Người đam mê truyền dạy bắn nỏ

Ông Bùi Văn Lách với niềm đam mê bộ môn bắn nỏ hơn 40 năm nay.

Hơn 40 năm gắn bó với cung tên, cánh nỏ, không gian phòng khách nhà ông Lách nổi bật với hàng chục chiếc huy chương lấp lánh được ông tự hào mang về từ các giải đấu. Nổi bật là những chiếc nỏ, ống tên như “người bạn thân thiết” được ông trân trọng treo cao.

Trò chuyện với chúng tôi, ông Lách chia sẻ: Lớn lên ở đất Mường Động nơi gia đình, hàng xóm có các chú, các anh sử dụng nỏ thành thạo, từ bé tôi đã được làm quen với tên, nỏ. Ngày xưa nỏ được dùng để săn bắn; giờ đây, việc sử dụng nỏ để săn bắn giờ không còn phù hợp, nhưng để nhắc lại truyền thống đấu tranh sinh tồn của tổ tiên, nên vào những dịp lễ hội, các cuộc thi bắn nỏ lại được tổ chức để tưởng nhớ cội nguồn dân tộc. Hiện nay, cho dù có nhiều môn thể thao hiện đại xuất hiện nhưng không làm mai một truyền thống này.

Từ đam mê, yêu thích của bản thân, ông đã tích cực tìm tòi, học hỏi và bắt đầu tham gia thi đấu khi vừa tròn 20 tuổi. Từ các lễ hội giao lưu của thôn xóm, ông được chọn đi thi đấu cho xã rồi cho huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình (cũ). “Chưa một giải đấu nào tôi trở về tay trắng” - đó là lời khẳng định chắc nịch nhưng cũng đầy tự hào của ông Bùi Văn Lách.

Thành tích nổi bật nhất của ông Lách là 3 lần đoạt Huy chương Vàng nội dung bắn nỏ tại Giải Kéo co, bắn nỏ, đẩy gậy tỉnh Hòa Bình trước đây. Ngoài ra, ông còn được mời tham gia thi đấu giao lưu, truyền dạy, chia sẻ kinh nghiệm tại các địa phương như Thanh Hóa, Hà Nội... Nói về niềm đam mê bộ môn bắn nỏ, ông Lách cho biết: “Người bắn giỏi phải tập luyện thường xuyên, tập cho đôi tay khỏe, đôi mắt tinh nhanh. Vận động viên bắn nỏ phải có thần kinh khỏe, tâm lý bình tĩnh, mắt sáng, tay chắc để giương cánh cung ngắm, bắn chính xác vào tiêu điểm. Đây cũng là bộ môn đòi hỏi kỹ thuật, độ chính xác cao, sức mạnh, sự kiên trì, bình tĩnh, điềm đạm và bản lĩnh”.

Để làm ra một chiếc nỏ ưng ý, ông Lách phải bỏ ra vài ngày, thậm chí cả tuần tìm gỗ, cây gai làm dây cung và cũng chừng ấy thời gian để chế tạo ra một chiếc nỏ thô. Để chiếc nỏ có thể mang ra thi đấu phải mất hàng tháng chỉnh sửa cho chính xác. Việc vót tên cũng phải thật tỉ mỉ trong từng đường dao.

Cũng như ông Lách, đa số các tay nỏ đều tự làm lấy tên, nỏ cho mình. Nguyên liệu làm tên, nỏ đều sẵn, lại là bộ môn thể thao truyền thống của dân tộc nên ai cũng có thể tham gia luyện tập, thi đấu được. Tuy nhiên, theo thời gian, khi các bộ môn thể thao hiện đại lên ngôi cũng là lúc các môn thể thao dân tộc nói chung, bắn nỏ nói riêng đứng trước nguy cơ mai một. Với đam mê, tâm huyết và quyết tâm gìn giữ bộ môn thể thao dân tộc độc đáo này, ô Lách đã tiên phong, tích cực trong việc thành lập, duy trì hoạt động các câu lạc bộ bắn nỏ - “phường nỏ” trên địa bàn. Ông là người khởi xướng thành lập Câu lạc bộ bắn nỏ Kim Bôi, Câu lạc bộ bắn nỏ Kim Lập (nay là Hợp Kim) và Câu lạc bộ bắn nỏ thôn Bôi Cả. Thật phấn khởi là các Câu lạc bộ hiện thu hút đông đảo các chàng trai trẻ của thế hệ 9X tích cực tham gia.

“Phường” nỏ Bôi Cả hiện có 18 thành viên, đa số là các tay nỏ trẻ, họp một tháng một lần. Dưới sự chỉ bảo, dìu dắt của ông Lách, ngày càng có thêm nhiều thanh niên trong thôn yêu thích bộ môn thể thao này. Nhiều bạn trong phường nỏ đang là công nhân, trong tuần đi làm, cuối tuần về tham gia sinh hoạt, luyện tập với phường nỏ. Tay nỏ trẻ Bùi Văn Lâm - “phường” nỏ Bôi Cả phấn khởi chia sẻ: "Tham gia “phường” nỏ Bôi Cả, chúng em được chú Lách trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật bắn, chỉ dạy cách chọn tre, vót thân nỏ, uốn cánh, se dây - những công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm lâu năm. Từng thao tác giữ thăng bằng khi giương nỏ, điều chỉnh lực kéo, đến cách ngắm chuẩn để mũi tên đi đúng đích... đều được chú truyền dạy cặn kẽ. Không chỉ dạy kỹ thuật, chú còn truyền dạy sự kiên nhẫn, tập trung, tĩnh tâm để tên đi trúng đích.

Nhờ sự tâm huyết của ông Lách, bộ môn thể thao dân tộc bắn nỏ vẫn đang được âm thầm trao truyền, gìn giữ trên mảnh đất Mường Động xưa, nay là khu vực các xã Hợp Kim, Kim Bôi, Mường Động... Hướng đến Đại hội Thể dục thể thao tỉnh, các tay nỏ xứ Mường cũng đang tích cực luyện tập, sẵn sàng cho ngày tranh tài.