Ngoại trưởng Mỹ thăm Ấn Độ: Thu hẹp khác biệt, tăng cường hợp tác

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi (bên phải) và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tại cuộc gặp ở New Delhi ngày 23-5-2026. Ảnh: ANI/TTXVN

Đây là chuyến thăm đầu tiên của ông Marco Rubio tới Ấn Độ trên cương vị Ngoại trưởng Mỹ, diễn ra trong bối cảnh Washington và New Delhi đều mong muốn duy trì đà phát triển của mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện vốn đã được xây dựng và mở rộng trong hơn hai thập kỷ qua. Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, chương trình nghị sự của chuyến thăm tập trung vào các lĩnh vực hợp tác then chốt như thương mại, quốc phòng, năng lượng, công nghệ và phối hợp trong khuôn khổ nhóm Bộ tứ (Quad) gồm: Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản và Australia.

Ngay trong ngày đầu tiên của chuyến công du, Ngoại trưởng Marco Rubio đã hội đàm với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Hai bên trao đổi về các biện pháp thúc đẩy hợp tác kinh tế, mở rộng thương mại song phương và tăng cường hợp tác năng lượng trong bối cảnh khu vực và thế giới biến động. Sau cuộc gặp, ông Marco Rubio nhấn mạnh rằng, Ấn Độ giữ vai trò “nền tảng” trong chiến lược của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, không chỉ trên phương diện song phương mà còn trong các cơ chế hợp tác đa phương như Quad.

Trong nhiều năm qua, Mỹ luôn coi Ấn Độ là một trong những đối tác quan trọng tại châu Á, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gia tăng tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Chính quyền Mỹ đều thúc đẩy chính sách tăng cường quan hệ với New Delhi trên các lĩnh vực kinh tế, quốc phòng, công nghệ và an ninh khu vực. Tuy nhiên, thời gian gần đây, quan hệ giữa hai nước cũng xuất hiện một số khác biệt về lợi ích và cách tiếp cận trong một số vấn đề quốc tế.

Một trong những vấn đề nổi bật là chính sách thuế quan của Mỹ đối với hàng hóa Ấn Độ. Năm ngoái, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã áp mức thuế cao đối với một số mặt hàng nhập khẩu từ Ấn Độ, trong đó có các biện pháp liên quan đến việc New Delhi tiếp tục nhập khẩu dầu mỏ từ Nga. Dù sau đó hai bên đã đạt được một số thỏa thuận tạm thời nhằm giảm bớt căng thẳng thương mại, nhưng đến nay Mỹ và Ấn Độ vẫn chưa hoàn tất thỏa thuận thương mại toàn diện.

Vấn đề năng lượng cũng là nội dung nóng. Trong bối cảnh xung đột và căng thẳng tại Trung Đông ảnh hưởng đến thị trường năng lượng toàn cầu, Mỹ mong muốn mở rộng xuất khẩu năng lượng sang Ấn Độ, đồng thời hỗ trợ New Delhi đa dạng hóa nguồn cung. Ngoại trưởng Marco Rubio khẳng định, các sản phẩm năng lượng của Mỹ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm an ninh năng lượng cho Ấn Độ. Trước chuyến thăm, ông cũng cho biết Washington muốn tăng cường hợp tác năng lượng với New Delhi trong thời gian tới. Trong khi đó, Ấn Độ tiếp tục duy trì chính sách đối ngoại độc lập và cân bằng trong vấn đề năng lượng, trong đó có việc tiếp tục nhập khẩu dầu từ Nga nhằm đáp ứng nhu cầu trong nước và bảo đảm ổn định kinh tế.

Một yếu tố khác tác động đến tâm lý chiến lược của New Delhi là việc Mỹ gần đây gia tăng tiếp xúc với Pakistan trong bối cảnh khu vực Nam Á xuất hiện nhiều diễn biến phức tạp. Bên cạnh đó, một số nhà phân tích Ấn Độ cũng cho rằng, New Delhi đang theo dõi chặt chẽ cách tiếp cận của chính quyền Tổng thống Trump đối với Trung Quốc và vai trò của cơ chế Quad trong chiến lược khu vực của Washington.

Hơn 25 năm qua, quan hệ Mỹ - Ấn Độ đã có bước phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực, từ kinh tế, quốc phòng, công nghệ cho tới hợp tác khu vực và quốc tế. Dưới thời chính quyền Tổng thống Joe Biden, Mỹ đã dành sự quan tâm đặc biệt cho quan hệ với Ấn Độ. Khi bước vào nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Donald Trump tiếp tục khẳng định coi trọng quan hệ với New Delhi, dù cách tiếp cận thiên về lợi ích thương mại và chính sách đối ngoại mang tính thực dụng hơn đã tạo ra một số điều chỉnh trong quan hệ song phương. Theo nhiều chuyên gia, điều quan trọng đối với cả Mỹ và Ấn Độ hiện nay là tiếp tục duy trì đối thoại, kiểm soát khác biệt và thúc đẩy các lĩnh vực hợp tác cùng có lợi.

Trong bối cảnh môi trường địa chính trị toàn cầu biến động nhanh chóng, Mỹ cần Ấn Độ như một đối tác quan trọng trong khu vực, trong khi New Delhi cũng coi Washington là đối tác then chốt về công nghệ, đầu tư, quốc phòng và chuỗi cung ứng. Vì vậy, chuyến thăm của Ngoại trưởng Marco Rubio không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao đơn thuần mà còn được xem là bước đi nhằm tái khẳng định cam kết của cả hai bên đối với quan hệ đối tác chiến lược Mỹ - Ấn Độ trong giai đoạn mới.