Nghĩa tình người cựu chiến binh đưa 17 liệt sĩ vô danh về nghĩa trang gia tộc

Ông Võ Đình Thế, ông Trần Trí và ông Lê Cao Vịnh, những đồng đội cùng chung chiến trường xưa.

Năm 1986, trong quá trình thi công Đài Truyền thanh huyện Hiệp Đức, đơn vị xây dựng phát lộ một hố chôn tập thể. Đang trên đường đi công tác trở về, Trung sĩ Võ Đình Thế - lúc bấy giờ thuộc Ban Chỉ huy Quân sự huyện Hiệp Đức có mặt tại hiện trường. Chứng kiến hài cốt của những chiến sĩ cách mạng hy sinh giai đoạn 1955-1956, ông không khỏi bàng hoàng và xót xa.

Dù đã báo cáo chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan nhưng do điều kiện hỗ trợ lúc bấy giờ còn hạn chế, ông Thế đã cùng đồng đội tự tay gom nhặt từng phần hài cốt, tháo những sợi dây trói vẫn còn hằn trên xương cánh tay các anh để đưa về khu vực Trường Bắn an táng.

Nhớ lại giây phút ấy, ông Thế nghẹn ngào: “Lúc đó tôi chỉ tâm niệm phải đưa các anh ra khỏi công trường, tìm một nơi trang trọng để các anh được yên nghỉ và có người khói hương. Chính sự thôi thúc từ trái tim đã dẫn dắt tôi hành động như vậy…”

Ông Võ Đình Thế thắp 17 nhang trên bàn thờ 17 liệt sĩ tại tư gia.

Sau khi rời quân ngũ, ông vào miền Nam mưu sinh. Qua bao năm tháng vất vả, ông vẫn chắt chiu từng đồng với tâm nguyện một ngày nào đó sẽ xây cất phần mộ khang trang để tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập dân tộc.

Đến năm 2019, khi huyện Hiệp Đức thực hiện quy hoạch hạ tầng, phần mộ các liệt sĩ nằm trong diện phải di dời. Một lần nữa, ông Thế chủ động tìm đến cơ quan chức năng với mong muốn đưa các anh vào nghĩa trang liệt sĩ. Tuy nhiên, do thiếu thông tin xác thực và chưa có quy trình xử lý cụ thể, tâm nguyện ấy vẫn chưa thể hoàn thành.

Sau nhiều đêm trăn trở, ông quyết định thưa chuyện với gia tộc và xin đưa các liệt sĩ về an táng tại nghĩa trang Gò Cao (xã Duy Tân, huyện Duy Xuyên cũ). Lễ an táng được thực hiện trang trọng vào ngày 27/9/2020.

Ông tâm sự, điều lo lắng nhất là mai này khi mình không còn nữa, việc chăm nom khói hương cho các anh sẽ không có người tiếp nối. Với trăn trở đó, ông tìm gặp Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Huỳnh Tiến Nam, khi ấy là Bí thư địa phương. Sự động viên và hỗ trợ tận tình của ông Nam đã giúp hành trình đưa các liệt sĩ về an nghỉ tại nghĩa trang gia tộc được trọn vẹn.

Từ đó đến nay, mỗi dịp 27/7, gia đình và dòng họ ông Thế đều tươm tất mâm cơm, thành kính dâng hương tưởng nhớ 17 liệt sĩ vô danh. Đối với các thế hệ con cháu, đây không chỉ là một nghi lễ mà còn là bài học sâu sắc về truyền thống cách mạng và lòng biết ơn những người đã hiến dâng xương máu cho nền độc lập, tự do của Tổ quốc.

Phần mộ 17 hài cốt liệt sĩ tại nghĩa trang Gò Công.

Hưởng ứng “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, ông Thế đã chủ động cung cấp toàn bộ tư liệu lưu giữ suốt nhiều năm cho Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng, với hy vọng qua giám định ADN, các cơ quan chức năng sẽ sớm tìm lại tên tuổi cho các anh.

Bên những ngôi mộ đã được chăm sóc khang trang, ông Thế bùi ngùi: “Ở với tôi, các anh đã mồ yên mả đẹp. Nhưng khi Nhà nước triển khai chiến dịch xác định danh tính, tôi chỉ mong anh linh các anh phù hộ để sớm tìm lại được quê hương, trở về đoàn tụ với gia đình”.

Cùng chung nỗi niềm đau đáu ấy, ông Trần Trí, nguyên báo vụ quân báo Sư đoàn 309 (Quân khu 7), người từng tham gia chiến trường K năm 1978, hiện là thành viên Chi hội 5 - Nghĩa tình đồng đội, đã dành nhiều năm tình nguyện hỗ trợ, cung cấp hồ sơ tìm kiếm liệt sĩ thuộc địa bàn Quân khu 7 và Quân khu 9.

Từ năm 2015 đến nay, thông qua các nguồn tư liệu chiến trường và sự phối hợp của nhiều cựu chiến binh, 64 hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy và đưa về an táng tại quê hương Quảng Nam.

Ông Trí bộc bạch: “Hiện vẫn còn hơn 4.000 liệt sĩ chưa xác định được thông tin đang an nghỉ tại các nghĩa trang ở Thành phố Hồ Chí Minh. Tôi hy vọng sau chiến dịch 500 ngày đêm và việc giám định ADN, sẽ có thêm những tia hy vọng để các anh được trở về với quê hương, với gia đình”.

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng hàng chục nghìn gia đình vẫn chưa tìm thấy nơi an nghỉ của người thân. Tại các nghĩa trang trên cả nước, những hàng bia khắc dòng chữ “Chưa xác định được thông tin liệt sĩ” vẫn lặng lẽ hiện hữu như một nỗi đau đau đáu chưa thể nguôi ngoai.

Hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), câu chuyện của ông Võ Đình Thế và ông Trần Trí không chỉ là sự tri ân đơn thuần, mà còn là hành trình nhân văn giúp các liệt sĩ tìm lại danh tính, tìm lại đường về quê mẹ - nơi các anh đã rời đi để hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, hòa bình hôm nay.