Ngôi chùa Việt giữa đảo quốc Sri Lanka thành nhịp cầu văn hóa nối hai dân tộc

Giữa thành phố Kandy của Sri Lanka, có một ngôi chùa mà mỗi sáng vang lên tiếng tụng kinh bằng tiếng Việt, buổi tối lại hòa cùng tiếng Pali của Phật tử bản địa.

Sau khoảng 4 năm hình thành, Thiền viện Trúc Lâm không chỉ là nơi tu học, mà đang trở thành một “làng Việt Nam thu nhỏ”, nơi văn hóa, ngôn ngữ và tình người Việt Nam được lan tỏa giữa lòng Nam Á.

Khi đặt những viên gạch đầu tiên cho Thiền viện Trúc Lâm vào năm 2020, Đại đức Thích Pháp Quang không nghĩ đến một công trình mang tầm vóc biểu tượng.

“Những ngày đầu mới sang Sri Lanka du học, thầy và các sư nhỏ phải ở nhà thuê. Nên khi xây dựng thiền đường, thầy chỉ mong có nơi trú xứ nho nhỏ để mấy thầy trò có thể ở và tu học”, vị trụ trì nhớ lại.

Thiền viện Trúc Lâm nằm cách TP Kandy khoảng 20km.

Chính vì vậy, thiền đường ban đầu được thiết kế cho khoảng 50-60 người, vừa đủ làm nơi sinh hoạt và tu tập. Thế nhưng theo thời gian, có những khóa tu thu hút gần 200 người, có những sự kiện cộng đồng đón khoảng 500 người tham gia.

Từ một khu đất còn dang dở, Thiền viện Trúc Lâm nay đã có chánh điện, thiền đường, tăng xá, nhà ăn và đang tiếp tục mở rộng thêm không gian dành cho ni giới cùng Phật tử nữ đến tu học.

Tuy nhiên, điều khiến vị trụ trì cảm thấy tự hào nhất không phải là cơ sở vật chất ngày càng khang trang, mà là cộng đồng Phật tử, các tăng sinh nhỏ tuổi và lớp học tiếng Việt đã gắn bó với thiền viện suốt nhiều năm qua.

“Một ngôi chùa Việt Nam ở nước ngoài phải thu hút được người dân bản địa thì đó mới là ngôi chùa thành công”, thầy nói.

Hiện nay, không chỉ người Việt hay người Sri Lanka, nhiều người nước ngoài khi đến đảo quốc này cũng tìm về Thiền viện Trúc Lâm để tham gia các khóa tu ngắn ngày, tìm kiếm sự bình an trong đời sống.

Các khóa thiền tại Thiền viện Trúc Lâm đón nhiều Phật tử và du khách quốc tế đến tu học, tìm sự bình an trong cuộc sống. (Ảnh: NVCC)

Một “làng Việt Nam thu nhỏ” giữa Nam Á

Bước vào Thiền viện Trúc Lâm hôm nay, người ta dễ dàng nhận ra dấu ấn Việt Nam hiện diện trong từng chi tiết. Từ kiến trúc, cách bài trí, phong cách sinh hoạt cho đến những bữa cơm chay hằng ngày đều mang đậm bản sắc quê hương.

Đại đức Pháp Quang cho biết, nếu trước đây các khóa tu thường phục vụ món ăn theo khẩu vị địa phương như cơm cà ri, thì nay phần lớn thực đơn đã là các món Việt Nam. Những đĩa rau luộc, món gỏi, các món chay truyền thống xuất hiện thường xuyên trên bàn ăn và dần trở nên quen thuộc với người dân Sri Lanka.

Không chỉ ẩm thực, thiền viện còn giới thiệu văn hóa trà Việt, phong cách ứng xử của người Việt và cả tiếng Việt. “Thầy đang xây dựng nơi đây giống như một làng Việt Nam thu nhỏ, để bất cứ ai đến Sri Lanka, đến với Thiền viện Trúc Lâm đều có cảm giác như được trở về Việt Nam”, vị trụ trì chia sẻ.

Hiện tại, thiền viện có các tăng sinh đến từ nhiều quốc gia như Việt Nam, Sri Lanka và Myanmar cùng sinh hoạt, tu học. Nhiều tăng ni sinh quốc tế đang học tập tại TP Kandy cũng thường xuyên tìm đến tham gia các hoạt động Phật sự.

Nơi tiếng Việt bén rễ trên đất khách

Một trong những câu chuyện đặc biệt nhất của Thiền viện Trúc Lâm là lớp học tiếng Việt dành cho trẻ em Sri Lanka. Những lớp học đầu tiên được mở trong thời kỳ dịch COVID-19.

Khi ấy, giáo trình còn thiếu thốn, thầy Pháp Quang phải tự biên soạn tài liệu giảng dạy. Hiện nay, chương trình đã được hoàn thiện hơn nhờ sự kết nối với Mạng lưới dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam toàn cầu.

Trẻ em Sri Lanka học hát dân ca “Trống Cơm” trong lớp tiếng Việt. (Video: NVCC)

Từ vài học sinh ban đầu, lớp học hiện có hơn 50 học viên thường xuyên và khoảng 100 em theo học theo từng giai đoạn. Các lớp được chia từ sơ cấp đến nâng cao, nhiều em sau 4 năm học đã có thể giao tiếp, hát tiếng Việt và tìm hiểu sâu hơn về văn hóa Việt Nam.

Điều khiến thầy bất ngờ là sức lan tỏa của ngôn ngữ. “Ban đầu chỉ có một em đi học. Sau đó anh chị em trong nhà học theo. Rồi cả phụ huynh cũng học tiếng Việt”, thầy kể. Có những gia đình Sri Lanka hiện nay sử dụng tiếng Việt trong sinh hoạt hằng ngày như một phần đời sống của mình.

Trong số những học sinh ấy, thầy nhớ nhất Lâm Tuệ - một cậu bé Sri Lanka có thể hát nhiều ca khúc thiếu nhi Việt Nam với giọng hát trong trẻo và truyền cảm. Em từng là một trong hai học sinh đại diện lớp tiếng Việt biểu diễn trước lãnh đạo cấp cao Việt Nam trong chuyến thăm Sri Lanka, để lại nhiều xúc động cho người nghe.

Em Lâm Tuệ, một trong hai học sinh của lớp tiếng Việt tại Thiền viện Trúc Lâm, biểu diễn ca khúc tiếng Việt trong chương trình chào mừng lãnh đạo cấp cao Việt Nam thăm Sri Lanka, ngày 8/5/2026. (Ảnh: TTXVN)

Theo vị trụ trì, điều hấp dẫn người dân địa phương không chỉ là ngôn ngữ mà còn là “văn hóa mở” của người Việt Nam. “Đó là sự gần gũi, cởi mở, sẵn sàng chia sẻ và đón nhận người khác bằng tình thương. Chính từ những tiếp xúc đời thường ấy mà nhiều người Sri Lanka bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về đất nước, con người và văn hóa Việt Nam”, thầy Thích Pháp Quang nói.

Nhịp cầu văn hóa Việt Nam - Sri Lanka

Mỗi dịp Tết Nguyên đán hay Trung thu, khuôn viên thiền viện lại trở nên nhộn nhịp. Người dân địa phương đến tham gia gói bánh, trang trí không gian lễ hội, thưởng thức ẩm thực Việt Nam và cùng trải nghiệm những phong tục truyền thống. Dịp Tết năm 2026, hơn 500 người Sri Lanka tham dự các hoạt động văn hóa tại đây.

Các em nhỏ Sri Lanka đón Tết Nguyên đán tại Thiền viện Trúc Lâm trong không gian rực rỡ câu đối, đèn lồng và hoa mai.

Chương trình “Ngày Văn hóa Việt Nam” tại Thiền viện Trúc Lâm thu hút đông đảo trẻ em và người dân địa phương tham gia. (Ảnh: NVCC)

Đại đức Thích Pháp Quang cùng các em nhỏ Sri Lanka. (Ảnh: NVCC)

Song, có lẽ biểu tượng rõ nét nhất cho sự giao thoa văn hóa là thời khóa tu tập hằng ngày. Mỗi sáng, tiếng Việt vang lên trong thời kinh như một sợi dây gìn giữ cội nguồn cho các tăng sinh Việt Nam nơi đất khách. Đến tối, tiếng Pali lại cất lên để kết nối với cộng đồng Phật tử bản địa.

Với Đại đức Thích Pháp Quang, việc duy trì hai ngôn ngữ trong sinh hoạt tôn giáo không chỉ là câu chuyện nghi lễ, mà còn thể hiện mong muốn giữ gìn bản sắc Việt Nam, đồng thời mở rộng cánh cửa đón nhận văn hóa Sri Lanka, để bất kỳ ai tìm đến thiền viện cũng cảm thấy được chào đón và sẻ chia.

Nhìn lại hành trình từ năm 2014, khi số người Việt tại Sri Lanka chỉ “đếm trên đầu ngón tay”, thầy Pháp Quang cho biết mục tiêu lớn nhất của Thiền viện Trúc Lâm luôn là trở thành nhịp cầu nối giữa hai dân tộc. “Những em nhỏ học tiếng Việt hôm nay có thể sẽ trở thành những đại sứ hữu nghị trong tương lai”, thầy kỳ vọng.

Không chỉ là nơi gìn giữ văn hóa, thiền viện còn đồng hành cùng cộng đồng địa phương qua các hoạt động thiện nguyện, hỗ trợ người dân trong giai đoạn dịch bệnh và khủng hoảng kinh tế, trao học bổng cho trẻ em, giúp đỡ các tu sĩ cao tuổi và tổ chức các chương trình thiền định cho cộng đồng.

Với vị trụ trì, phần thưởng lớn nhất không nằm ở những sự ghi nhận hay bằng khen. Đó là khi một đứa trẻ Sri Lanka cất tiếng hát bằng tiếng Việt, khi cả một gia đình bản địa cùng nhau học tiếng Việt, hay khi hàng trăm người dân địa phương háo hức đón Tết Việt Nam.

Từ một mái chùa nhỏ được dựng lên để “có nơi cho thầy trò ở”, Thiền viện Trúc Lâm đã trở thành biểu tượng sống động cho sức mạnh của văn hóa và lòng người trong việc kết nối hai dân tộc cách xa nhau hàng nghìn cây số.