Nghiên cứu thí điểm 'nhập khẩu' thợ lành nghề nước ngoài làm dự án trọng điểm quốc gia
Trên cơ sở quy định pháp luật, Bộ quản lý chuyên ngành cho rằng có thể nghiên cứu cơ chế thí điểm nhập khẩu lao động/cấp phép có thời hạn cho lao động kỹ thuật, thợ lành nghề nước ngoài tham gia thi công các dự án trọng điểm quốc gia có tiến độ gấp.
Lao động nước ngoài có thể làm nhiều vị trí
Bộ Tài chính vừa có văn bản phản hồi Bộ Xây dựng các nội dung khó khăn, vướng mắc và giải pháp tháo gỡ được Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) báo cáo.
Trong bối cảnh khối lượng công việc vô cùng lớn, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành bài toán khó với các nhà thầu (Ảnh minh hoạ).
Theo phản ánh của VACC, ngành xây dựng thiếu hụt nghiêm trọng lao động kỹ thuật và công nhân lành nghề (dự kiến nhu cầu khoảng 2 triệu công nhân trong năm 2026), phát sinh tình trạng cạnh tranh không lành mạnh về giá nhân công giữa các doanh nghiệp.
Tháo gỡ khó khăn trên, VACC kiến nghị cấp có thẩm quyền cần xây dựng Chiến lược đào tạo nguồn nhân lực ngành xây dựng chung; bổ sung đơn giá tiền lương nhân công phù hợp với thực tế thị trường và nghiên cứu cơ chế cho phép nhập khẩu lao động nước ngoài.
Liên quan đến vấn đề trên, Bộ Tài chính cho biết, pháp luật lao động hiện hành cho phép tuyển dụng lao động nước ngoài vào Việt Nam làm việc ở các vị trí chuyên gia, nhà quản lý, giám đốc điều hành và lao động kỹ thuật. Quy định giá nhân công xây dựng do UBND cấp tỉnh công bố trên cơ sở khảo sát giá thị trường lao động phổ biến tại địa phương.
"Để giải quyết các vướng mắc về nguồn nhân lực của nhà thầu xây dựng trong giai đoạn hiện nay, đề nghị trao đổi với Bộ Nội vụ nghiên cứu cơ chế thí điểm nhập khẩu lao động/cấp phép có thời hạn cho lao động kỹ thuật, thợ lành nghề nước ngoài tham gia thi công các dự án trọng điểm quốc gia có tiến độ gấp trong thời gian chờ hoàn thiện Chiến lược đào tạo nhân lực trong nước", văn bản nêu
Không giới hạn tỷ lệ công việc sử dụng thầu phụ
Tại văn bản gửi đi, Bộ Tài chính cũng nêu rõ ý kiến đối với đề xuất bổ sung quy định về quyền huy động nhà thầu phụ của nhà thầu trúng thầu, công khai dự toán khi thực hiện đấu thầu rộng rãi để bảo đảm nhà thầu được tiếp cận bình đẳng của VACC.
Theo Bộ Tài chính, Nghị định số 214/2025/NĐ-CP quy định, nhà thầu được ký kết hợp đồng với các nhà thầu phụ trong danh sách các nhà thầu phụ nêu trong hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất hoặc ký với nhà thầu phụ được chủ đầu tư chấp thuận.
Việc thay thế, bổ sung nhà thầu phụ hoặc thay đổi nội dung thầu phụ nêu trong hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất chỉ được thực hiện khi được chủ đầu tư, tư vấn giám sát chấp thuận và không vượt mức tối đa giá trị công việc dành cho nhà thầu phụ nêu trong hợp đồng.
Pháp luật đấu thầu đã xác định tổng thầu hay tổ hợp nhà thầu đều là nhà thầu tham dự thầu (tham dự thầu với tư cách độc lập hoặc liên danh) và trực tiếp ký hợp đồng với chủ đầu tư khi trúng thầu. Pháp luật đấu thầu không quy định về tỷ lệ % tối đa công việc được sử dụng nhà thầu phụ trong gói thầu (chủ đầu tư hoặc nhà thầu tham dự thầu đề xuất tỷ lệ % công việc sử dụng nhà thầu phụ). Nhà thầu trúng thầu có quyền chủ động huy động, sử dụng nhà thầu phụ để thực hiện phần công việc do mình đề xuất.
Về việc công khai dự toán khi tổ chức đấu thầu rộng rãi, Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp thu ý kiến để nghiên cứu, quy định tại Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Đấu thầu (thay thế Luật Đấu thầu hiện hành), dự kiến trình Quốc hội trong tháng 10/2026.
Rà soát quy định về quản lý chi phí đầu tư, hoàn thành hệ thống đơn giá công trình
Liên quan đến ý kiến của VACC về việc hệ thống định mức, đơn giá xây dựng hiện hành chưa đầy đủ, thiếu định mức cho công nghệ mới, công bố giá vật liệu và chỉ số giá của địa phương không sát với thực tế thị trường, cần khẩn trương hoàn thành hệ thống đơn giá công trình/đơn giá tổng hợp, Bộ Tài chính cho biết, Nghị định 206/2026/NĐ-CP của Chính phủ đã phân cấp việc ban hành định mức xây dựng.
Trong đó, Bộ Xây dựng ban hành định mức dùng chung; các Bộ quản lý công trình chuyên ngành ban hành định mức chuyên ngành; UBND cấp tỉnh ban hành định mức cho các công tác đặc thù địa phương.
Cũng theo quy định tại Nghị định 206/2026/NĐ-CP, chủ đầu tư được phép thu thập, biên dịch và thuê tư vấn phân tích, đánh giá định mức nước ngoài để áp dụng đối với dự án đầu tư công quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp, công nghệ mới.
Sở Xây dựng công bố giá vật liệu hàng tháng, giá nhân công/ca máy hàng năm, chỉ số giá hàng quý (hoặc hàng tháng nếu có biến động bất thường) và được thuê tư vấn độc lực để thu thập, công bố giá.
Trường hợp cần thiết, người quyết định đầu tư được quyết định thành lập Ban đơn giá xây dựng công trình đối với các dự án quan trọng quốc gia, quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp, sử dụng công nghệ mới chưa phổ biến ở Việt Nam để xác định giá vật liệu, thiết bị đặc thù chưa có trong cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc công bố giá địa phương. Chi phí hoạt động của Ban đơn giá được tính vào tổng mức đầu tư dự án.
Từ phân tích trên, Bộ Tài chính đề nghị Bộ Xây dựng rà soát quy định về quản lý chi phí đầu tư xây dựng để hướng dẫn các địa phương xử lý triệt để các kiến nghị của VACC, đảm bảo tuân thủ quy định của pháp luật.
Ưu tiên cấp phép mỏ đặc thù với nhiều cơ chế rút gọn
Đề cập đến đề xuất xem xét giao Bộ Xây dựng điều phối, quản lý để giao trực tiếp cho nhà thầu thi công các dự án trọng điểm, theo Bộ Tài chính, cơ chế giao mỏ đặc thù cho nhà thầu thi công (không qua đấu giá quyền khai thác khoáng sản) đã được áp dụng thí điểm tại Nghị quyết số 106/2023/QH15 của Quốc hội và đã được luật hóa tại Luật số 147/2025/QH15 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khoáng sản.
Các tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản vật liệu xây dựng cung cấp cho dự án đặc thù được ưu tiên cấp giấy phép khai thác khoáng sản với nhiều cơ chế rút gọn về trình tự, thủ tục.
Điển hình như cơ chế "06 không" khi cấp thăm dò, khai thác đối với cát, đá xây dựng (thuộc khoáng sản nhóm III), gồm: Không phải căn cứ phương án quản lý về địa chất, khoáng sản trong quy hoạch tỉnh; Không phải thực hiện thủ tục chấp thuận hoặc quyết định chủ trương đầu tư; Không phải thực hiện thủ tục thẩm định và phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường, đăng ký môi trường; Không phải đấu giá quyền khai thác khoáng sản; Không phải thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất; Không phải thực hiện trình tự, thủ tục chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác.
Vật liệu đất san lấp (thuộc khoáng sản nhóm IV) được áp dụng cơ chế "07 không" khi cấp giấy phép khai thác, bao gồm các cơ chế "06 không" như đối với khoáng sản cát, đá xây dựng và không phải thăm dò khoáng sản.
Trường hợp gia hạn, điều chỉnh nâng công suất khai thác đối với các giấy phép khai thác khoáng sản đã cấp được áp dụng cơ chế "02 không", gồm: Không phải thực hiện thủ tục chấp thuận hoặc quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư; Không phải thực hiện thủ tục thẩm định và phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, thủ tục cấp giấy phép môi trường, đăng ký môi trường.
