[Megastory] Đồng Nai định hình không gian phát triển mới với tư duy quy hoạch đột phá

1 giờ trước Gốc

Đây không chỉ là định hướng tổ chức lại không gian phát triển theo chiều sâu, khai thác hiệu quả lợi thế sân bay, cảng biển, logistics và hệ sinh thái tự nhiên, mà còn tạo nền tảng để Đồng Nai hiện thực hóa các mục tiêu phát triển, hình thành không gian đô thị hiện đại, đồng bộ và đáng sống.

Những lợi thế về vị trí, hạ tầng giao thông, hàng loạt công trình trọng điểm đang triển khai cùng hệ thống sông và quỹ đất lớn mở ra dư địa để thành phố Đồng Nai phát triển nhanh, bền vững. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả những lợi thế này, Đồng Nai không chỉ cần tiếp tục đầu tư hoàn thiện hạ tầng mà còn phải có cách tiếp cận mới trong tổ chức không gian phát triển đô thị. Đó là một cấu trúc phát triển có sự kết nối giữa các khu vực, các loại hình giao thông và các không gian kinh tế, đồng thời hài hòa với điều kiện tự nhiên và yêu cầu nâng cao chất lượng sống của người dân. Đây cũng là hướng đi được xác định rõ tại Nghị quyết số 16.

Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy phát triển và quy hoạch thành phố Đồng Nai với tầm nhìn chiến lược dài hạn theo không gian phát triển mở, hạ tầng giao thông đa chiều, cấu trúc đô thị đa tầng, đa trung tâm hiện đại, lấy hệ thống sông và hệ sinh thái tự nhiên làm trục cảnh quan chủ đạo; phát triển giao thông thông minh, đô thị thông minh, xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu; phát triển thành phố trở thành đô thị đặc biệt, cửa ngõ chiến lược của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, gắn kết chặt chẽ với các vùng Đông Nam Bộ, duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, đồng bằng sông Cửu Long, cả nước, khu vực và quốc tế.

Nghị quyết số 16 đặt đô thị ven sông và đô thị sân bay trong cùng mục tiêu phát triển đến năm 2035. Theo kiến trúc sư Nguyễn Văn Tất, nguyên Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, ngày nay chúng ta bắt đầu quen với kiến trúc xanh, kiến trúc sinh thái, kiến trúc tiết kiệm năng lượng, những khái niệm hướng về giá trị nhân văn hơn, môi trường sống tốt đẹp hơn. Khi nói đến các loại hình kiến trúc theo các trào lưu này thì cây xanh, mặt nước, sự thư thái được quan tâm nhiều hơn. Thành phố Đồng Nai may mắn có dòng sông, cù lao, núi, những di tích mang dấu ấn văn hóa, lịch sử.

Do đó, cần thấu hiểu vai trò lịch sử, giá trị địa lý, nhân văn của dòng sông Đồng Nai để có thể hoàn thành nhiệm vụ thời đại mà Đồng Nai đang nỗ lực thực hiện. Bởi dòng sông vẫn ở đó, sự phát triển của cư dân hai bên bờ sông là một câu chuyện dài và tiếp nối truyền thống, thành quả trong quá khứ, là niềm tự hào cho hôm nay và mở ra hướng phát triển cho tương lai.

“Chúng ta nên quan tâm đến vai trò của phường Biên Hòa hiện nay trong cấu trúc không gian đô thị. Vì phía bên chợ Đồn là hướng phát triển vô cùng chiến lược. Vệt từ xa lộ Hà Nội, Tân Vạn, đi dọc bờ sông Đồng Nai lên tới chợ Đồn và cầu Hóa An mang đến những điều kiện để phát triển. Chúng ta cần một cây cầu cảnh quan mới để nối hai bờ sông từ đường Võ Thị Sáu sang phía phường Biên Hòa. Cầu này có thể là cầu đi bộ, bao quanh là quảng trường nước. Một trục cảnh quan gắn với dòng sông hoàn chỉnh, đi từ núi Bửu Long xuống tới An Hảo, chạm tới đô thị Sân bay Long Thành trong tương lai. Đây là một mơ ước mà tôi nghĩ rất đáng để biến thành hiện thực” - kiến trúc sư Nguyễn Văn Tất nhận định.

Điểm đáng chú ý trong Nghị quyết số 16 là yêu cầu xây dựng quy hoạch tổng thể thành phố Đồng Nai với tầm nhìn dài hạn, có khả năng dẫn dắt quá trình phát triển. Theo đó, quy hoạch tổng thể thành phố Đồng Nai trên cơ sở cụ thể hóa, phù hợp với quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng Đông Nam Bộ trên địa bàn thành phố tích hợp, lồng ghép, thay thế Quy hoạch thành phố, Quy hoạch chung thành phố.

Bảo đảm xây dựng Quy hoạch tổng thể thành phố có giá trị pháp lý như Quy hoạch thành phố theo quy định pháp luật; đủ sức dẫn dắt phát triển, có tư duy đột phá, tầm nhìn dài hạn 100 năm, tạo không gian trung chuyển chiến lược, gắn kết chặt chẽ giữa kinh tế đô thị - kinh tế hàng không - kinh tế cửa khẩu - kinh tế nội địa; tổ chức hiệu quả không gian phát triển theo hướng mở, linh hoạt, thích ứng cao theo mô hình đa trung tâm, đa cực, đa tầng, liên kết đồng bộ mặt đất - mặt nước - vùng trời - lòng đất - không gian số với các hành lang chiến lược mới...

Nếu cấu trúc đô thị đa trung tâm tạo ra các điểm phát triển thì 4 hành lang chiến lược chính là những tuyến liên kết các điểm đó thành một mạng lưới. Các hành lang chủ đạo phát triển được xác định gồm: Thành phố Hồ Chí Minh - đô thị Biên Hòa - đô thị Long Thành - khu bến cảng Phước An là hành lang hàng không - cảng biển - logistics - dịch vụ hiện đại; đô thị Biên Hòa - Dầu Giây - Tân Phú - Tây Nguyên là hành lang kết nối công nghiệp, nông nghiệp, du lịch sinh thái, năng lượng, dịch vụ; đô thị Phước Long - Đồng Xoài - Chơn Thành - Hoa Lư - Campuchia - ASEAN lục địa là hành lang cửa khẩu, biên mậu, logistics xuyên biên giới, công nghiệp phụ trợ; đô thị Long Thành - Lâm Đồng - duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên là hành lang liên kết hàng không - cảng biển - cao nguyên - duyên hải.

Là một mắt xích quan trọng trong các hành lang chiến lược mới, phường Biên Hòa đang nghiên cứu tái định vị vai trò trong không gian phát triển của thành phố Đồng Nai, lấy sông Đồng Nai làm trục sinh thái, văn hóa, cảnh quan, dịch vụ và phát triển đô thị; lấy chất lượng sống của người dân làm thước đo hiệu quả quy hoạch.

Phường Biên Hòa có diện tích khoảng 21km², dân số hơn 82.000 người và đặc biệt là có gần 10km bờ sông Đồng Nai. Đây là lợi thế để tổ chức không gian đô thị theo hướng xanh, hiện đại, hạnh phúc; mở rộng kết nối và hình thành động lực tăng trưởng mới. Thế nhưng, lợi thế này chỉ trở thành nguồn lực khi quy hoạch gắn với lộ trình đầu tư và cơ chế thực hiện khả thi.

Nghị quyết số 16 chính là nền tảng và động lực để Biên Hòa đổi mới tư duy phát triển. Trong đó, quy hoạch không chỉ phân chia chức năng sử dụng đất, mà phải kiến tạo không gian có sức cạnh tranh và hình thành dự án có sức lan tỏa. Trong quy hoạch phân khu đô thị, địa phương chú trọng phát triển dải đô thị ven sông; ưu tiên dịch vụ, thương mại, văn hóa, du lịch; bố trí công viên, quảng trường, tuyến đi bộ và không gian công cộng. Các phương án phải bảo đảm cộng đồng được tiếp cận bờ sông, bảo vệ hành lang sinh thái, thích ứng ngập lụt và gìn giữ cảnh quan. Không gian ngầm được nghiên cứu đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật và khả năng đầu tư.

Bên cạnh đó, giao thông được định hướng kết nối Biên Hòa với Thành phố Hồ Chí Minh, phường Trấn Biên và khu vực lân cận. Các trục chính, cầu qua sông Đồng Nai, metro, nhà ga phải tạo thành mạng lưới thống nhất. Mô hình TOD cần gắn với năng lực hạ tầng, tái định cư, nguồn vốn và quỹ đất cho các dịch vụ thiết yếu. Một điểm mới được địa phương thực hiện chính là kiểm chứng tính khả thi ngay trong quá trình lập quy hoạch. Mỗi định hướng phải được rà soát về đất đai, dân cư, hạ tầng, tái định cư, nguồn lực và rủi ro; qua đó xác định thứ tự ưu tiên và chuyển hóa thành dự án cụ thể. Ý kiến người dân, chuyên gia, doanh nghiệp phải được tiếp thu, giải trình rõ ràng.

Theo Bí thư Đảng ủy phường Biên Hòa Nguyễn Minh Bình, quy hoạch không chỉ định hình diện mạo Biên Hòa xanh, hiện đại, hạnh phúc mà phải tạo được nguồn lực phát triển. Đây là thước đo năng lực lãnh đạo, điều hành và tổ chức thực hiện của cả hệ thống chính trị địa phương. “Quy hoạch phải là động lực kiến tạo phát triển. Trên hết, người dân phải là đối tượng được hưởng lợi từ thành quả quy hoạch” - Bí thư Đảng ủy phường Biên Hòa Nguyễn Minh Bình nhấn mạnh.

Để những định hướng quy hoạch không dừng ở việc xác lập không gian phát triển, Nghị quyết số 16 còn đặt ra những yêu cầu cụ thể trong quá trình triển khai và quản lý. Đây cũng là cách để thành phố vừa tổ chức lại không gian phát triển, vừa bảo đảm hạ tầng, môi trường và các nguồn lực được sử dụng hiệu quả.

Nghị quyết số 16 cũng xác định thực thi quy hoạch theo hướng tích hợp đa ngành, phát triển đô thị với định hướng lấy giao thông công cộng làm trung tâm, chính sách phát triển nhà ở và bảo vệ môi trường. Siết chặt quản lý đất đai, tài nguyên, đô thị; rà soát, sắp xếp lại các dự án quy mô nhỏ để tạo lập không gian phát triển mới. Quy hoạch và phát triển sông Đồng Nai trở thành trục không gian chiến lược của thành phố, giữ vai trò trung tâm về sinh thái, văn hóa, cảnh quan và phát triển đô thị; khai thác hiệu quả tiềm năng giao thông đường thủy, gắn kết các cực tăng trưởng, thúc đẩy phát triển kinh tế, dịch vụ và du lịch bền vững.

Trong cấu trúc phát triển mới của thành phố Đồng Nai, Long Thành được định hướng trở thành đô thị sân bay đẳng cấp quốc tế, đóng vai trò là cực tăng trưởng mới và trung tâm động lực phát triển của thành phố Đồng Nai cũng như toàn vùng Đông Nam Bộ.

Theo Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Long Thành Nguyễn Hữu Nguyên, Sân bay Long Thành đang nhận được sự quan tâm của nhân dân và đặc biệt là các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Khu vực Long Thành - Nhơn Trạch sẽ trở thành một trong những trung tâm với quy mô dân số được định hướng từ 2-2,5 triệu người. Long Thành đang quan tâm phát triển đô thị với tầm nhìn dài hạn. Cùng với việc đưa vào khai thác Sân bay Long Thành dự kiến trong quý IV năm nay, Long Thành được xác định trở thành đô thị sân bay, cũng như những định hướng phát triển mới gắn với hệ thống logistics, giao thông đa phương thức...

Với nhiệm vụ đã được xác định, Long Thành đang phối hợp với các đơn vị liên quan xác định quy hoạch cho đô thị Long Thành với tầm nhìn dài hạn và cách làm quy hoạch mới. Theo đó, một số khu vực được thay đổi chức năng so với trước đây, nhấn mạnh vai trò của thương mại dịch vụ, logistics và đô thị bền vững. Tập trung quy hoạch đô thị TOD, thay đổi mô hình kinh tế, thu hút đầu tư theo hướng ưu tiên công nghiệp công nghệ cao phục vụ sân bay và dịch vụ phi hàng không. Quan tâm mô hình kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh để tạo động lực phát triển mới, đi cùng với xây dựng đội ngũ nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của đô thị sân bay trong tương lai.

Từ việc định hình không gian phát triển của Long Thành, yêu cầu đặt ra ở quy mô toàn thành phố là phải có một quy hoạch tổng thể đủ khả năng kết nối các khu vực, các công trình hạ tầng lớn và những không gian phát triển mới. Theo Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Út, Sân bay Long Thành, hệ thống cảng biển, khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Hoa Lư, các hành lang kinh tế liên vùng và trục ven sông Đồng Nai là những lợi thế đặc biệt để thành phố mở rộng không gian phát triển, tạo những động lực tăng trưởng mới. Để chuyển hóa thời cơ, lợi thế thành kết quả cụ thể, thành phố xác định tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó có xây dựng Quy hoạch tổng thể thành phố theo hướng tích hợp, đồng bộ với quy hoạch quốc gia và quy hoạch vùng; tổ chức lại không gian phát triển, khai thác hiệu quả các không gian mới, phát huy lợi thế của Sân bay Long Thành, các hành lang kinh tế và không gian ven sông Đồng Nai.

Đặc biệt, quy hoạch phải đi trước, dẫn dắt thị trường và định hình nền kinh tế mới. Thành phố tập trung xác định các trụ cột kinh tế thế hệ mới tại vùng phụ cận Sân bay Long Thành như: Dịch vụ hậu cần hàng không cao cấp, logistics thông minh, trung tâm thương mại tự do, công nghiệp công nghệ cao, bán dẫn, hàng không vũ trụ, trung tâm tài chính, MICE (du lịch kết hợp giữa hội họp, hội nghị, triển lãm, sự kiện), đổi mới sáng tạo và R&D (nghiên cứu và phát triển). Thành phố cũng đang khẩn trương chuẩn bị lập Quy hoạch tổng thể theo phương pháp tích hợp, đồng thời thiết lập quỹ đất dự trữ chiến lược để chủ động thu hút nhà đầu tư chiến lược, ngăn chặn phát triển tự phát, manh mún...