường đua go-kart mang tên tay đua F1 Sergio “Checo” Pérez, một chiếc xe buýt bốc cháy đã chặn ngang tuyến đường huyết mạch. Tuy nhiên, đây không phải là hình ảnh cá biệt tại Jalisco sáng hôm đó.

Để đáp trả chiến dịch khiến thủ lĩnh bị hạ sát, các thành viên CJNG dựng rào chắn khắp khu vực, từ trung tâm Guadalajara đến thành phố biển Puerto Vallarta. Xe buýt, taxi bị cướp rồi phóng hỏa - chiến thuật quen thuộc được gọi là “narcobloqueos”. Nhiều cơ sở kinh doanh, từ siêu thị Costco ở Puerto Vallarta đến các cửa hàng nhỏ lẻ, trở thành mục tiêu đập phá và đốt phá.

Chính quyền thành phố phải kích hoạt cảnh báo đỏ, kêu gọi người dân ở trong nhà, đóng cửa quán bar và nhà hàng. Thể thao cũng bị ảnh hưởng trực tiếp: trận “Clásico Nacional” giữa đội nữ Chivas và Club América bị hoãn, một trận đấu Liga MX của nam tại Querétaro - cách đó hơn 300 km - cũng phải dời lịch, dù chưa ghi nhận phong tỏa tại địa phương này. Theo các báo cáo, CJNG và các nhóm liên kết đã chặn đường tại ít nhất 8 bang.

Bóng ma quá khứ và nỗi lo tái diễn

Những diễn biến mới nhất làm sống lại câu hỏi âm ỉ suốt nhiều năm: Mexico sẽ làm gì để đảm bảo an toàn cho hàng chục nghìn du khách và người dân khi World Cup khởi tranh?

Nỗi ám ảnh không phải không có cơ sở. Tháng 8/2011, một cuộc đấu súng bên ngoài Estadio Corona của Santos Laguna khiến cầu thủ hai đội hoảng loạn chạy vào phòng thay đồ giữa trận gặp Monarcas Morelia. Cổ động viên nằm rạp xuống ghế, nhiều người tràn xuống sân tìm nơi trú ẩn. Dù sau đó xác nhận vụ nổ súng xảy ra ngoài khuôn viên sân và không có thương vong trong sân, hình ảnh hỗn loạn ấy đã giáng đòn mạnh vào nỗ lực xây dựng hình ảnh thân thiện với gia đình của Liga MX.

Tại bang Sinaloa, CLB hạng hai Dorados thậm chí không thể đá sân nhà thực sự từ tháng 10/2024 do xung đột giữa các phe phái thuộc băng Sinaloa Cartel. Đội buộc phải chuyển tạm sang bang Baja California, dù đội bóng chày địa phương vẫn thi đấu bình thường. Trước đó, năm 2019, nỗ lực bắt giữ Ovidio Guzmán López - con trai trùm Joaquin “El Chapo” Guzmán - đã dẫn đến màn phô trương vũ lực của băng đảng, với các vụ phong tỏa và nổ súng khắp thành phố Culiacán, sự kiện được gọi là “Culicanazo”.

Chính vì tiền lệ này, nhiều ý kiến từng đặt câu hỏi liệu chính phủ có tránh những chiến dịch quy mô lớn trước thềm World Cup để ngăn nguy cơ bạo lực leo thang. Nhà báo chuyên về an ninh quốc gia và tội phạm có tổ chức Óscar Balderas cho biết một nguồn tin cấp cao tiết lộ Mexico từng đề nghị Mỹ không tiến hành hành động bắt giữ hoặc tiêu diệt “El Mencho” trong năm 2026, do lo ngại một “Culicanazo kiểu CJNG” giữa lúc cả thế giới dõi theo sẽ là thảm họa về hình ảnh quốc gia.

Tuy nhiên, chiến dịch vừa qua cho thấy hai chính phủ đã chọn cách tiếp cận khác, hoặc áp lực từ Washington đã gia tăng trước giải đấu.

Chính phủ và FIFA trấn an

Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum đang phải cân bằng lợi ích trong nước với sức ép từ chính quyền Mỹ, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump bước vào nhiệm kỳ thứ hai. Song song đó, Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA), dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Gianni Infantino, cũng phải phối hợp chặt chẽ với các nước chủ nhà để bảo đảm an ninh.

Giám đốc điều hành FIFA tại Mexico, Jurgen Mainka, từng khẳng định vào cuối năm 2025 rằng văn phòng FIFA tại Mexico đã làm việc ba năm với chính phủ liên bang và chính quyền các cấp về vấn đề an ninh, bày tỏ rất chắc chắn và tin tưởng các kế hoạch triển khai sẽ tạo ra khuôn khổ an toàn cần thiết cho người hâm mộ, đội tuyển và trọng tài.

Chính quyền bang Jalisco cũng cho biết sẽ lắp đặt thêm hàng nghìn camera an ninh, mua sắm phương tiện cho lực lượng thực thi pháp luật và áp dụng công nghệ ngăn chặn máy bay không người lái xâm nhập khu vực cấm.

Tuy vậy, tất cả những cam kết đó được đưa ra trước khi các hình ảnh xe cháy, đường phố phong tỏa tràn ngập mạng xã hội cuối tuần qua, gây sốc cho nhiều người trên thế giới, trong đó có người hâm mộ Hàn Quốc, Colombia, Uruguay hay Tây Ban Nha đang lên kế hoạch tới Jalisco xem đội tuyển của họ thi đấu.

Với những vấn đề âm ỉ nay bùng phát dữ dội, giới chức Mexico đứng trước áp lực phải chứng minh họ có thể kiểm soát tình hình, bảo vệ người dân và du khách. Bài toán không chỉ là giữ cho World Cup diễn ra suôn sẻ, mà còn là tránh lặp lại những khoảnh khắc như tháng 8/2011, khi bóng đá, niềm tự hào của quốc gia, bị phủ bóng bởi cuộc chiến dai dẳng với tội phạm có tổ chức.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc