Ngư dân tìm cách bám biển trong biến động giá nhiên liệu

Tàu cá neo đậu trên vùng biển tỉnh An Giang. Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN

Áp lực giá nhiên liệu trên từng chuyến đi biển

Hơn 20 năm bám biển, lão ngư Phan Văn Thời ở xã Tây Yên, tỉnh An Giang cho biết chưa bao giờ thấy "ngọn sóng" giá dầu dâng cao gấp đôi mức bình thường, không chỉ cuốn trôi lợi nhuận mà còn đang đe dọa sinh kế vốn đã bấp bênh của hàng nghìn con tàu vươn khơi.

Ông Thời chia sẻ: "Trong khi giá dầu tăng cao kỷ lục, đè nặng trên từng chuyến biển thì ở chiều ngược lại, giá hải sản mà ngư dân nhọc nhằn đánh bắt được lại giậm chân tại chỗ, thậm chí là sụt giảm. Các mặt hàng chủ lực như ghẹ, mực, tôm giá cả không tương xứng với chi phí đánh bắt đầu vào. Mỗi chuyến biển giờ đây, ngư dân trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước để không bị thua lỗ, an tâm bám biển".

Thay vì vươn khơi bám biển, khai thác đánh bắt thủy sản, nhưng nhiều tàu cá của ngư dân tại các địa phương ven biển hiện phải nằm bờ do giá dầu tăng cao kỷ lục. Nhiều ngư dân trong tình thế tiến thoái lưỡng nan chia sẻ, đưa tàu ra biển sẽ cầm chắc phần thua lỗ, còn nằm bến thì nợ chồng nợ, kinh tế gia đình vô cùng khó khăn, không biết xoay sở thế nào.

Tại ấp 1, đặc khu Kiên Hải, ngư dân Trương Thạch Sơn cho biết, giá dầu liên tục tăng, 35.000 - 40.000 đồng/lít đã khiến cho nhiều phương tiện khai thác đánh bắt thủy sản nằm bến, sinh kế của bà con ngư dân bị ảnh hưởng nặng nề.

Anh Sơn làm một phép tính đơn giản, với một chiếc ghe cào đi từ sáng đến chiều, chi phí tiền dầu khoảng 2 triệu đồng. Tuy nhiên, sau một ngày lênh đênh trên biển, hải sản đánh bắt chỉ bán được từ 700.000 đến hơn 1 triệu đồng. "Đa số anh em đưa tàu chạy ra đánh vài mẻ lưới, thấy không có thủy sản là chạy vô chứ không dám đeo tới chiều, vì tiếp tục chạy đi là lỗ dầu", anh Sơn chia sẻ.

Khi giá dầu tăng quá cao mà sản lượng khai thác hải sản lại bấp bênh, "bữa có bữa không", đồng thời giá thủy sản đầu ra lại dậm chân tại chỗ, thậm chí giảm sâu thì sự mất cân đối này buộc bà con phải chọn giải pháp "nằm bờ".

Trên vùng biển đặc khu Kiên Hải, trước những "ngọn sóng" giá dầu dâng cao, lão ngư Huỳnh Văn Lượm vẫn gồng mình đưa tàu ra khơi bám biển, không chỉ vì sinh kế, kinh tế gia đình mà còn vì trách nhiệm với anh em bạn ghe.

Lão ngư Huỳnh Văn Lượm chia sẻ, con tàu của ông ra khơi với 5 thành viên, việc đánh bắt tôm cá vẫn có, nhưng không nhiều, lợi nhuận thấp so với trước đây. Giá dầu hiện đang tăng rất cao, ông mong muốn làm sao cho giá dầu thấp xuống để đánh bắt có lời. Như trước đây chi phí dầu một ngày đánh bắt khoảng 2 triệu đồng, nay tăng lên gấp đôi, ngư dân khó có lãi và dễ bị thua lỗ.

Đồng hành cùng ngư dân bám biển

Trước đó, giá dầu ở mức 19.270 đồng/lít, nhưng kể từ ngày 05/03/2026 giá dầu bắt đầu tăng do ảnh hưởng từ thị trường thế giới, có lúc dao động ở mức 35.000 - 40.000 đồng/lít, tác động rất lớn đối với hoạt động khai thác trên biển của tàu cá An Giang.

Ông Lê Hữu Toàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang cho biết, theo dõi tàu cá qua hệ thống giám hành trình (VMS) và báo cáo của các xã, phường, đặc khu có tàu cá trên địa bàn, trong tổng số 10.878 tàu cá hiện có của tỉnh có khoảng 8.297 tàu đang hoạt động khai thác, chiếm 76,3%, còn 2.581 tàu tạm dừng hoạt động, chiếm 23,7 % tổng tàu số tàu cá của tỉnh. Trong số đó, nhóm tàu từ 15 m trở lên hoạt động vùng khơi ngưng hoạt động là 1.541 chiếc, tàu 12 mét đến dưới 15 mét hoạt động vùng lộng ngưng hoạt động là 380 chiếc. Giá dầu tăng tác động nhiều đến nghề đánh bắt thủy sản, gồm nghề lưới kéo hoạt động tại vùng khơi cho năng suất cao, sản lượng cao và sử dụng nhiên liệu nhiều bị ảnh hưởng nhiều nhất, có nguy cơ tạm ngừng hoạt động khai thác nhiều.

Theo chủ phương tiện tàu cá nghề lưới kéo, cơ cấu chi phí sản xuất của 1 cặp tàu lưới kéo từ 15 mét trở lên trong chuyến biển 30 ngày, bình quân mức nhiên liệu chiếm 78%, nước đá 3%, lương thuyền viên 14%, lương thực và vật dụng thiết yếu khác… 5% tổng chi phí chuyến biển.

Trong bối cảnh giá xăng dầu liên tục lập đỉnh, bên cạnh những con tàu nằm bờ chờ đợi, phần lớn chủ tàu phải thắt lưng buộc bụng, gồng mình ra khơi duy trì nghề biển để giải quyết áp lực kinh tế gia đình và bài toán an sinh xã hội của hàng vạn lao động vùng biển đảo An Giang. Đối với ngư dân, dầu không chỉ là nhiên liệu, mà nó là "máu" của mỗi con tàu.

Ông Trương Văn Ngữ, Chủ tịch Hội nghề cá phường Rạch Giá cho biết, số tàu còn đang khai thác đánh bắt trên biển hiện nay, phần lớn do ra khơi trước thời điểm giá dầu tăng, nhiên liệu dầu còn tích trữ nhiều nên tàu còn nổ máy hoạt động. Một cặp tàu cá nghề lưới kéo trước khi giá dầu tăng cao chi phí khoảng 1,5 tỷ đồng/chuyến biển thì hiện nay tăng 3 tỷ đồng/chuyến trở lên, nên sau khi trở vào bờ thì liệu những tàu cá này có còn đủ năng lực tài chính để tiếp tục ra khơi không hay tạm ngừng hoạt động.

Hiện nay, phường Rạch Giá có khoảng 30 - 40% tàu cá nằm bến ngừng hoạt động do ảnh hưởng giá dầu tăng, tổng chi phí một chuyến biển tăng gấp đôi, lợi nhuận khai thác đánh bắt gần như không có. Các chủ tàu hiện đang rơi vào tình cảnh thua lỗ nặng nề, chỉ những tàu còn dự trữ dầu giá rẻ hoặc may mắn đánh bắt tại vùng biển trúng đậm hải sản mới có thể tạm thời duy trì hoạt động. Nếu tình hình giá dầu tiếp tục leo thang, nguy cơ toàn bộ đội tàu cá phường Rạch Giá phải nằm bờ là điều dự báo khó tránh khỏi.

Giá dầu tăng cao không chỉ là câu chuyện về những con tàu nằm bến mà còn là bài toán về sinh kế và an sinh xã hội của hàng chục nghìn lao động biển. Để những con tàu tiếp tục rẽ sóng vươn khơi, bảo vệ chủ quyền biển đảo và phát triển kinh tế, rất cần những kịch bản ứng phó kịp thời, hiệu quả, sự đồng hành với ngư dân từ Nhà nước và nỗ lực bám biển của bà con ngư dân.

Ông Lê Hữu Toàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang cho biết, đơn vị phối hợp các địa phương khuyến nghị ngư dân tổ chức thành các tổ, đội, đoàn khi khai thác để hỗ trợ nhau, tăng cường tàu dịch vụ hậu cần nhằm giảm chi phí di chuyển và bám biển dài ngày hơn. Tỉnh đề xuất các ngân hàng xem xét khoanh nợ, giãn nợ và hỗ trợ vay vốn ưu đãi để chủ tàu có kinh phí duy trì hoạt động. Đồng thời, ứng dụng công nghệ, đẩy mạnh thiết bị thăm dò cá hiện đại và công nghệ bảo quản sau thu hoạch (như đá sệt, cấp đông) để nâng cao giá trị sản phẩm, bù đắp chi phí nhiên liệu.

Bên cạnh đó, tỉnh đẩy nhanh tiến độ thực hiện Đề án chuyển đổi nghề cho ngư dân có tàu cá bị cắt giảm và ngư dân có tàu cá bị chuyển đổi nghề phù hợp với nghề mới trên địa bàn tỉnh. Ngành chức năng nghiên cứu đề xuất chính sách khuyến khích, hỗ trợ cho doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực khai thác thủy sản gắn với nuôi thủy sản ở vùng biển khơi, vùng biển sâu nhằm thu hút lao động biển. Xây dựng đội tàu dịch vụ hậu cần đánh bắt thủy sản có quy mô lớn, hiện đại, làm cơ sở hậu cần vững chắc cho đội tàu khai thác thủy sản vùng khơi an tâm bám biển dài ngày, khai thác có hiệu quả, góp phần bảo vệ an ninh, quốc phòng, chủ quyền vùng biển của quốc gia.