Nghị viện châu Âu giáng đòn vào thỏa thuận Mercosur khi kiện lên Tòa án Công lý châu Âu

Một cuộc bỏ phiếu của EP. Ảnh: AFP

EU mới ký thỏa thuận thương mại tự do với bốn nước thành viên Mercosur gồm Argentina, Brazil, Paraguay và Uruguay sau 25 năm đàm phán kéo dài. Tuy nhiên, để chính thức có hiệu lực, hiệp định vẫn cần được phê chuẩn theo đúng quy trình của EU.

Cuộc bỏ phiếu sít sao

EP đã thông qua kiến nghị với 334 phiếu thuận, 324 phiếu chống và 11 phiếu trắng, cho thấy mức độ chia rẽ sâu sắc giữa các phe ủng hộ và phản đối thỏa thuận.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz, một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất thỏa thuận, gọi việc đưa vụ việc ra tòa là “đáng tiếc” và cho rằng Nghị viện châu Âu đã “đánh giá sai tình hình địa chính trị”. Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông nhấn mạnh rằng thỏa thuận nên sớm được áp dụng tạm thời để phát huy tác dụng.

Đức cùng với các quốc gia ủng hộ khác như Tây Ban Nha, lập luận rằng thỏa thuận Mercosur là cần thiết trong bối cảnh chính sách thương mại khó lường của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo họ, hiệp định sẽ giúp EU bù đắp thiệt hại do thuế quan của Mỹ, giảm phụ thuộc vào Trung Quốc và bảo đảm nguồn cung khoáng sản chiến lược từ Nam Mỹ.

Nguy cơ trì hoãn kéo dài

Theo nội dung nghị quyết được thông qua, EU vẫn có thể áp dụng thỏa thuận trên cơ sở tạm thời trong thời gian chờ phán quyết của tòa án và sự phê chuẩn của nghị viện. Tuy nhiên, lựa chọn này được đánh giá là nhạy cảm về chính trị, do có thể vấp phải phản ứng dữ dội từ các nhóm phản đối, trong khi Nghị viện châu Âu vẫn giữ quyền hủy bỏ thỏa thuận ở giai đoạn sau.

Đề xuất đưa vụ việc lên CJEU do 144 nghị sĩ khởi xướng, nhằm yêu cầu tòa án làm rõ liệu thỏa thuận có thể được áp dụng trước khi tất cả các quốc gia thành viên EU hoàn tất phê chuẩn hay không, cũng như xem xét liệu các điều khoản của hiệp định có hạn chế quyền tự chủ của EU trong việc ban hành các chính sách về môi trường và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Tòa án Công lý EU thường mất khoảng hai năm để đưa ra ý kiến pháp lý trong các trường hợp như vậy.

Pháp và nông dân châu Âu phản đối gay gắt

Pháp - quốc gia sản xuất nông nghiệp lớn nhất EU - dẫn đầu phe phản đối cho rằng, thỏa thuận sẽ làm gia tăng mạnh lượng nhập khẩu thịt bò, đường và gia cầm giá rẻ, gây sức ép lớn lên nông dân trong nước. Trong thời gian qua, nông dân châu Âu đã liên tục tổ chức biểu tình để phản đối hiệp định.

Liên đoàn nông dân lớn nhất Pháp FNSEA gọi kết quả bỏ phiếu là một “chiến thắng”. Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu cũng tuyên bố đây là “một cuộc bỏ phiếu quan trọng cần được tôn trọng”.

Các nước Mercosur, theo cảnh báo của phe ủng hộ thỏa thuận, đang mất dần kiên nhẫn sau nhiều năm thương lượng với EU, làm gia tăng nguy cơ các đối tác Nam Mỹ chuyển hướng sang những thị trường khác.

Ủy ban châu Âu bảo vệ thỏa thuận

Về phía mình, Ủy ban châu Âu - cơ quan trực tiếp đàm phán hiệp định cho biết, các câu hỏi pháp lý nêu trong kiến nghị của nghị sĩ đã được thảo luận kỹ lưỡng với Nghị viện châu Âu và từng được xử lý trong các hiệp định thương mại trước đây của EU.

Ủy ban khẳng định sẽ tiếp tục tham vấn với các chính phủ và nghị sĩ EU trước khi đưa ra quyết định tiếp theo về số phận của thỏa thuận Mercosur.

Trong bối cảnh EU tìm cách tái định hình chiến lược thương mại và củng cố vị thế địa kinh tế trước những biến động toàn cầu, cuộc tranh cãi quanh hiệp định Mercosur cho thấy sự giằng co ngày càng gay gắt giữa mục tiêu mở rộng thương mại và yêu cầu bảo vệ nông nghiệp, môi trường cũng như chủ quyền chính sách của khối.

Quỳnh Vũ