Ngoại giao bóng đá của Hàn Quốc

Các nữ cầu thủ thi đấu với tinh thần quyết liệt trong trận bán kết giải vô địch các câu lạc bộ nữ châu Á 2026. Ảnh: Yonhap

Tối 20/5, trời mưa lớn ở Suwon, Hàn Quốc, nhưng hàng nghìn người vẫn mặc áo mưa ngồi kín một góc khán đài để xem trận bán kết nằm trong khuôn khổ Giải vô địch các câu lạc bộ nữ châu Á giữa tuyển nữ Suwon của Hàn Quốc và Naegohyang của Triều Tiên.

Ngoài ý nghĩa thể thao, trận đấu còn được xem là một phép thử mới cho bầu không khí hòa dịu trên bán đảo Triều Tiên khi lần đầu tiên một câu lạc bộ bóng đá nữ Triều Tiên tới Hàn Quốc thi đấu trong khuôn khổ giải đấu cấp châu lục.

Sự xuất hiện của đội bóng Triều Tiên thu hút sự quan tâm đặc biệt từ truyền thông và dư luận Hàn Quốc, do giao lưu giữa hai miền Triều Tiên trong nhiều lĩnh vực, bao gồm cả thể thao, gần như đóng băng nhiều năm qua.

Phát biểu trong cùng ngày, Bộ trưởng Thống nhất Hàn Quốc Chung Dong Young cho rằng trận bán kết giữa câu lạc bộ nữ Suwon FC Women của Hàn Quốc và Naegohyang Women's FC của Triều Tiên có thể trở thành tiền lệ tích cực nhằm cải thiện quan hệ liên Triều.

Bộ trưởng Chung Dong Young cũng nhấn mạnh Chính phủ Hàn Quốc chỉ đạo cảnh sát và các cơ quan hữu quan để bảo đảm công tác an ninh, hậu cần và di chuyển an toàn, thuận tiện cho đoàn Triều Tiên.

Bộ trưởng Văn hóa - Thể thao đã đại diện Chính phủ Hàn Quốc theo dõi trực tiếp trận đấu.

Ngoại giao thể thao mang thông điệp hy vọng

Trong nhiều năm, thể thao gần như là lĩnh vực hiếm hoi mà Seoul và Bình Nhưỡng còn duy trì được tiếp xúc, ngay cả khi các kênh đối thoại chính trị rơi vào bế tắc.

Thế vận hội Mùa đông 2018 từng mở ra giai đoạn hòa dịu hiếm hoi trên bán đảo Triều Tiên khi Bình Nhưỡng cử đoàn vận động viên sang Hàn Quốc cùng bà Kim Yo Jong, em gái nhà lãnh đạo Kim Jong Un. Hai miền khi đó diễu hành dưới một lá cờ chung và thành lập đội khúc côn cầu nữ liên Triều đầu tiên trong lịch sử Olympic.

Hình ảnh VĐV Hàn Quốc và Triều Tiên diễu hành dưới chung lá cờ "Bán đảo Triều Tiên thống nhất" tại lễ khai mạc Thế vận hội Mùa đông 2018. Ảnh: Ủy ban Olympic Quốc tế.

Bầu không khí hòa dịu từ Olympic Mùa đông 2018 sau đó tạo điều kiện cho hàng loạt các cuộc gặp cấp cao, bao gồm hội nghị thượng đỉnh liên Triều và các cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump với nhà lãnh đạo Kim Jong Un tại Singapore và Hà Nội.

Trước đó, bóng đá cũng từng nhiều lần trở thành công cụ ngoại giao đặc biệt trên bán đảo. Năm 1990, đội tuyển quốc gia Hàn Quốc đã đến thăm Bình Nhưỡng để giao hữu với đội Triều Tiên. Năm 2002, Triều Tiên cử đoàn cổ động viên sang Hàn Quốc cổ vũ tại Á vận hội Busan 2002. Đến năm 2005, Bình Nhưỡng và Seoul cùng diễu hành chung dưới một lá cờ tại lễ khai mạc Đại hội thể thao các quốc gia Đông Á ở Macau.

Các chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho rằng ngoại giao thể thao có khả năng tạo ra một “khoảng đệm chính trị”, nơi hai bên cùng phát đi tín hiệu hòa dịu mà không cần sự nhượng bộ chính thức trên bàn đàm phán.

Ý nghĩa biểu tượng

Yonhap dẫn lời ông Kim Yong, một khán giả tới xem trận đấu, cho biết từ lâu đã tin rằng nếu quan hệ giữa hai miền Triều Tiên có thay đổi, phải tới cả từ những nỗ lực xây dựng hòa bình do người dân tham gia.

“Nếu chúng ta có thể cho họ thấy, dù chỉ bằng những điều nhỏ bé, rằng chúng ta là cùng một dân tộc với cùng một trái tim, thì có lẽ những người dân bình thường ở Triều Tiên sẽ nhận ra rằng chúng ta cảm nhận giống nhau", ông nói.

“Rồi từ đó, mọi người sẽ từ từ vun đắp. Làm tan băng từng chút một. Băng sẽ tan nếu đủ ấm trong thời gian đủ dài, đúng không?”, ông nói trước khi quay lại dưới mưa để tiếp tục theo dõi trận đấu.

Nhiều chuyên gia cho rằng còn quá sớm để xem trận đấu là dấu hiệu cho một bước ngoặt trong quan hệ liên Triều. “Khả năng trận bóng đá này ngay lập tức trở thành một ‘bước đột phá’ trong quan hệ liên Triều là khá hạn chế”, Hyobin Lee, giáo sư tại Đại học Sogang ở Seoul, nhận định.

Tuy nhiên, bà cho rằng việc một đội bóng nữ Triều Tiên tới Hàn Quốc vẫn mang ý nghĩa biểu tượng và có thể trở thành “cơ hội nhằm giảm bớt căng thẳng trong mối quan hệ đang đóng băng”.

Trong khi đó, một số chuyên gia khác tỏ ra thận trọng hơn, cho rằng các sự kiện thể thao và giao lưu văn hóa liên Triều từng diễn ra khá thường xuyên trong quá khứ nhưng không tạo ra đột phá ngoại giao đáng kể.

“Vì vậy, tôi không thấy có lý do để xem diễn biến lần này là tín hiệu cho điều gì thực sự mới”, ông Erwin Tan, giáo sư chính trị quốc tế tại Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc, nhận định.

Trận đấu diễn ra dưới cơn mưa lớn. Ảnh: Reuters

Trong khi đó, Triều Tiên vẫn duy trì lập trường cứng rắn khi sửa đổi hiến pháp, loại bỏ các nội dung liên quan đến thống nhất đồng thời tăng cường củng cố biên giới phía Nam. Điều này cho thấy những tín hiệu hòa dịu thông qua thể thao, nếu có, hiện vẫn khó đủ sức tạo ra thay đổi lớn về mặt chính trị trong ngắn hạn.

Dù vậy, thể thao vẫn tiếp tục được sử dụng và đóng vai trò như một kênh ngoại giao mềm trên bán đảo Triều Tiên trong bối cảnh Seoul đang tìm cách tái khởi động đối thoại với Bình Nhưỡng.