Nghiên cứu mới: Càng 'gán vai chuyên gia' cho AI, kết quả càng kém chính xác
Một nghiên cứu mới từ University of Southern California đang đặt lại vấn đề về cách người dùng tương tác với AI: việc yêu cầu chatbot 'đóng vai chuyên gia lập trình' hay 'chuyên gia phân tích' có thể khiến kết quả trở nên kém hiệu quả hơn, thay vì tốt hơn như nhiều người vẫn nghĩ.
Thời gian qua, không ít người dùng ChatGPT hay các mô hình AI khác thường bắt đầu prompt bằng những câu như “Act as an expert…” (Hãy đóng vai một chuyên gia…). Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu, cách tiếp cận này có thể vô tình làm lệch hướng xử lý của AI.
Cụ thể, khi được gán một “persona” (vai trò), AI có xu hướng chuyển sang chế độ tuân thủ chỉ dẫn nhiều hơn, thay vì tập trung vào việc truy xuất kiến thức chính xác. Điều này đặc biệt gây bất lợi với các tác vụ yêu cầu độ chính xác cao như lập trình, toán học hoặc phân tích dữ liệu.
Không ít người dùng ChatGPT hay các mô hình AI khác thường bắt đầu prompt bằng những câu như “Act as an expert…” (Hãy đóng vai một chuyên gia…)
Ngược lại, “persona prompting” vẫn có ích trong một số trường hợp như viết nội dung, điều chỉnh giọng văn hoặc định hình phong cách trình bày. Tuy nhiên, nó không giúp cải thiện năng lực xử lý thông tin cốt lõi của mô hình.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng yếu tố quan trọng nhất của một prompt hiệu quả không phải là “vai diễn”, mà là mức độ đầy đủ của ngữ cảnh. Một prompt tốt cần mô tả rõ nhiệm vụ, cung cấp dữ liệu liên quan và xác định mục tiêu đầu ra cụ thể.
Thậm chí, các chuyên gia còn cảnh báo việc “over-engineering” prompt, tức tối ưu quá mức bằng cách khai thác các “mẹo” hoặc thiên lệch của AI, có thể dẫn đến tác dụng ngược, bao gồm việc làm sai lệch dữ liệu huấn luyện trong dài hạn.
Để giải quyết vấn đề này, nhóm nghiên cứu đề xuất phương pháp PRISM (Persona Routing via Intent-based Self-Modeling). Cách tiếp cận này cho phép AI tự tạo câu trả lời theo hai hướng: có và không có persona, sau đó so sánh để chọn ra phương án tối ưu. Qua thời gian, mô hình sẽ “học” được khi nào nên sử dụng persona và khi nào nên quay về cách xử lý mặc định.
Một điểm đáng chú ý khác là không phải mọi mô hình AI đều phản ứng giống nhau. Các mô hình thiên về suy luận (reasoning models) hưởng lợi nhiều hơn từ việc cung cấp ngữ cảnh dài và chi tiết, trong khi các mô hình được tinh chỉnh theo hướng tuân lệnh (instruction-tuned) lại nhạy cảm hơn với việc gán vai.
Từ những phát hiện này, các chuyên gia đưa ra khuyến nghị rõ ràng: thay vì cố “dạy” AI cách suy nghĩ bằng việc áp đặt vai trò, người dùng nên tập trung mô tả bài toán và cung cấp đủ thông tin cần thiết. Nói cách khác, AI hoạt động tốt nhất khi được giao nhiệm vụ rõ ràng, không phải khi bị “ép” trở thành chuyên gia.
Tin nóng
Theo chuyên gia, các chiến dịch truyền thông, quảng cáo gây tranh cãi gần đây xuất phát từ khả năng nhận diện rủi ro kém và mức độ nhạy cảm văn hóa yếu kém của thương hiệu.
Apple Business tích hợp quản lý thiết bị, email doanh nghiệp và quảng cáo trên Maps vào một nền tảng miễn phí.
Video nội bộ năm 1999 vừa được công bố cho thấy Steve Jobs giải thích lý do chỉ có Apple mới dám đưa Wi-Fi vào laptop, trong khi Microsoft và các hãng PC khác sẽ không làm điều đó.
Sáng 25/3/2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp ông Vladimir Yevtushenkov - Nhà sáng lập Công ty Cổ phần đại chúng AFK Sistema, công ty đầu tư tư nhân đa ngành hàng đầu tại Liên bang Nga.
Một bộ công cụ khai thác phần mềm gián điệp DarkSword cho iOS đã bị phát tán công khai, cho phép tin tặc dễ dàng tấn công iPhone chưa cập nhật.
Thâm Quyến (trung tâm công nghệ ở miền Nam Trung Quốc) đã triển khai một kế hoạch hành động ba năm đầy tham vọng nhằm trở thành trung tâm cụm điện toán thông minh, thông qua thúc đẩy các lĩnh vực then chốt như bán dẫn, lưu trữ và máy chủ trí tuệ nhân tạo (AI).
Tin mới
Vụ việc một nam sinh lớp 12 tại Thanh Hóa tham gia đường dây lập trình, phát tán mã độc để đánh cắp hơn 94.000 tài khoản người dùng toàn cầu đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng trẻ hóa tội phạm công nghệ cao. Trao đổi với phóng viên chuyên trang Sinh Viên Việt Nam - Báo Tiền Phong, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) nhận định việc tiếp cận kiến thức công nghệ quá dễ dàng hiện nay đang khiến việc 'học làm hacker' trở nên đơn giản hơn bao giờ hết.
Kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, chiều 25/3, tại phường Cao Lãnh, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn Đồng Tháp tổ chức lễ khai mạc Ngày hội Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026.
Ngày 25-3, vivo Việt Nam ra mắt hai mẫu smartphone mới thuộc V Series: vivo V70 và V70 FE, tập trung vào nhiếp ảnh, pin lớn và hiệu năng ổn định.
Bộ Tài chính đã xác định 5 hồ sơ đề nghị cấp phép sàn tài sản mã hóa hợp lệ và đang lấy ý kiến các cơ quan liên quan. Thị trường sẽ được thí điểm thận trọng, đại diện A05 - Bộ Công an đề xuất các tổ chức cần có cơ chế xác minh nguồn tiền đầu tư, ngăn chặn rửa tiền.
Trạm mặt đất Starlink vừa lộ diện trên bản đồ vệ tinh tại Việt Nam, cho thấy bước chuẩn bị quan trọng của SpaceX nhằm sớm triển khai dịch vụ internet vệ tinh trong nước.
Nhóm đối tượng lập trình, tạo các tệp chứa mã độc giống tài liệu thông thường như PDF hoặc văn bản rồi dùng máy tính cá nhân kết hợp phần mềm hỗ trợ gửi thư điện tử hàng loạt để phát tán, thâm nhập máy tính nạn nhân. Công an xác định có hơn 94.000 máy tính tại nhiều quốc gia bị nhóm này đánh cắp thông tin.
Trạm mặt đất Starlink lộ diện trên bản đồ vệ tinh Việt Nam, báo hiệu SpaceX đang chuẩn bị triển khai dịch vụ internet vệ tinh tốc độ cao tại thị trường này.