Ngôi làng ở Huế có 78 liệt sĩ, 20 Mẹ Việt Nam anh hùng và lễ giỗ chung đặc biệt

Một gia đình có 3 liệt sĩ

Làng Đồng Di (xã Phú Hồ, TP Huế) là vùng quê giàu truyền thống cách mạng. Trong hai cuộc kháng chiến, nhiều người con của làng đã lên đường chiến đấu, nhiều gia đình trở thành hậu phương vững chắc, đóng góp cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Cổng Làng Đồng Di (xã Phú Hồ, TP Huế). Ảnh: Hoàng Dũng.

Chiến tranh đã lùi xa nhưng những hy sinh vẫn còn in đậm trong ký ức của người dân Đồng Di. Ngôi làng có 20 Mẹ Việt Nam anh hùng và 78 liệt sĩ.

Trong đó, liệt sĩ Dương Quang Đấu được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Những con số ấy không chỉ là niềm tự hào mà còn là lời nhắc nhở về sự mất mát của biết bao gia đình trên mảnh đất giàu truyền thống cách mạng.

Trong căn nhà nhỏ nằm sát khu vực bia tưởng niệm liệt sĩ và Mẹ Việt Nam anh hùng của làng, ông Bạch Đạm (86 tuổi) cùng người em trai Bạch Ngõ (73 tuổi) lặng lẽ ngồi nhìn tấm bằng Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng của mẹ. Hai anh em nâng niu lau lại từng góc tấm bằng như gìn giữ một phần ký ức của gia đình.

Ông Bạch Đạm (đeo kính) cùng người em trai Bạch Ngõ. Ảnh: Hoàng Dũng.

Với ông Đạm, mỗi lần nhìn vào tấm bằng ấy là một lần nhớ về những người thân đã hy sinh vì Tổ quốc. Gia đình ông là một trong những gia đình chịu nhiều mất mát ở Đồng Di. Mẹ ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng vì có chồng và hai người con là liệt sĩ.

Cha của ông hy sinh năm 1966 tại chiến trường phía Quảng Bình trước đây. Đến năm 1968, người anh trai và người chị gái của ông hy sinh khi tham gia công tác ở quê hương. Trong những năm tháng kháng chiến, mẹ ông còn là cơ sở nuôi giấu cán bộ cách mạng.

Sau ngày đất nước thống nhất, gia đình ông đã đi tìm kiếm và cất bốc hài cốt của cha đưa về quê nhà. Đó cũng là tâm nguyện của mẹ ông, điều gia đình kịp thực hiện trước khi bà qua đời thời gian sau đó.

Bia tưởng niệm liệt sĩ và Mẹ Việt Nam anh hùng làng Đồng Di. Ảnh: Hoàng Dũng.

Là một trong những người đầu tiên vận động thành lập Hội Thân nhân liệt sĩ Đồng Di, ông Đạm cho biết, cứ đến dịp 27/7 hằng năm, các gia đình liệt sĩ trong làng lại cùng nhau về khu nhà bia tưởng niệm để dự lễ giỗ chung các liệt sĩ và Mẹ Việt Nam anh hùng.

Với ông, đó không chỉ là dịp tưởng nhớ người thân đã khuất mà còn là lúc những người con Đồng Di cùng nhau bày tỏ lòng tri ân đối với các thế hệ đi trước.

"Lễ giỗ chung đã trở thành nét đẹp của quê hương chúng tôi. Không chỉ con cháu các gia đình liệt sĩ mà người dân trong làng, dù đi làm ăn xa, đến dịp này cũng cố gắng trở về thắp nén hương tưởng niệm những người đã hy sinh vì Tổ quốc", ông Đạm chia sẻ.

Lễ giỗ chung gìn giữ đạo lý "Uống nước nhớ nguồn"

Suốt nhiều năm qua, lễ giỗ chung các liệt sĩ và Mẹ Việt Nam anh hùng đã trở thành một truyền thống được người dân làng Đồng Di gìn giữ. Mỗi dịp tháng 7, những người con của làng cùng nhau chuẩn bị mâm lễ, thắp nén hương tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Năm nay lễ giỗ chung được tổ chức sớm hơn một ngày (ngày 26/7) để tạo điều kiện cho bà con và con em tham dự đông đủ. Từ sáng sớm, khu nhà bia tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ và Mẹ Việt Nam anh hùng của làng Đồng Di dần đông đảo người.

Người dân sửa soạn lễ để chuẩn bị cho lễ giỗ chung các liệt sĩ và Mẹ Việt Nam anh hùng. Ảnh: Hoàng Dũng.

Mọi người cùng nhau chuẩn bị lễ vật, dâng hoa, thắp hương trong không khí trang nghiêm, thành kính. Khi tiếng chuông vang lên, tất cả lặng lẽ cúi đầu trước nhà bia tưởng niệm, bày tỏ lòng biết ơn đối với các thế hệ cha ông đã hy sinh vì quê hương, đất nước.

Ông Đặng Quốc Sim, thành viên Hội Thân nhân liệt sĩ Đồng Di cho biết, sau khi Hội Thân nhân liệt sĩ thành lập, các thành viên hội có nguyện vọng duy trì lễ hiệp kỵ vào dịp 27/7 hằng năm để tưởng nhớ các liệt sĩ và Mẹ Việt Nam anh hùng của quê hương.

Lễ giỗ chung liệt sĩ và Mẹ Việt Nam anh hùng làng Đồng Di được thực hiện trong không khí trang nghiêm, xúc động. Ảnh: Hoàng Dũng.

Đến năm 2012, từ sự đóng góp của bà con trong làng và con em xa quê, nhà bia tưởng niệm được xây dựng ngay bên cổng làng. Trên bia khắc đầy đủ tên các liệt sĩ, Mẹ Việt Nam anh hùng cùng bài văn tri ân, trở thành nơi để các thế hệ hôm nay và mai sau tưởng nhớ, biết ơn những người đã cống hiến, hy sinh vì Tổ quốc.

Cũng kể từ khi bia tưởng niệm hoàn thành, lễ hiệp kỵ vào dịp 27/7 cũng được tổ chức tại khuôn viên phía trước bia. Đến nay, hoạt động này đã trở thành thông lệ, là ngày hội tụ của những người con Đồng Di.

Ban Chỉ huy Quân sự và Công an xã Phú Hồ thành kính dâng hương, tưởng niệm các liệt sĩ và Mẹ Việt Nam anh hùng. Ảnh: Hoàng Dũng.

Thiếu tá Hoàng Vĩnh Bảo, Chỉ huy trưởng Ban CHQS xã Phú Hồ cho biết, Đồng Di là cái nôi cách mạng của địa phương. Để có được hòa bình hôm nay là nhờ sự hy sinh, xương máu của cha ông.

Thiếu tá Bảo chia sẻ, việc người dân duy trì lễ giỗ chung suốt nhiều năm qua không chỉ thể hiện lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, đạo lý "Uống nước nhớ nguồn".