Nghiện phim ngắn: Bác sĩ tâm thần cảnh báo đáng sợ về não bộ

Với những tình tiết kịch tính liên tục và khả năng mang lại cảm giác thỏa mãn tức thì, phim ngắn AI ngày càng được nhiều người yêu thích. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo việc quá đắm chìm vào loại hình giải trí này có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, kiểm soát cảm xúc và sức khỏe tâm lý ở mọi lứa tuổi.

Vì sao phim ngắn AI khiến nhiều người xem mãi không dừng?

Theo trang HK01, phim ngắn AI có sức hút đặc biệt nhờ khai thác những nhu cầu cảm xúc phổ biến của con người, kết hợp với cách xây dựng kịch bản có tính công thức cao.

Khác với các bộ phim truyền thống thường tập trung vào tâm lý nhân vật và dẫn dắt câu chuyện, phim ngắn AI có xu hướng đẩy xung đột lên cao ngay từ những giây đầu tiên. Cứ sau vài giây, người xem lại được chứng kiến một tình tiết bất ngờ, màn đảo ngược tình thế hoặc cao trào cảm xúc mới.

Chẳng hạn, một nhân vật bị coi thường có thể bất ngờ trở thành người giàu có, người chịu bất công thực hiện màn trả thù, hay cuộc xung đột gia đình được giải quyết chỉ trong vài cảnh quay.

Những tình tiết này tạo ra cảm giác thỏa mãn nhanh chóng, khiến người xem muốn tiếp tục theo dõi để biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.

Phim ngắn AI đánh trúng vào tâm lý của người xem.

Các chuyên gia cho rằng cơ chế phần thưởng của não bộ có thể góp phần lý giải hiện tượng này. Dopamine là chất dẫn truyền thần kinh có vai trò quan trọng trong động lực, học tập và dự đoán phần thưởng.

Khi liên tục tiếp xúc với những tình tiết hấp dẫn, bất ngờ, người xem có thể hình thành thói quen tìm kiếm sự kích thích mới. Cùng với tính năng tự động phát video và thuật toán đề xuất nội dung phù hợp sở thích, việc dừng xem đôi khi còn trở nên khó khăn.

Đây cũng là lý do nhiều người ban đầu chỉ định xem vài phút để thư giãn nhưng cuối cùng lại dành hàng giờ lướt qua hết bộ phim này đến bộ phim khác.

Những nguy cơ đối với khả năng tập trung và sức khỏe tâm lý

Một trong những vấn đề khiến giới chuyên môn quan tâm là tác động của việc xem phim ngắn quá mức đối với cơ thể.

Khi thường xuyên tiếp xúc với những video có tiết tấu nhanh, người xem có thể dần quen với việc liên tục chuyển đổi sự chú ý và tìm kiếm cảm giác mới. Điều này có khả năng khiến những hoạt động đòi hỏi sự kiên nhẫn như đọc sách, học tập hoặc hoàn thành công việc kéo dài trở nên kém hấp dẫn hơn.

Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng để khẳng định việc xem phim ngắn AI trực tiếp gây tổn thương não hoặc làm suy giảm không thể phục hồi các chức năng nhận thức.

Phim ngắn AI để lại nhiều hậu quả đáng báo động.

Tác động của phim ngắn AI cũng có thể khác nhau tùy theo độ tuổi, thời gian sử dụng, nội dung tiếp xúc và tình trạng sức khỏe tâm thần của từng cá nhân.

Ở trẻ em và thanh thiếu niên, não bộ vẫn đang trong quá trình phát triển, đặc biệt là những chức năng liên quan đến kiểm soát hành vi, điều chỉnh cảm xúc và duy trì sự chú ý. Việc dành quá nhiều thời gian cho video ngắn có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, thời gian học tập và những hoạt động cần thiết cho sự phát triển.

Với người trưởng thành, phim ngắn có thể là phương tiện giải tỏa áp lực công việc và cuộc sống. Dù vậy, khi hình thức giải trí này trở thành cách đối phó gần như duy nhất với căng thẳng, người xem có nguy cơ hình thành thói quen né tránh những khó khăn trong thực tế.

Đối với người cao tuổi, sự cô đơn, thiếu hoạt động xã hội hoặc ít có cơ hội giao tiếp với người thân có thể khiến họ dành nhiều thời gian hơn cho những nội dung giải trí trực tuyến. 

Biết nội dung là giả nhưng vì sao vẫn khó dừng xem?

Một điểm đáng chú ý là người xem hoàn toàn nhận thức được các tình tiết trong phim ngắn AI mang tính hư cấu, phi thực tế, thậm chí được tạo ra theo những công thức lặp đi lặp lại. Thế nhưng, điều đó không đồng nghĩa họ có thể dễ dàng ngừng xem.

Theo các phân tích tâm lý, sức hút của thể loại này một phần đến từ khả năng đáp ứng những mong muốn chưa được thỏa mãn trong cuộc sống.

Phim ngắn AI có thể gây nghiện ở mọi lứa tuổi.

Một người thường xuyên chịu áp lực hoặc cảm thấy bất công có thể tìm thấy sự giải tỏa khi chứng kiến nhân vật yếu thế bất ngờ lật ngược tình thế. Người đang cô đơn có thể bị thu hút bởi những câu chuyện tình cảm gia đình, tình yêu hoặc sự quan tâm được thể hiện một cách cường điệu trên màn ảnh.

Những trải nghiệm này không nhất thiết có hại. Giải trí và tưởng tượng vốn là nhu cầu bình thường của con người.

Vấn đề xuất hiện khi một người ngày càng phụ thuộc vào thế giới giải trí để điều chỉnh cảm xúc, đồng thời giảm dần sự quan tâm đến những hoạt động và mối quan hệ ngoài đời thực.

Nếu việc xem phim kéo dài gây thiếu ngủ, ảnh hưởng đến công việc, học tập hoặc khiến người xem khó chịu, bồn chồn mỗi khi không được tiếp tục theo dõi, đó có thể là dấu hiệu cần xem xét lại thói quen sử dụng nội dung số.

Làm thế nào để thoát khỏi thói quen xem phim ngắn quá mức?

Theo các chuyên gia khuyến nghị, việc trách mắng, chỉ trích hoặc đột ngột tịch thu thiết bị của người đang dành quá nhiều thời gian xem phim ngắn không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả.

Những cách tiếp cận mang tính cưỡng ép có thể khiến người xem phản ứng tiêu cực, đặc biệt khi họ đang sử dụng phim ảnh như một phương tiện giải tỏa cảm xúc. Thay vào đó, gia đình nên tìm hiểu nguyên nhân khiến người thân dành quá nhiều thời gian cho điện thoại. Đó có thể là căng thẳng, cô đơn, thiếu hoạt động giải trí hoặc nhu cầu được quan tâm và kết nối.

Một số biện pháp có thể áp dụng gồm thiết lập giới hạn thời gian sử dụng thiết bị, tắt tính năng tự động phát, hạn chế xem video trước giờ ngủ và chủ động dành thời gian cho những hoạt động ngoài màn hình.

Các hoạt động như đi bộ, tập thể dục, gặp gỡ bạn bè, trò chuyện với người thân hoặc cùng nhau làm việc nhà có thể giúp cải thiện tâm trạng và tạo ra những trải nghiệm tích cực trong cuộc sống thực.

Quan trọng hơn, mục tiêu không phải là loại bỏ hoàn toàn phim ngắn AI khỏi đời sống giải trí, mà là duy trì khả năng kiểm soát thời gian sử dụng và cân bằng giữa thế giới trực tuyến với các hoạt động thường ngày.

Trong trường hợp một người gặp khó khăn khi muốn giảm thời gian xem, đồng thời xuất hiện tình trạng mất ngủ kéo dài, suy giảm khả năng học tập, làm việc hoặc những thay đổi đáng kể về cảm xúc, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia sức khỏe tâm thần là điều nên cân nhắc.