Nghịch lý tình trạng thiếu giáo viên

Trường THCS Tiên Trang, xã Tiên Trang, thiếu 17 giáo viên đầu năm học 2026-2027.

Tại nhiều cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn tỉnh, tình trạng thiếu giáo viên đang trở thành áp lực thường trực trong tổ chức dạy học. Để bảo đảm chương trình và duy trì hoạt động giáo dục, các nhà trường phải bố trí giáo viên dạy vượt định mức, kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, thậm chí có trường phải điều động, phân công giáo viên dạy liên trường. Trong khi đó, việc chi trả tiền dạy thêm giờ lại gặp khó khăn do nguồn kinh phí hạn hẹp. Đáng nói, tình trạng này diễn ra trong bối cảnh nguồn nhân lực được đào tạo sư phạm vẫn còn, tạo nên một nghịch lý cần sớm được tháo gỡ.

Trên địa bàn xã Tiên Trang, năm học 2026-2027 có trên 8.400 học sinh bậc học mầm non, tiểu học và THCS, với 349 giáo viên trong biên chế. Theo biên chế tỉnh giao, xã Tiên Trang còn thiếu 42 giáo viên. Sau 3 lần thông báo tuyển dụng mới đây, xã Tiên Trang được bổ sung 22 giáo viên. Như vậy, trên địa bàn xã vẫn còn thiếu 20 giáo viên theo biên chế tỉnh giao. Số lượng nhân viên và giáo viên trên địa bàn xã vẫn còn thiếu chủ yếu là giáo viên đặc thù, nhân viên hành chính. Theo khảo sát thực tế ở 3/5 trường học thì địa phương còn thiếu khoảng 32 giáo viên. Trong đó, Trường THCS Tiên Trang thiếu 17 giáo viên; Trường Tiểu học Tiên Trang thiếu 4 giáo viên; Trường Mầm non Tiên Trang thiếu 9 giáo viên và nhân viên.

Thầy giáo Phạm Văn Hùng, Hiệu trưởng Trường THCS Tiên Trang, cho biết: “Năm học 2026-2027, nhà trường có 104 cán bộ, giáo viên, với 2.970 học sinh. Do thiếu nguồn nhân lực nên nhà trường phải bố trí giáo viên dạy tăng tiết đối với những môn học thiếu giáo viên”. Theo thống kê của nhà trường, số tiền chi trả tăng tiết cho giáo viên lên đến hàng tỷ đồng. Đây là nguồn kinh phí rất lớn, vượt quá khả năng của nhà trường, rất mong được cấp trên phân bổ nguồn kinh phí để chi trả kịp thời cho giáo viên. Về lâu dài nhà trường đề nghị được bổ sung số lượng giáo viên thiếu để đảm bảo chất lượng giáo dục và không phát sinh thêm chi phí dạy tăng giờ".

Còn tại phường Trúc Lâm, năm học 2025-2026, khối tiểu học và THCS trên địa bàn có 112 lớp. Theo định mức, nhu cầu giáo viên là 186 người, trong khi số lượng hiện có chỉ 156 người, thiếu 30 người. Để bảo đảm hoạt động dạy và học, các nhà trường phải chủ động bố trí, phân công giáo viên dạy tăng giờ, với tổng cộng 24.580 tiết.

Khối lượng tiết dạy phát sinh lớn kéo theo nhu cầu kinh phí chi trả chế độ cho giáo viên. Theo tổng hợp của địa phương, tổng kinh phí phải chi trả theo quy định tại Thông tư số 21/2025/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo là hơn 4,951 tỷ đồng. Để giải quyết một phần khó khăn, một số trường đã sử dụng kinh phí cấp bù học phí của từng năm học để hỗ trợ tiền dạy tăng tiết cho giáo viên. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế, chưa thể giải quyết toàn bộ khoản kinh phí dạy thêm giờ cho giáo viên. Trong khi đó, theo quy định tại Thông tư số 21/2025/TT-BGDĐT, tiền lương một tiết dạy thêm giờ của giáo viên cơ sở giáo dục công lập được tính bằng 150% tiền lương của một tiết dạy thông thường.

Ông Mai Cao Cường, Chủ tịch UBND phường Trúc Lâm, cho biết: “Việc thiếu giáo viên tạo nên áp lực sắp xếp đội ngũ cán bộ trong các trường học. Nhiều giáo viên phải đảm nhiệm dạy tăng tiết trong một thời gian dài, nhưng không được nhận chế độ theo quy định khiến họ có những tâm tư, kiến nghị. Địa phương mong muốn cấp có thẩm quyền sớm bố trí nguồn kinh phí để chi trả cho giáo viên, đồng thời tiếp tục tuyển dụng đủ số lượng giáo viên theo yêu cầu thực tế”.

Tình trạng thiếu giáo viên không diễn ra ở tất cả các môn học, cấp học và địa bàn. Ở bậc tiểu học, nhu cầu tập trung vào giáo viên các môn Tin học, tiếng Anh. Ở bậc THCS là các môn Khoa học tự nhiên, Tin học, Nghệ thuật, Công nghệ; còn cấp THPT thiếu giáo viên Âm nhạc, Mỹ thuật. Trong khi đó, tại một số địa bàn miền núi, biên giới, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, việc thu hút giáo viên về công tác vẫn là “bài toán” nan giải. Điều đó có nghĩa, nguồn nhân lực được đào tạo không phải lúc nào cũng trùng khớp với vị trí việc làm mà các trường đang cần.

Năm học 2026-2027, toàn tỉnh còn thiếu 18.104 người làm việc trong ngành giáo dục, trong đó thiếu 8.285 giáo viên ở các cấp học. Để bổ sung đội ngũ, tỉnh triển khai tuyển dụng 1.632 giáo viên, đồng thời giao 3.840 lao động hợp đồng làm giáo viên trong năm học. Đáng chú ý, kỳ tuyển dụng giáo viên thu hút hơn 8.000 người đăng ký dự tuyển. Những con số này cho thấy nguồn nhân lực có nhu cầu tham gia vào ngành giáo dục không hề nhỏ, trong khi nhu cầu giáo viên đứng lớp tại các trường công lập vẫn chưa được đáp ứng.

Trước thực trạng này, Sở Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng kế hoạch, triển khai các giải pháp, mục tiêu đặt ra là trước năm học 2027-2028 sẽ giải quyết cơ bản tình trạng thiếu giáo viên trên địa bàn toàn tỉnh.