Nghịch lý giá vé mùa cao điểm, tạo đà cho ngành hàng không chuyển mình

Thị trường đã dịch chuyển từ mô hình cạnh tranh về giá sang cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm và dịch vụ

Đảo chiều trong quy luật cung - cầu

Theo quy luật hằng năm, từ đầu tháng 6 trở đi là giai đoạn giá vé máy bay tăng cao kỷ lục do nhu cầu du lịch nội địa bước vào mùa cao điểm. Việc lượng lớn du khách dồn dập đặt vé trong một khoảng thời gian ngắn, trong khi năng lực phục vụ tối đa của các sân bay và đội tàu bay không thể tăng đột biến, tất yếu dẫn đến tình trạng khan hiếm ghế và "cháy vé".

Hiện thị trường du lịch hè 2026 đang bước vào giai đoạn cao điểm khi nhu cầu nghỉ dưỡng, vui chơi của người dân tăng mạnh, đặc biệt là khi học sinh bước vào kỳ nghỉ hè và hoàn thành các kỳ thi quan trọng. Ghi nhận tại khu vực biển Vũng Tàu (TP. Hồ Chí Minh) vào dịp cuối tuần, lượng du khách đổ về khá đông. Hầu hết các khách sạn ven biển, từ phân khúc bình dân đến cao cấp, đều kín phòng. Nhiều cơ sở lưu trú tại khu vực trung tâm cũng ghi nhận lượng đặt phòng từ sớm. Trong khi đó, theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng, trong tháng 5 địa phương đã đón khoảng 1,78 triệu lượt khách lưu trú, tăng 28,9% so với cùng kỳ năm trước.

Song mùa hè 2026 lại ghi nhận một điều đặc biệt khi nhu cầu du lịch tăng nhưng giá vé máy bay không những giữ nguyên mà còn có xu hướng giảm. Theo khảo sát của phóng viên, đối với đường bay Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh, tuyến bay nhộn nhịp nhất cả nước, mức giá khứ hồi hiện phổ biến quanh ngưỡng 4 - 4,5 triệu đồng/vé; so với nhiều chuyến bay cùng khung giờ từng được bán ở mức 6 - 7 triệu đồng trong tháng 4. Tuyến Hà Nội - Đà Nẵng cũng ghi nhận diễn biến tương tự, từ 4 - 5 triệu đồng cho vé khứ hồi giảm chỉ còn khoảng 2 - 3 triệu đồng. Đáng chú ý nhất là đường bay Hà Nội - Phú Quốc, từng có nhiều thời điểm lên tới 8 - 9 triệu đồng/vé khứ hồi, hiện nay mức giá phổ biến đã giảm về khoảng 4 - 5 triệu đồng.

Ở góc nhìn chuyên gia, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống, nguyên Chủ nhiệm sáng lập bộ môn kỹ thuật hàng không của Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP. Hồ Chí Minh) phân tích, nhiều người tiêu dùng ngại đi máy bay vì sợ tốn kém chi phí và chuyển sang sử dụng các dịch vụ công cộng khác như ô tô, tàu hỏa hoặc phương tiện cá nhân nên các hãng bị giảm khách. Nếu các hãng bay giảm 20-30% giá vé, số lượng người tham gia bằng đường hàng không tăng tương ứng 20-30%, lượng ghế mỗi chuyến lấp đầy thì các hãng đều có lợi, thay vì tỷ lệ lấp đầy giảm. Tác động ngược lại, lượng khách đi lại tăng cao thì các hãng cũng có cơ sở để tăng chuyến để có thêm nguồn thu.

Do đó, giảm giá vé máy bay là một việc làm rất tích cực của các hãng hàng không nhằm kích cầu du lịch, kích cầu người dân sử dụng phương tiện vận tải hàng không, từ đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xã hội, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống khẳng định.

Thực tế, đại diện một số hãng hàng không cũng cho biết, đây là chương trình trong kế hoạch của năm 2026 giữa hãng hàng không với các đơn vị du lịch lữ hành, nhằm kích cầu du lịch, tăng doanh thu thông qua giảm giá vé máy bay và giá một số dịch vụ để thúc đẩy tiêu dùng.

Bên cạnh đó, giá nhiên liệu bay trong tháng 5 đã giảm đáng kể so với hồi tháng 3 và tháng 4, tạo điều kiện để giá vé máy bay có thể giảm theo, sau một thời gian neo cao vì nhiên liệu đắt đỏ. Nếu tháng 3, tháng 4, giá nhiên liệu bay JetA1 ở mức 210 USD/thùng thì sang tháng 5 giá đã giảm xuống 150 USD/thùng, tương đương giảm khoảng 26%. Vì thế, việc điều chỉnh giảm giá vé để phù hợp hơn, đồng thời kích cầu người dân đi lại bằng đường hàng không trong bối cảnh người dân có nhiều lựa chọn phương tiện đi lại khác.

Ngoài ra, sự hạ nhiệt của giá vé máy bay còn chịu tác động mạnh mẽ từ áp lực cạnh tranh của các phương thức vận tải khác. Sự thay đổi này xuất phát từ chuyển dịch trong tâm lý người tiêu dùng: Du khách hiện đại không chỉ quan tâm đến điểm đến mà còn đề cao trải nghiệm trên suốt hành trình. Các phương tiện đường bộ và đường sắt đáp ứng rất tốt xu hướng "sống chậm", cho phép du khách thư thái tận hưởng cảnh quan thiên nhiên và nhịp sống địa phương – những giá trị thặng dư mà các chuyến bay thương mại khó mang lại được.

Chủ động thu hẹp biên lợi nhuận qua việc hạ nhiệt giá vé chỉ là giải pháp ứng phó ngắn hạn

Từ cạnh tranh giá sang phát triển bền vững

Bên cạnh sức ép từ các phương tiện thay thế, bản thân ngành du lịch cũng đang trải qua một đợt tái cấu trúc sâu rộng. Thay vì chỉ nương tựa vào hợp tác với ngành hàng không, ngành du lịch cũng phải có sự tổng hòa với các loại hình di chuyển khác như tàu hỏa, ô tô để đáp ứng đúng và trúng nhu cầu du khách.

Theo đại diện Công ty Vietluxtour, trong vài năm trở lại đây, thị trường đã dịch chuyển từ mô hình cạnh tranh về giá sang cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Du khách vẫn sẵn sàng chi tiêu cho các chuyến đi nhưng yêu cầu cao hơn về chất lượng trải nghiệm, tính minh bạch và giá trị nhận được. Những sản phẩm giữ chân du khách hiện nay không còn là các tour có mức giá rẻ nhất mà là những chương trình mang lại cảm giác đáng tiền, giúp du khách yên tâm trong suốt hành trình.

Vì vậy, ưu tiên của doanh nghiệp không chỉ là tăng trưởng doanh thu trong mùa cao điểm mà còn hướng đến phát triển bền vững thông qua việc duy trì chất lượng dịch vụ, nâng cao trải nghiệm và xây dựng tệp khách hàng quay trở lại sau mỗi mùa hè. Đây cũng được xem là thước đo thực chất cho hiệu quả kinh doanh của ngành du lịch trong bối cảnh hiện nay, đại diện doanh nghiệp này chia sẻ.

Đặc biệt, trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt, việc đẩy nhanh phát triển hạ tầng hàng không không chỉ là nhu cầu nội tại, mà còn là bước đi chiến lược để Việt Nam nâng tầm vị thế trên bản đồ kinh tế - hàng không toàn cầu, góp phần tăng trưởng kinh tế. Hiện Bộ Xây dựng đề xuất xây mới 6 sân bay đến năm 2030 và bổ sung thêm 3 sân bay đến năm 2050. Mục tiêu dài hạn là đến năm 2050, khoảng 95% dân số có thể tiếp cận sân bay trong bán kính 100 km; các dự án lớn như Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình; Cảng hàng không quốc tế Long Thành… đang được gấp rút đẩy nhanh tiến độ.

Song song với việc xây mới, hàng loạt sân bay hiện hữu cũng được nâng cấp mạnh về công suất. Nội Bài dự kiến tăng từ 25 lên 60 triệu khách/năm; Tân Sơn Nhất từ 28 lên 50 triệu; Đà Nẵng từ 10 lên 25 triệu; Cam Ranh từ 6,5 lên 25 triệu. Nhiều sân bay địa phương như Cát Bi, Vinh, Phú Quốc, Cần Thơ… cũng được mở rộng đáng kể.

Ngoài ra, một chuyên gia cho rằng, chủ động thu hẹp biên lợi nhuận qua việc hạ nhiệt giá vé chỉ là giải pháp ứng phó ngắn hạn vì cuộc đua hiện tại đã chuyển từ "cạnh tranh về giá" sang "cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm và dịch vụ".

Để thực sự tăng sức cạnh tranh và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, việc đầu tư vào nguồn nhân lực và cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng chính là nền tảng để xây dựng tệp khách hàng trung thành, đảm bảo khách hàng sẽ quay trở lại sau mỗi mùa du lịch.

Đây không chỉ là chiến lược gia tăng doanh thu và hệ số lấp đầy ghế trong các mùa cao điểm, mà còn được xem là thước đo thực chất nhất đánh giá hiệu quả kinh doanh và năng lực phát triển bền vững của các doanh nghiệp hàng không – du lịch trong bối cảnh kinh tế mới.