Người đàn ông bền bỉ giữ nghề gốm Bình Ðức

Nghệ nhân Lâm Hùng Sổi biểu diễn làm gốm tại Lễ hội Katê 2026

Đôi tay người đàn ông nên duyên với đất

Về làng gốm Bình Đức, khi hỏi đến người đàn ông làm gốm lâu năm, họ sẽ chỉ ngay đến ông Lâm Hùng Sổi. Trong không gian nghề truyền thống vốn gắn liền với đôi bàn tay khéo léo của phụ nữ Chăm, hình ảnh người đàn ông cần mẫn nặn đất, tạo hình, hoàn thiện từng sản phẩm gốm trở nên đặc biệt. Ông không chỉ biết làm một vài công đoạn mà thành thạo toàn bộ quy trình, từ xử lý nguyên liệu đến tạo hình và nung gốm.

Nghề gốm của dân tộc Chăm mang tính chất “Mẹ truyền con nối” từ đời này qua đời khác. Hầu hết các khâu trong quy trình làm gốm như: đập, ủ, nhào trộn đất, nặn sản phẩm ướt, phơi gốm, chỉnh hình, chà nạo, làm bóng sản phẩm trước khi nung… đều do người phụ nữ đảm trách. Người đàn ông đảm trách những công việc nặng hơn là lấy đất, lấy củi, vận chuyển gốm từ nhà đến lò nung, nung gốm… Tuy nhiên, trong gia đình, em gái ông Sổi không may mất sớm. Với tình yêu dành cho nghề truyền thống và mong muốn tiếp nối những giá trị mà mẹ đã gìn giữ, ông quyết tâm học, rồi được mẹ tận tình hướng dẫn từng công đoạn. “Công việc cần sự khéo léo, tỉ mỉ và cảm nhận tốt khi tiếp xúc với đất. Là nam giới, ban đầu tôi cũng gặp không ít khó khăn. Nhưng với sự tận tình của mẹ, cùng sự kiên trì, tôi dần nắm vững kỹ thuật, hiểu đặc tính của đất. Mỗi chiếc nồi, chiếc bình hay vật dụng gốm không chỉ cần đúng hình dáng mà còn phải bảo đảm tính thẩm mỹ. Đến nay, tôi gắn bó với đất, với nghề đã 32 năm”, ông Lâm Hùng Sổi chia sẻ.

Khi lập gia đình, ông Sổi có thêm người bạn đồng hành. Vợ ông, bà Đào Thị Minh, là một trong những phụ nữ làm gốm giỏi của làng. Hai vợ chồng cùng quyết tâm duy trì nghề, vừa sản xuất, vừa tìm cách để những sản phẩm gốm truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống.

Nghệ nhân Lâm Hùng Sổi hướng dẫn phụ nữ trẻ học nghề gốm truyền thống

Đưa gốm Chăm đến gần với du khách

Đôi bàn tay rắn rỏi của người đàn ông tuổi ngoài 60 vẫn thoăn thoắt nhào đất, nắn chỉnh từng đường nét, biến khối đất thô thành sản phẩm có hình hài. Qua những thao tác tưởng chừng giản đơn, giúp người xem hiểu rằng, phía sau một sản phẩm gốm là cả quá trình tích lũy kinh nghiệm và sự kiên nhẫn của người thợ. Từ hơn 120 hộ làm gốm trước đây, nay ở thôn Bình Đức chỉ còn chưa đến 20 hộ duy trì làm nghề. Nguyên nhân là do nguyên liệu đất sét, củi ngày càng khan hiếm, giá cao, trong khi thu nhập từ nghề không còn như trước. Tuy nhiên, với sự tâm huyết, nghệ nhân Lâm Hùng Sổi đang hướng dẫn con gái Ánh Xuân tiếp quản cơ sở. Đó không chỉ là sự nối nghiệp trong gia đình mà mở ra hi vọng để những kỹ thuật làm gốm được trao truyền.

Hiện gia đình ông duy trì sản xuất, tạo việc làm cho 4 phụ nữ trong làng, với mức tiền công từ 150.000 - 200.000 đồng/người/ngày. Bên cạnh đó, cơ sở còn là điểm đến để du khách tham quan và trực tiếp trải nghiệm làm gốm truyền thống. Tại đây, du khách có thể tự tay nặn gốm để cảm nhận rõ hơn những công đoạn, kỹ thuật của nghề thủ công.

Nghệ nhân Lâm Hùng Sổi giới thiệu nghề gốm truyền thống của đồng bào Chăm với du khách

Chị Thanh Hải, ngụ phường Phan Thiết chia sẻ: “Trước đây, tôi chỉ biết đến gốm Chăm qua những sản phẩm trưng bày. Nhưng khi tận mắt xem nghệ nhân thực hiện từng công đoạn, tôi hiểu hơn về nghề truyền thống và cảm nhận được tâm huyết của những người đang nỗ lực gìn giữ nghề”.

Ở tuổi 62, nghệ nhân Lâm Hùng Sổi vẫn miệt mài với đất, với lửa, vẫn sẵn lòng hướng dẫn từng thao tác cho những người tìm đến. Điều ông mong muốn là nghề gốm của làng không bị mai một, những giá trị truyền thống tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa đến nhiều người hơn.