“Ngọn lửa” chủ quyền trong các tác phẩm văn học - nghệ thuật

“Tôi đứng đây nghe rì rầm sóng kể/Chuyện cha ông bám đảo giữ biển trời/Mỗi chấm sáng trên bản đồ Tổ quốc/Là máu xương thắm đỏ giữa trùng khơi...”. Những vần thơ trong bài “Đứng giữa Trường Sa” của nhà thơ Nông Quang Khiêm như một lời khẳng định đanh thép về chủ quyền biển đảo và đất nước. Mỗi tọa độ, mỗi tấc đảo khơi xa được kết tinh từ mồ hôi, nước mắt và máu xương của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân Việt Nam. Tác giả đã hóa thân vào tâm trạng của người chiến sĩ để cất lên tiếng nói chung của dân tộc, nơi tình yêu đất nước gắn liền với trách nhiệm bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Hòa cùng giai điệu tự hào của thơ ca, ngọn lửa chủ quyền ấy được soi chiếu qua lăng kính hội họa rực rỡ và giàu hình tượng. Tác phẩm sơn dầu/acrylic “Bảo vệ biển đảo quê hương” của họa sĩ Nguyễn Đình Thi là điểm nhấn nghệ thuật đầy ấn tượng. Là người đã từng vinh dự được đến thăm quần đảo Trường Sa, trực tiếp cảm nhận hơi thở mặn mòi của biển cả và tư thế hiên ngang của lực lượng hải quân, họa sĩ Nguyễn Đình Thi đã đưa những trải nghiệm chân thực ấy lên tác phẩm. Trong bức tranh, góc nhìn được mở rộng từ vọng gác cao, nơi người chiến sĩ hải quân kiên cường quan sát từng khoảng không xa thẳm. Chiếc ống nhòm trên tay, bộ quân phục dạn dày sương gió cùng nét mặt thể hiện sự tập trung cao độ. Chi tiết lá cờ đỏ sao vàng tung bay phấp phới trên nền trời xanh mây trắng hòa cùng hình ảnh chiếc xuồng máy đang rẽ sóng tuần tra tạo nên nhịp điệu sinh động, thể hiện sự chủ động và tinh thần sẵn sàng chiến đấu của những người lính nơi đảo xa.

Sự kiên trung, bền bỉ ấy của người chiến sĩ gác đảo cũng được thể hiện trong những câu thơ đong đầy sức gợi trong bài thơ “Hải đăng ở Trường Sa” của nhà thơ Vũ Thuận: “Ngọn hải đăng đứng đó/Vững vàng giữa trùng khơi/Như một người lính gác/Vạch soi hướng biển trời”.

Thơ ca và hội họa như tìm thấy sự đồng điệu, hình ảnh người lính và ngọn hải đăng như hòa làm một, cùng chung nhịp đập với đại dương, soi đường cho những hải trình rẽ sóng trên biển khơi và khẳng định chủ quyền của dân tộc: “Ánh đèn xoay cần mẫn/Vòng sáng rạch đêm đen/Những con tàu biết hướng/Thấy Tổ quốc ở bên”.

Cùng chung mạch nguồn cảm xúc trào dâng từ biển đảo, nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Tuấn Vũ lại mang đến hơi thở mới bằng ngôn ngữ của ánh sáng. Trở về từ chuyến đi thực tế Trường Sa, bức ảnh chụp lễ chào cờ của cán bộ, chiến sĩ hải quân trên sân đảo là một khoảnh khắc trang nghiêm. Nhìn từ sau lưng người lính trẻ với chiếc áo cờ hoa, hàng ngũ các cán bộ, chiến sĩ đứng nghiêm trang, hướng ánh nhìn kiên định về phía cột mốc chủ quyền và lá quốc kỳ đang tung bay dưới bầu trời xanh ngắt... Qua ống kính của Tuấn Vũ, khoảnh khắc ấy không chỉ ghi lại một nghi lễ, mà còn tạc nên bức chân dung kiêu hãnh của những người con giữ biển.

Ở một góc máy khác, Nguyễn Tuấn Vũ lại ghi lại cận cảnh cột mốc chủ quyền Trường Sa sừng sững. Những nét khắc ghi rõ kinh độ, vĩ độ địa lý cùng hình ảnh chiếc trống đồng biểu trưng cho chiều sâu văn hóa dân tộc được đặt trang trọng trên cột mốc. Phía trước cột mốc ấy là hình ảnh người lính hải quân đứng gác, tay cầm súng, ánh mắt nghiêm trang canh giữ biển trời. Những bức ảnh của Nguyễn Tuấn Vũ không chỉ ghi chép thực tế, mà còn chứa đựng tâm huyết, sự trân trọng và tình yêu sâu sắc dành cho những “cột mốc sống” nơi đầu sóng ngọn gió.

“Trên đảo nhớ nhà đồng đội kề vai hát/Đảo là nhà biển là quê hương... Có niềm tin, tình yêu từ đất mẹ/Vững lòng trai nơi đầu sóng kiên cường”. Sự thiếu thốn về vật chất, sự khắc nghiệt của thời tiết và nỗi nhớ đất liền da diết cũng không làm lay chuyển được ý chí kiên trung của những người lính trẻ. “Dù phong ba, dù bão tố/Các anh đứng đây như cột mốc biên cương/Trường Sa thân yêu hiên ngang bất tử/Hiện thân rạng ngời ý chí Việt Nam”. (Đứng giữa Trường Sa - Nông Quang Khiêm).

Thông qua các tác phẩm hội họa của họa sĩ Nguyễn Đình Thi, nghệ thuật ánh sáng của nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Tuấn Vũ cùng những vần thơ dạt dào cảm xúc của nhà thơ Nông Quang Khiêm và Vũ Thuận, hình ảnh Trường Sa và người chiến sĩ hải quân hiện lên sống động, chân thực và tự hào. Mỗi tác phẩm nghệ thuật ấy là minh chứng cho ngọn lửa chủ quyền không bao giờ tắt trong tâm hồn người nghệ sĩ và mỗi người dân Việt Nam. Bằng tài năng, trách nhiệm và tình yêu quê hương đất nước, các văn nghệ sĩ đã góp phần thắp sáng, lan tỏa lòng tự tôn dân tộc, bồi đắp thêm ý chí và quyết tâm bảo vệ vững chắc từng tấc đất, vùng trời, vùng biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc cho hôm nay và muôn đời sau...