Nghịch lý phát triển du lịch ở Lai Châu

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai, Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Lai Châu Nguyễn Đình Hùng và Phó Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Lai Châu Trần Quang Kháng đồng chủ trì phiên trao đổi, thảo luận tại Hội nghị

Qua đó, thể hiện rõ tinh thần cầu thị, sẵn sàng lắng nghe và nghiên cứu điều chỉnh chiến lược phát triển du lịch theo hướng bài bản, dài hạn và bền vững.

Giống như một “cuộc rà soát chiến lược”

Ngay từ cách tổ chức, Hội nghị đã cho thấy một sự thay đổi đáng chú ý. Sở VHTTDL và Sở Tài chính phối hợp thực hiện sự kiện này.

Hội nghị không chỉ có những bài giới thiệu một chiều, Lai Châu chọn cách đối thoại trực tiếp với thị trường, các doanh nghiệp lữ hành, chuyên gia và báo chí thẳng thắn góp ý. Thậm chí, nhiều ý kiến chỉ ra những điểm nghẽn còn tồn tại.

Và điều đáng nói, những góp ý đó đã được tiếp nhận với tinh thần cởi mở, không né tránh.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Nguyễn Đình Hùng, Phó Giám đốc Sở Tài chính Lai Châu, nhấn mạnh đây là dịp để địa phương giới thiệu tiềm năng, thế mạnh và hình ảnh thiên nhiên, văn hóa đặc sắc tới doanh nghiệp và du khách. Đồng thời, sự kiện mở ra cơ hội kết nối, mở rộng thị trường và thu hút đầu tư.

Nhưng nếu nhìn sâu hơn, Hội nghị lần này giống như một “cuộc rà soát chiến lược” của du lịch Lai Châu, khi địa phương đặt mình vào vị trí của thị trường để nghe và để hiểu.

Lai Châu có tài nguyên dồi dào để phát triển du lịch nhưng chưa khai thác xứng tầm. Trong ảnh: Đường lên động Pasamcap trơn trượt, không đảm bảo an toàn cho du khách

Các ý kiến tại hội nghị không dừng ở mức góp ý kỹ thuật, mà đi thẳng vào những trục vận hành cốt lõi của du lịch Lai Châu.

Một hướng phát triển xanh, bền vững được đặt ra như nguyên tắc nền, trong đó yêu cầu giữ gìn cảnh quan nguyên bản, tiết chế tối đa xu hướng bê tông hóa được nhấn mạnh như một “lằn ranh đỏ” không thể vượt qua.

Câu chuyện liên kết cũng được nhìn nhận lại theo chiều sâu, không chỉ là kết nối tuyến điểm, mà là sự đồng bộ trong xây dựng sản phẩm và chia sẻ thị trường.

Cùng với đó là đòi hỏi phải tiếp cận thị trường một cách bài bản, dựa trên nghiên cứu thay vì cảm tính, tự phát. Hoạt động xúc tiến cần được tái định vị theo hướng có trọng tâm, có phân khúc rõ ràng.

Và sau cùng, nhưng mang tính quyết định, là bài toán con người, khi chất lượng nguồn nhân lực du lịch được xem như yếu tố then chốt để chuyển hóa tiềm năng thành giá trị thực.

Đây đều là những vấn đề “khó nghe nhưng cần nghe”, bởi chúng chạm trực tiếp vào cách làm du lịch của nhiều địa phương miền núi hiện nay.

Nhưng cũng chính vì thế, chúng trở nên cần thiết như một sự “soi chiếu” để nhận ra rằng, vấn đề của du lịch Lai Châu không nằm ở việc thiếu tài nguyên, mà nằm ở cách đánh thức và chuyển hóa những giá trị sẵn có.

Bởi thực tế, Lai Châu đang nắm trong tay một nền tảng tài nguyên mà không phải nơi nào cũng có được: Một hệ sinh thái núi cao hùng vĩ, những cánh rừng nguyên sinh còn giữ được độ nguyên bản, những dòng thác len qua tầng tầng lớp lớp địa hình; những đỉnh núi mang tầm vóc khu vực như Pu Si Lung, Pu Ta Leng, Bạch Mộc Lương Tử.

Cùng với đó là cung đường Ô Quy Hồ - nơi thiên nhiên và cảm xúc giao nhau trong từng khúc cua; cùng không gian văn hóa phong phú của 20 dân tộc anh em, nơi mỗi nếp nhà, mỗi phiên chợ, mỗi tập quán đều có thể trở thành một câu chuyện du lịch.

Những thác nước đẹp nguyên sơ của Lai Châu thu hút du khách

Tại Hội nghị, Phó Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Lai Châu Trần Quang Kháng đưa ra những con số cần suy ngẫm: Lai Châu có tài nguyên du lịch dồi dào, cảnh đẹp hàng đầu cả nước, tốc độ tăng trưởng khách cao tới 33% nhưng tổng thu từ du lịch rất thấp, chi tiêu của khách thấp nhất khu vực, thời gian lưu trú ngắn nhất, khách quốc tế ít nhất khu vực Tây Bắc.

Đây là nghịch lý phát triển du lịch của Lai Châu, đòi hỏi một quyết tâm đủ lớn và một sự thay đổi tư duy đủ sâu, nếu muốn đảo chiều và tạo ra giá trị thực cho du lịch Lai Châu.

Có thể thấy, tài nguyên đã hiện hữu rất rõ. Điều còn thiếu là một cách tiếp cận đủ tinh tế để những giá trị ấy không chỉ dừng lại ở vẻ đẹp, mà trở thành trải nghiệm có chiều sâu và sức hấp dẫn lâu dài, có khả năng níu giữ, khiến du khách quay trở lại.

Thực tế, quá trình chuyển hóa đã bắt đầu hình thành những đường nét đầu tiên. Những sản phẩm như Cầu kính Rồng Mây, Cổng trời Ô Quy Hồ, quần thể hang động Pusamcap hay trải nghiệm dù lượn tại Sì Thâu Chải đã mở ra cách tiếp cận thiên nhiên theo hướng trực diện và giàu cảm xúc hơn.

Ở một chiều sâu khác, mô hình du lịch cộng đồng tại Sin Suối Hồ đạt chuẩn ASEAN cho thấy một hướng đi đáng chú ý, khi văn hóa bản địa không bị “trình diễn hóa” mà trở thành phần sống động trong hành trình trải nghiệm.

Tuy nhiên, những mảnh ghép này vẫn đang tồn tại như các điểm sáng riêng lẻ. Bài toán đặt ra là kết nối chúng thành một cấu trúc trải nghiệm có logic, có câu chuyện và có bản sắc xuyên suốt.

Khi đó, mỗi điểm đến không đứng một mình, mà cùng góp phần định hình một Lai Châu đủ khác biệt để được nhớ và đủ sâu để được quay lại.

Tuy nhiên tài nguyên của Lai Châu không thiếu, điều cần là cách tổ chức sản phẩm để biến tài nguyên thành trải nghiệm có giá trị.

Đây chính là điểm mấu chốt.

Nền tảng văn hóa bản địa phong phú tạo chất liệu cho du lịch cộng đồng ở Lai Châu phát triển

Từ “điểm đến đẹp” đến “điểm đến có giá trị”

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai đã đưa ra một định hướng rõ ràng: Lai Châu cần chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy kinh tế xanh và trải nghiệm văn hóa làm nền tảng.

Ba lợi thế của Lai Châu được nhận diện rất rõ với địa hình núi cao mở ra không gian cho du lịch trekking và mạo hiểm; nền tảng văn hóa bản địa phong phú tạo chất liệu cho du lịch cộng đồng; khí hậu mát mẻ quanh năm phù hợp với nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe.

Tuy nhiên, lợi thế chỉ thực sự trở thành giá trị khi đi kèm với một cách làm tương xứng.

Điều đó đòi hỏi địa phương phải lựa chọn đúng phân khúc khách thay vì trải rộng; xây dựng sản phẩm bám rễ vào bản sắc chứ không chạy theo xu hướng; thiết lập những tiêu chuẩn dịch vụ đủ sức đáp ứng thị trường quốc tế.

Đồng thời, đặt quá trình phát triển trong các trục liên kết vùng, mỗi sản phẩm không chỉ phục vụ một điểm đến, mà tham gia vào một hành trình có cấu trúc và sức cạnh tranh rõ ràng.

Một câu nói của Phó cục trưởng Nguyễn Thị Hoa Mai tại Hội nghị đáng để suy ngẫm: “Làm du lịch không chỉ bán sản phẩm mà bán trải nghiệm”.

Trải nghiệm đó, với Lai Châu, không nằm ở công trình bê tông, mà nằm ở những rừng hoa đỗ quyên, ở các thung lũng mây, ở văn hóa sống động của đồng bào dân tộc.

Trong khuôn khổ Hội nghị đã diễn ra Lễ ký kết Biên bản hợp tác giữa Hiệp hội Du lịch tỉnh Lai Châu và Hiệp hội Du lịch TP. Hà Nội

Hạn chế tối đa bê tông hóa vì tương lai của du lịch Lai Châu

Một trong những nội dung được nhấn mạnh nhiều nhất tại Hội nghị là hạn chế tối đa bê tông hóa.

Đây không chỉ là câu chuyện thẩm mỹ, mà là lựa chọn chiến lược.

Với một điểm đến còn vẻ đẹp hoang sơ như Lai Châu, nếu đánh đổi cảnh quan tự nhiên để lấy những công trình “nhân tạo hóa trải nghiệm”, thì lợi thế cạnh tranh sẽ mất đi rất nhanh.

Ngược lại, nếu giữ được cấu trúc tự nhiên, phát triển du lịch dựa trên hệ sinh thái và văn hóa bản địa, Lai Châu có thể định vị mình trong phân khúc du lịch giá trị cao và du khách sẵn sàng chi trả để tìm kiếm sự nguyên bản.

Giữ được rừng, giữ được bản sắc chính là giữ được tương lai du lịch của Lai Châu.

Một điểm được các doanh nghiệp nhấn mạnh là câu chuyện liên kết. Du lịch Lai Châu khó có thể phát triển mạnh nếu đứng độc lập. Các trục liên kết như: Vành đai Tây Bắc; du lịch mạo hiểm vùng núi cao; kết nối với Sa Pa, Điện Biên, Tuyên Quang (khu vực Hà Giang cũ)… sẽ tạo ra những hành trình đủ dài, đủ hấp dẫn để giữ chân du khách.

Liên kết không chỉ là nối tuyến, mà là chia sẻ thị trường, đồng bộ sản phẩm và thống nhất thông điệp quảng bá.

Phó Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Lai Châu Trần Quang Kháng cho biết, tỉnh Lai Châu cam kết tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, chính sách để doanh nghiệp an tâm xây dựng sản phẩm và khai thác thị trường

Một thông điệp rõ ràng từ chính quyền

Tại Hội nghị, lãnh đạo tỉnh Lai Châu đưa ra phương châm: “Doanh nghiệp phát tài - Lai Châu phát triển”. Đây là lời cam kết đồng hành, hỗ trợ, là cách tiếp cận mới khi xem doanh nghiệp là đối tác cùng kiến tạo chứ không phải chỉ là nhà đầu tư đơn lẻ.

Tỉnh Lai Châu cam kết tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, chính sách để doanh nghiệp an tâm đầu tư dự án du lịch, xây dựng sản phẩm và khai thác thị trường.

Hội nghị xúc tiến lần đầu tiên tại Hà Nội không chỉ giúp Lai Châu “đặt chân” rõ hơn trên bản đồ du lịch, mà quan trọng hơn, đã mở ra một cách làm mới: Lắng nghe thị trường, tiếp nhận phản biện, điều chỉnh chiến lược…

Trong bối cảnh du lịch Việt Nam đang chuyển sang giai đoạn cạnh tranh bằng chất lượng và giá trị, cách tiếp cận này mang ý nghĩa quyết định.

Một điểm đến có thể đẹp sẵn, nhưng chỉ khi biết lắng nghe, điểm đến đó mới có thể phát triển bền vững.