Chuyện về ngôi đền thiêng 'trấn' long mạch Phong Nha

Giữa quần thể hang động kỳ vĩ của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, đền thờ Thần động - Tiên sư cốc tự là chốn linh thiêng, nơi hội tụ tín ngưỡng lâu đời của cư dân địa phương.

Từ Trung tâm Du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng, du khách ngồi thuyền ngược dòng sông Son để đến với động Phong Nha. Hang động này là một trong những biểu tượng cho vẻ đẹp huyền bí được thiên nhiên kiến tạo. Du khách không chỉ choáng ngợp bởi hệ thống thạch nhũ kỳ vĩ, mà còn biết thêm về những dấu tích văn hóa từ lâu đời.

Từ Trung tâm Du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng, du khách ngồi thuyền ngược dòng sông Son để đến với động Phong Nha.

Từ Trung tâm Du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng, du khách ngồi thuyền ngược dòng sông Son để đến với động Phong Nha.

Hang Bi Ký là một nhánh thuộc động Phong Nha, nằm cách cửa động khoảng 1km. Nơi đây còn lưu giữ được nhiều dấu tích văn hóa của người Chăm cổ, trong đó có những ký tự trên vách đá theo hình thức văn bia. Những dòng chữ cổ này được nhà truyền đạo người Pháp phát hiện cách đây gần 130 năm, khi cùng người dân bản địa khám phá hang.

Những ký tự cổ (được cho là chữ Phạn) được viết, khắc lên vách hang Bi Ký.

Những ký tự cổ (được cho là chữ Phạn) được viết, khắc lên vách hang Bi Ký.

Ngay cửa động Phong Nha, một ngôi đền có lịch sử hơn 400 năm là địa điểm linh thiêng, gắn với đời sống tâm linh qua nhiều thế hệ cư dân nơi đây. Theo truyền thuyết, khu vực động Phong Nha là nơi cư ngụ của Thần động, được tôn xưng là "Tiên sư" cùng các vị thần linh trấn giữ. Đây cũng là nơi hội tụ sinh khí trời đất, nơi dòng nước từ trong động chảy ra không ngừng, mang lại nguồn sống cho vạn vật. Chính vì vậy, nước ở đây được người dân tin rằng có "diệu ứng" nuôi dưỡng sự sinh sôi, phát triển.

Đền thờ Thần động - Tiên sư cốc tự nằm sát cửa động Phong Nha.

Đền thờ Thần động - Tiên sư cốc tự nằm sát cửa động Phong Nha.

Theo các tư liệu lịch sử, đền thờ Thần động - Tiên sư cốc tự được xây dựng từ khoảng thế kỷ XVI dưới thời nhà Mạc. Ngôi đền ban đầu tọa lạc sát cửa hang Phong Nha, quay mặt về hướng Bắc. Tuy có quy mô nhỏ nhưng đền mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc.

Trải qua biến động của thời gian và chiến tranh, đặc biệt trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, công trình bị hư hỏng nặng. Sau đó ngôi đền được trùng tu, tôn tạo. Năm 2013, nhằm tạo thuận lợi cho việc dâng hương và tham quan, Ban quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng di dời và phục dựng đền cách vị trí cũ không xa.

Hiện ngôi đền tọa lạc trên khu đất rộng khoảng 300m2, cách mặt nước sông Son chừng 50m, mặt chính quay về hướng Đông Nam. Kiến trúc đền được phục dựng theo nguyên bản, mang đậm dấu ấn Phật giáo truyền thống. Nổi bật trên nóc hậu đình là hình tượng "lưỡng long triều nguyệt", biểu trưng cho sức mạnh thiêng liêng và khát vọng của con người.

Đền thờ Thần động - Tiên sư cốc tự được xây dựng từ khoảng thế kỷ XVI dưới thời nhà Mạc.

Đền thờ Thần động - Tiên sư cốc tự được xây dựng từ khoảng thế kỷ XVI dưới thời nhà Mạc.

Trước cổng đền là đôi nghê chầu, linh vật quen thuộc trong văn hóa Việt, được xem như người bảo hộ, xua đuổi tà khí. Toàn bộ công trình được dựng bằng gỗ lim, mái lợp ngói âm dương, tạo nên vẻ cổ kính, trang nghiêm.

Đền gồm hai phần chính là Phương đền và Hậu đền. Phương đền là không gian để du khách dừng chân, chỉnh trang lễ phục và chuẩn bị lễ vật trước khi vào dâng hương. Hậu đền là khu vực linh thiêng gồm ba gian rộng, nơi đặt hệ thống bàn thờ. Gian trung tâm của Hậu đền đặt bàn thờ chính, phía trên treo hoành phi khắc hai chữ "Phụng Thiên", mang ý nghĩa thi hành mệnh trời.

Tại đây thờ vị thần chủ với thần hiệu "Phong Nha Tiên sư cốc thần", được xem là vị thần chủ trấn ngự động Phong Nha. Hai bên là nơi lưu giữ các sắc phong của triều Nguyễn, với sắc phong "Hiển linh chi thần" của vua Gia Long và "Ưng diệu chi thần" của vua Minh Mạng. Phía dưới là bàn phối thờ các vị thần linh khác như Sơn thần, Thổ thần, Thủy thần…, những "tầng lớp Sơn Xuyên" trong tín ngưỡng dân gian.

'Phong Nha Tiên sư cốc thần' được xem là vị thần chủ trấn ngự động Phong Nha.

'Phong Nha Tiên sư cốc thần' được xem là vị thần chủ trấn ngự động Phong Nha.

Vào tháng 5 âm lịch, người dân nơi đây sẽ tổ chức lễ hội Cầu đảo (cầu mưa). Trong lễ hội, người dân dâng lễ vật, đọc sớ cầu mưa, thực hiện nghi thức hiến tế xuống thủy vực trước cửa động. Khi tiếng trống vang lên, trai làng cùng hòa nhịp múa lễ, bái vọng cầu xin trời đổ mưa. Theo người dân địa phương, sau mỗi lần thực hiện nghi lễ "xin nước thần", trời thường xuất hiện mưa lớn, củng cố thêm niềm tin về sự linh ứng của đền thờ.

Không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, Tiên sư cốc tự còn phản ánh mối quan hệ gắn bó giữa con người với thiên nhiên. Trong không gian kỳ vĩ của Phong Nha - Kẻ Bàng, ngôi đền trở thành điểm tựa tinh thần, nơi con người gửi gắm ước vọng về cuộc sống thuận hòa, mùa màng tươi tốt.

Đền thờ Tiên sư cốc tự là điểm dừng chân của nhiều du khách thập phương khi đến tham quan Phong Nha - Kẻ Bàng.

Đền thờ Tiên sư cốc tự là điểm dừng chân của nhiều du khách thập phương khi đến tham quan Phong Nha - Kẻ Bàng.

Ngày nay, việc dâng hương, thỉnh nguyện tại đền thờ Thần động Tiên sư đã trở nên quen thuộc với người dân sinh sống trong khu vực. Đồng thời, đây cũng là điểm dừng chân của nhiều du khách thập phương khi đến tham quan Phong Nha - Kẻ Bàng.

Trung Thành

Nguồn SK&ĐS: https://suckhoedoisong.vn/chuyen-ve-ngoi-den-thieng-tran-long-mach-phong-nha-169260412082712479.htm