Người Cựu chiến binh gieo 'mầm xanh' từ mô hình nông nghiệp bền vững

Cựu chiến binh Lê Văn Cảnh nhận giấy khen

Hơn 40 năm sau khi trở về từ chiến trường Campuchia, cựu chiến binh Lê Văn Cảnh vẫn giữ nguyên tinh thần kỷ luật, sự bền bỉ và trách nhiệm của người lính. “Mặt trận” hôm nay của ông không còn là những cánh rừng biên giới mà là gần 15 ha vườn cây tại xã Bom Bo, thành phố Đồng Nai, nơi từng mùa vụ được vun đắp bằng tư duy sản xuất lâu dài và khát vọng phát triển nông nghiệp bền vững.

Với ông Cảnh, làm nông không chỉ nhằm tạo ra thu nhập cho gia đình. Mỗi vườn cây xanh tốt còn là một phần sinh kế của người lao động địa phương, là điều kiện để hỗ trợ những hộ khó khăn và là cách người lính năm xưa tiếp tục cống hiến trong thời bình.

Sinh ra tại Thanh Hóa, ông Lê Văn Cảnh nhập ngũ khi tuổi đời còn trẻ và tham gia thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia trong giai đoạn 1981–1984. Sau khi rời quân ngũ, ông vào Bình Phước làm công nhân tại Nông trường cao su Minh Hưng B, thuộc Công ty Cao su Phú Riềng.

Những năm tháng gắn bó với nông trường giúp ông tích lũy kinh nghiệm và hiểu rõ quy luật của sản xuất nông nghiệp. Theo ông, đất đai và cây trồng không thể mang lại kết quả bền vững trong một sớm, một chiều. Người làm nông cần kiên trì, tôn trọng điều kiện tự nhiên và có kế hoạch đầu tư dài hạn.

Sau khi nghỉ chế độ vào năm 1996, đến năm 2008, ông chuyển về sinh sống tại thôn Bình Minh, xã Bom Bo và bắt đầu gây dựng kinh tế gia đình từ sản xuất nông nghiệp.

Đó là giai đoạn thị trường nông sản thường xuyên biến động. Nhiều loại cây từng mang lại giá trị cao nhưng nhanh chóng rơi vào cảnh mất giá. Không ít hộ dân chặt bỏ cây trồng đang có để chuyển sang những loại cây được thị trường săn đón.

Tuy nhiên, ông Cảnh không lựa chọn cách chạy theo những cơn “sốt” nông sản. Theo ông, việc liên tục chặt bỏ cây cũ, trồng cây mới không chỉ làm gia tăng chi phí mà còn ảnh hưởng đến cấu trúc vườn, chất lượng đất và khả năng duy trì sinh kế lâu dài.

Ông cho rằng người nông dân không thể chỉ nhìn vào giá nông sản trong một mùa vụ. Muốn sản xuất hiệu quả phải lựa chọn loại cây phù hợp với đất đai, khí hậu, khả năng đầu tư của gia đình và kiên trì chăm sóc đúng kỹ thuật.

Từ tư duy đó, gia đình ông từng bước xây dựng mô hình sản xuất đa cây trồng trên diện tích gần 15 ha. Hiện khu vườn có 10,5 ha điều trồng xen hồ tiêu, 3 ha sầu riêng và 1,5 ha cà phê.

Cựu chiến binh Lê Văn Cảnh hướng dẫn hội viên cùng bà con trong thôn về kỹ thuật chăm sóc cây sầu riêng

Việc bố trí nhiều loại cây trên cùng một mô hình giúp gia đình hạn chế phụ thuộc vào một mặt hàng nông sản. Khi giá của một loại cây giảm, nguồn thu từ các loại cây còn lại có thể bù đắp một phần chi phí. Thời điểm thu hoạch khác nhau cũng giúp phân bổ lao động, nguồn vốn và tạo dòng thu nhập trong nhiều thời điểm của năm.

Đáng chú ý, mô hình điều trồng xen hồ tiêu còn cho thấy cách tận dụng không gian sản xuất, hạn chế tình trạng đất bị khai thác đơn điệu trong thời gian dài. Việc đa dạng hóa cây trồng, nếu được quản lý phù hợp, có thể góp phần cải thiện hệ sinh thái vườn, phân tán rủi ro sâu bệnh và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Trong quá trình canh tác, gia đình ông chú trọng sử dụng vật tư nông nghiệp hợp lý, chăm sóc và duy trì độ phì của đất, hạn chế những tác động bất lợi đến môi trường sản xuất.

Theo ông Cảnh, đất khỏe là nền tảng của một khu vườn bền vững. Nếu chỉ tập trung khai thác năng suất mà không quan tâm đến việc phục hồi đất, hiệu quả sản xuất sẽ suy giảm theo thời gian, chi phí đầu vào tăng lên và cây trồng dễ bị ảnh hưởng trước thời tiết, sâu bệnh.

Cách làm này phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp sinh thái và nông nghiệp hữu cơ mà ngành nông nghiệp đang hướng tới. Tuy mô hình chưa được xác định là sản xuất hữu cơ có chứng nhận, việc chú trọng bảo vệ đất, sử dụng vật tư hợp lý và đa dạng hóa cây trồng là những bước nền tảng để tiến tới phương thức sản xuất an toàn, bền vững hơn.

Nhờ kiên trì với con đường đã lựa chọn, năm 2025, mô hình kinh tế của gia đình ông đạt doanh thu trên 1 tỷ đồng. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt hơn 600 triệu đồng.

Tuy nhiên, giá trị của mô hình không chỉ được đo bằng doanh thu. Trong năm 2025, gia đình ông tạo việc làm thường xuyên cho 15 lao động địa phương, với mức thu nhập bình quân khoảng 6 triệu đồng/người/tháng.

Việc tạo ra công việc ổn định ngay tại địa phương giúp người lao động có thêm nguồn thu, giảm áp lực phải rời quê tìm việc và đồng thời bổ sung nguồn nhân lực cho hoạt động chăm sóc, thu hoạch nông sản.

Nhiều năm qua, ông Cảnh còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm với hội viên cựu chiến binh và người dân trong vùng. Từ việc lựa chọn giống, cải tạo vườn, chăm sóc điều, cà phê, hồ tiêu đến cách xác định mức đầu tư phù hợp, ông đều tận tình trao đổi.

Một số hộ từng sản xuất kém hiệu quả đã từng bước ổn định thu nhập sau khi áp dụng những kinh nghiệm được chia sẻ. Có hộ vươn lên khá giả, có hộ thoát nghèo bền vững.

Chủ tịch Hội CCB xã Bom Bo cùng ông Cảnh trên vườn hồ tiêu đang cho thu hoạch

Không chỉ hỗ trợ kỹ thuật, ông còn cho năm hộ có hoàn cảnh khó khăn vay tổng số tiền khoảng 200 triệu đồng, không tính lãi, để đầu tư sản xuất. Đến nay, hai hộ đã thoát nghèo và từng bước ổn định cuộc sống.

Theo ông Cảnh, hỗ trợ người dân có sinh kế lâu dài ý nghĩa hơn những khoản hỗ trợ mang tính ngắn hạn. Khi người dân có kiến thức, có vốn và biết tổ chức sản xuất phù hợp, họ có thể tự tạo ra thu nhập trên chính mảnh đất của mình.

Bên cạnh phát triển kinh tế, người cựu chiến binh còn dành nhiều tâm huyết cho công tác Hội và các hoạt động an sinh xã hội. Gia nhập Hội Cựu chiến binh từ năm 2002, ông luôn tích cực vận động hội viên đoàn kết, giúp nhau giảm nghèo và làm giàu chính đáng.

Chỉ riêng trong năm 2025, gia đình ông đã đóng góp hơn 140 triệu đồng cho các hoạt động xã hội, trong đó có 120 triệu đồng hỗ trợ xây dựng đường bê tông nông thôn. Ông cũng tham gia ủng hộ người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai, tặng quà Tết cho hộ nghèo, người cao tuổi và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.

Ngoài ra, ông còn vận động doanh nghiệp, nhà hảo tâm và đồng đội chung tay hỗ trợ xóa nhà tạm, giúp các hộ gia đình có nơi ở ổn định để yên tâm lao động sản xuất.

Ngoài việc trồng trọt, ông Cảnh còn đầu tư xây nhà yến hàng năm cho thu nhập hàng trăm triệu đồng

Đại tá Lê Huy Chung, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Bom Bo, đánh giá ông Lê Văn Cảnh luôn giữ vững và phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, gương mẫu tham gia các phong trào của Hội, cấp ủy và chính quyền địa phương. Đặc biệt, ông có tinh thần tương thân, tương ái, tích cực giúp hội viên giảm nghèo, phát triển kinh tế và làm giàu chính đáng.

Nhiều năm liền, ông Cảnh được công nhận là hội viên cựu chiến binh sản xuất, kinh doanh giỏi các cấp; hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi cấp tỉnh và cấp Trung ương.

Tuy nhiên, thành quả lớn nhất đối với ông không chỉ là những danh hiệu hay bằng khen. Đó còn là những vườn cây được duy trì xanh tốt, những người lao động có việc làm, những hộ dân có thêm điều kiện phát triển sản xuất và những tuyến đường nông thôn được xây dựng từ sự chung sức của cộng đồng.

Từ mô hình của cựu chiến binh Lê Văn Cảnh có thể thấy, phát triển nông nghiệp bền vững không nhất thiết phải bắt đầu từ những công nghệ quá lớn hay những khoản đầu tư vượt quá khả năng của người dân. Điều quan trọng trước hết là thay đổi tư duy sản xuất: không chạy theo thị trường một cách thiếu tính toán, biết đa dạng hóa cây trồng, chăm sóc đất, sử dụng vật tư hợp lý và gắn lợi ích kinh tế với trách nhiệm cộng đồng.

Trên vùng đất Bom Bo, người lính năm xưa đang tiếp tục gieo những “mùa xanh” bằng chính nghị lực, kinh nghiệm và nghĩa tình. Đó không chỉ là màu xanh của vườn điều, hồ tiêu, cà phê hay sầu riêng, mà còn là màu xanh của một hướng phát triển nông nghiệp hài hòa giữa hiệu quả kinh tế, sinh kế người dân và sự bền vững của đất đai./.