Nghiên cứu, triển khai thí điểm hộ chiếu số sản phẩm, tăng minh bạch thông tin hàng hóa

Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia triển khai 8 nhóm giải pháp về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng góp phần thúc đẩy phát triển thị trường nội địa

Phát triển thị trường nội địa không chỉ là thúc đẩy tiêu dùng trước mắt mà còn là quá trình xây dựng nền tảng chất lượng cho hàng hóa và dịch vụ. Trong đó, tiêu chuẩn, đo lường, đánh giá sự phù hợp, mã số, mã vạch và truy xuất nguồn gốc được xác định là những công cụ quan trọng giúp minh bạch thông tin sản phẩm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Vì vậy, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia đã xây dựng và ban hành kế hoạch triển khai các giải pháp về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, góp phần thúc đẩy phát triển thị trường nội địa.

Các giải pháp của Ủy ban tập trung vào các định hướng trọng tâm sau: hoàn thiện công cụ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa lưu thông; bảo đảm đo lường chính xác, minh bạch trong giao dịch; phát triển mã số mã vạch, truy xuất nguồn gốc; nâng cao năng suất chất lượng của doanh nghiệp; tăng cường thông tin, cảnh báo, truyền thông và phối hợp chống hàng giả, hàng kém chất lượng.

Trước hết, Ủy ban sẽ rà soát và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với các nhóm sản phẩm tiêu dùng thiết yếu, sản phẩm nông nghiệp, thực phẩm, hàng gia dụng, thiết bị điện - điện tử, sản phẩm xanh, tiết kiệm năng lượng và hàng hóa kinh doanh trên môi trường số. Cùng với đó là đẩy mạnh hướng dẫn, đào tạo doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước.

Trong lĩnh vực đo lường, Kế hoạch tập trung tăng cường kiểm soát đối với hàng đóng gói sẵn, phương tiện đo sử dụng trong mua bán hàng hóa, xăng dầu, điện, nước, khí và các giao dịch thương mại có tác động trực tiếp đến quyền lợi người tiêu dùng. Đồng thời, nâng cao năng lực kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm của các đơn vị kỹ thuật để phục vụ công tác kiểm soát chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường.

Một nội dung đáng chú ý khác là tăng cường quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa và xây dựng cơ chế cảnh báo đối với các mặt hàng có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, an toàn người tiêu dùng. Kết quả khảo sát, thử nghiệm sẽ được tổng hợp, phân tích để đưa ra các khuyến nghị quản lý hoặc cảnh báo khi cần thiết, đồng thời hỗ trợ công tác phòng, chống hàng giả, hàng kém chất lượng và gian lận thương mại.

Để củng cố niềm tin thị trường, Ủy ban cũng sẽ từng bước nâng cao năng lực thử nghiệm, giám định, chứng nhận, kiểm định của các tổ chức đánh giá sự phù hợp; hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng, chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy và chứng nhận sản phẩm an toàn, sản phẩm xanh.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Kế hoạch là nhóm giải pháp về mã số mã vạch, truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin hàng hóa. Theo đó, Ủy ban sẽ đẩy mạnh áp dụng mã số, mã vạch, mã truy xuất nguồn gốc, mã truy vết và các vật mang dữ liệu phù hợp với tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế trong hoạt động sản xuất, phân phối, bán lẻ, thương mại điện tử và logistics. Việc áp dụng nhằm bảo đảm định danh chính xác sản phẩm, chủ thể, địa điểm, lô hàng và các đối tượng liên quan trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Cùng với đó, Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia sẽ tiếp tục được duy trì, nâng cấp và khai thác hiệu quả. Các bộ, ngành, địa phương, tổ chức và doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ kết nối, chia sẻ dữ liệu truy xuất nguồn gốc, tạo điều kiện thuận lợi cho việc cập nhật, đối soát và tra cứu thông tin sản phẩm.

Đặc biệt, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia sẽ nghiên cứu, triển khai thí điểm áp dụng nhãn điện tử, hộ chiếu số sản phẩm và các giải pháp cung cấp thông tin số đối với một số nhóm sản phẩm, hàng hóa ưu tiên. Việc triển khai sẽ được thực hiện trên cơ sở phù hợp với quy định pháp luật, nhu cầu quản lý, khả năng đáp ứng của doanh nghiệp cũng như yêu cầu bảo vệ dữ liệu.

Cùng với đó hướng dẫn doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh chuẩn hóa thông tin về sản phẩm, địa điểm sản xuất, lô hàng và các sự kiện truy xuất nguồn gốc. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã có sản phẩm OCOP hoặc sản phẩm chủ lực địa phương sẽ được ưu tiên hỗ trợ nhằm nâng cao khả năng tiếp cận các hệ thống phân phối hiện đại và các sàn thương mại điện tử.

Kế hoạch cũng đặt mục tiêu tăng cường kết nối dữ liệu mã số, mã vạch và dữ liệu truy xuất nguồn gốc với các cơ quan quản lý thị trường, cơ quan quản lý chuyên ngành, doanh nghiệp logistics, hệ thống phân phối và các sàn thương mại điện tử. Đây được xem là giải pháp quan trọng để hỗ trợ nhận diện dấu hiệu bất thường, cảnh báo rủi ro, phục vụ công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trên thị trường.

Bên cạnh việc hỗ trợ doanh nghiệp, Kế hoạch cũng chú trọng nâng cao nhận thức của người tiêu dùng. Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia sẽ đẩy mạnh phổ biến, hướng dẫn người dân tra cứu và nhận biết thông tin định danh, thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm; đồng thời cảnh báo các trường hợp sử dụng mã QR hoặc mã vạch không gắn với dữ liệu có thể kiểm chứng nhằm gây nhầm lẫn về nguồn gốc và chất lượng hàng hóa.