Người đảng viên 'giữ lửa' nghĩa tình nơi xóm nhỏ

Giải quyết mâu thuẫn bằng sự chân thành

Ở thôn Dền, xã Hoài Đức, Hà Nội, bà Hoàng Thị Tỵ là người được nhiều người dân tin tưởng tìm đến khi trong gia đình, ngoài xóm nảy sinh chuyện bất hòa.

Sinh năm 1941, bà Tỵ đã trải qua nhiều cương vị công tác ở cơ sở, từ Bí thư Đoàn Thanh niên xã, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã đến Chủ tịch UBND xã, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn. Từ năm 1998 - 2018, bà tham gia Tổ hòa giải của thôn.

Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn Dền Nguyễn Thị Mai Hương cho biết, bà Tỵ luôn nhận được sự kính trọng, tin yêu của người dân. Điều làm nên uy tín của bà không chỉ là tuổi đời, kinh nghiệm công tác mà còn ở sự chân thành, trách nhiệm và khả năng thuyết phục mọi người bằng những lời nói gần gũi, có tình, có lý.

Bà Tỵ cùng các cán bộ thôn và người thân. Ảnh: NVCC

Bà Tỵ quan niệm: “Pháp luật giống như cái thước để đo cho đúng, nhưng muốn người ta nghe thì phải nói bằng cái tâm. Có khi một câu nói có tình còn hơn mười câu đúng lý mà khô khan”.

Với bà, hòa giải không đơn thuần là phân định ai đúng, ai sai. Điều quan trọng hơn là giúp những người đang bất đồng hiểu được nguyên nhân sự việc, nhận ra trách nhiệm của mình và chủ động hàn gắn quan hệ. Bởi nếu mâu thuẫn được giải quyết nhưng tình cảm giữa những người trong cuộc vẫn đổ vỡ, mục đích sâu xa của hòa giải chưa thể trọn vẹn.

Trong nhiều câu chuyện từng trải qua, bà Tỵ vẫn nhớ trường hợp trong thôn - gia đình anh H., chị M. Đôi vợ chồng có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, nuôi hai con nhỏ. Gánh nặng mưu sinh khiến cuộc sống gia đình thường xuyên căng thẳng. Khi biết chuyện, bà chủ động sang nhà, lựa lời hỏi han, tìm hiểu tình hình. Trước sự căng thẳng của hai vợ chồng, bà không vội phán xét mà dành thời gian lắng nghe, để mỗi người có cơ hội nói ra điều chất chứa trong lòng.

Bà cũng chú ý đến hai đứa trẻ đang phải chứng kiến bất hòa của cha mẹ. Với người mẹ, bà chia sẻ những vất vả trong cuộc sống, đồng thời khuyên chị bình tĩnh, lựa chọn cách ứng xử phù hợp. Với người chồng, bà phân tích hệ lụy của rượu chè, những tổn thương mà các cuộc cãi vã gây ra cho vợ con, từ đó khơi gợi trách nhiệm của người trụ cột đối với gia đình.

Không chỉ gặp gỡ một lần, bà kiên trì trở lại nhiều ngày sau đó. Khi cần, bà trò chuyện riêng với từng người để họ có thể giãi bày mà không bị áp lực bởi sự hiện diện của đối phương. Bằng lời lẽ giản dị, bà nhắc họ về năm tháng cùng nhau gây dựng gia đình, về trách nhiệm nuôi dạy con và giá trị của một mái ấm được giữ gìn bằng sự sẻ chia.

Sự kiên trì của bà dần giúp hai vợ chồng dịu lại, có cơ hội nhìn nhận những thiếu sót của bản thân và nghĩ đến tương lai của các con. Sau đó, người dân lại thấy anh H., chị M. cùng đưa con đi học. Gia đình từng đứng trước nguy cơ đổ vỡ có cơ hội hàn gắn.

Lấy lẽ phải làm điểm tựa, lấy nghĩa tình để hóa giải

Bà Tỵ từng đứng ra tháo gỡ vụ việc kéo dài nhiều năm giữa hai gia đình ở đầu xóm. Một mảnh đất nhỏ nhưng trở thành nguyên nhân của nhiều lần to tiếng, có lúc các bên suýt xảy ra xô xát.

Bà đã đến từng nhà, tìm hiểu nguồn gốc mảnh đất, xem xét giấy tờ và hỏi han những người cao tuổi biết rõ sự việc. Việc tìm hiểu từ nhiều phía giúp bà có cơ sở nhìn nhận khách quan, tránh để lời kể phiến diện hoặc cảm xúc nhất thời chi phối quá trình hòa giải.

Khi các bên cùng ngồi lại, bà phân tích căn cứ pháp lý liên quan, đồng thời nhắc nhở về tình cảm láng giềng đã được vun đắp qua năm tháng. Bà nói: “Pháp luật sẽ phân định đúng sai, nhưng nếu phải đưa nhau ra tòa thì tình nghĩa cũng khó mà còn. Bán anh em xa, mua láng giềng gần, sống với nhau cả đời, đừng vì một chút đất mà đánh mất cái tình”.

Điều đáng nói là bà không lấy tình cảm để thay thế quy định pháp luật, cũng không dùng pháp luật như một cách gây sức ép. Bà làm rõ từng vấn đề, giúp các bên hiểu quyền lợi, trách nhiệm của mình, rồi gợi mở để họ tự cân nhắc giữa điều mình muốn đạt được và những hệ quả có thể xảy ra nếu mâu thuẫn tiếp tục kéo dài.

Từ chỗ căng thẳng, các bên dần bình tĩnh, chấp nhận thỏa thuận và bắt tay làm hòa. Một tranh chấp tưởng chừng khó tháo gỡ đã có cơ hội khép lại bằng sự đồng tình thay vì đối đầu.

Theo bà Tỵ, muốn hòa giải hiệu quả, trước hết phải nắm bắt thông tin kịp thời. Người làm công tác ở cơ sở cần gần gũi với nhân dân, hiểu hoàn cảnh từng gia đình để nhận biết bất đồng. Cùng với đó là sự công tâm, không nghe một phía, không để tình cảm riêng chi phối và không vì nể nang mà né tránh vấn đề.

Đặc biệt, hòa giải viên phải kiên trì. “Có điều phải nói bằng luật để người ta hiểu, nhưng có cái phải nói bằng tình để người ta nghe”, bà đúc kết.

Không chỉ góp sức hóa giải bất đồng cụ thể, bà Tỵ còn tích cực tham gia các hoạt động vì cộng đồng và luôn cố gắng làm gương từ những việc nhỏ nhất. Trải qua nhiều cương vị công tác, bà Tỵ luôn giữ quan niệm làm việc gì cũng phải vì dân, vì lợi ích chung.

Với 65 năm tuổi Đảng, bà coi sự cống hiến không phải là điều để tự hào cho riêng mình, mà là trách nhiệm cần tiếp tục thực hiện bằng việc làm cụ thể, dù lớn hay nhỏ. Nhiều phần thưởng, giấy khen được trao tặng là sự ghi nhận của các cấp đối với quá trình đóng góp ấy nhưng với bà, điều đáng quý hơn cả vẫn là sự tin yêu của người dân trong thôn.