Người dùng có thể đang tranh luận với bot AI mà không biết

Người dùng có thể không nhận ra mình đang tranh luận với bot AI được lập trình để dẫn dắt cuộc trò chuyện. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Chia sẻ tại BSides Hanoi 2026 sáng 5/8, ông Trương Đức Lượng, Chủ tịch HĐQT Công ty CP An ninh mạng Việt Nam (VSEC), cho biết việc sử dụng phần mềm tự động để đăng bài, bình luận trên mạng xã hội không phải hiện tượng mới. Tuy nhiên, AI tạo sinh đang giúp các hệ thống này hoạt động tự nhiên và khó nhận biết hơn.

Tự tìm bài viết, tự tham gia tranh luận

Sau khi được thiết lập mục tiêu, bot AI có thể tự quét bài viết phù hợp, tạo bình luận và tiếp tục phản hồi khi có người tham gia trao đổi. Người vận hành vì thế không còn phải trực tiếp tìm nội dung, soạn từng câu trả lời hay theo dõi mọi cuộc trò chuyện như trước.

Ông Lượng nhận định sự kết hợp giữa khả năng tự động hóa và năng lực tạo nội dung của AI khiến các kịch bản đối thoại trở nên chân thực. Người dùng phổ thông có thể bị cuốn vào một cuộc tranh luận mà không biết phía bên kia chỉ là hệ thống được lập trình sẵn.

Bot AI còn giúp giảm đáng kể nhân lực và chi phí vận hành. Nhiều tài khoản có thể đồng thời tham gia các cuộc thảo luận, liên tục đưa nội dung theo một định hướng nhất định.

Ông Trương Đức Lượng, Chủ tịch HĐQT Công ty CP An ninh mạng Việt Nam. Ảnh: VSEC.

Khi hàng loạt tài khoản cùng thể hiện quan điểm tương tự, người đọc dễ lầm tưởng đó là ý kiến phổ biến trong cộng đồng. Những cuộc tranh luận tưởng như tự phát vì thế có thể đã được tạo ra theo một kịch bản có chủ đích.

Công cụ truyền thông hay phương tiện thao túng?

Đại diện VSEC cho rằng bot AI có tính hai mặt. Trong hoạt động truyền thông, doanh nghiệp có thể sử dụng công cụ này để tăng nhận diện thương hiệu hoặc lan tỏa thông tin tích cực. Ở chiều ngược lại, bot cũng có thể bị lợi dụng để công kích, dẫn dắt hoặc điều hướng dư luận nhằm phục vụ mục đích có hại.

Ông Lượng ví bot AI như một robot có thể phục vụ cả mục đích tích cực lẫn tiêu cực. Bản thân công nghệ không quyết định đúng hay sai nhưng tác động phụ thuộc vào mục đích sử dụng và bối cảnh triển khai.

Điều này khiến việc kiểm soát bot AI trở nên phức tạp. Nếu áp dụng biện pháp cấm đoán cứng nhắc, những ứng dụng có ích trong truyền thông và công nghệ cũng có thể bị ảnh hưởng.

Trung tâm điều hành an ninh mạng của VSEC hoạt động 24/7, phát hiện và xử lý các mối đe dọa, trong đó có những cuộc tấn công được AI hỗ trợ. Ảnh: VSEC.

Hiện chưa có giải pháp kỹ thuật nào có thể ngăn chặn hoàn toàn tình trạng này. Khi nội dung do AI tạo ra ngày càng tự nhiên, việc phân biệt tài khoản tự động với người thật chỉ dựa vào câu chữ hoặc cách phản hồi sẽ càng khó.

Người dùng vì thế cần thận trọng trước những tài khoản liên tục thúc đẩy nội dung theo cùng một hướng, đồng thời kiểm tra nguồn tin trước khi tin tưởng hoặc chia sẻ.

Con người vẫn là lớp phòng thủ quan trọng

Câu chuyện về bot AI phần nào cho thấy vấn đề được đặt ra tại BSides Hanoi 2026: con người giữ vai trò gì trong các hệ thống bảo mật ngày càng có sự tham gia sâu của AI?

Sự kiện năm nay diễn ra với chủ đề “No Human”, nhưng không nhằm dự báo con người sẽ bị loại khỏi vòng lặp. Ngược lại, khi AI đảm nhiệm nhiều tác vụ hơn, vai trò của con người trong kiểm chứng thông tin, đánh giá bối cảnh và đưa ra quyết định càng trở nên quan trọng.

6 nghiên cứu tại sự kiện xoay quanh bảo mật blockchain, điều tra số, hoạt động của các nhóm tấn công có chủ đích, phân tích mã độc, tình báo mối đe dọa và ứng dụng AI trong phòng thủ.

Các nội dung cho thấy AI vừa giúp chuyên gia tăng tốc phân tích, tự động hóa quy trình, vừa có thể bị lợi dụng để mở rộng quy mô và mức độ tinh vi của các cuộc tấn công. Cuộc cạnh tranh vì thế không chỉ nằm ở việc ai sở hữu AI, mà còn ở khả năng khai thác và kiểm soát công nghệ hiệu quả hơn.

BSides Hanoi hướng tới xây dựng cộng đồng chuyên gia an ninh mạng, cùng chia sẻ tri thức để ứng phó với các hình thức tấn công bằng AI ngày càng tinh vi. Ảnh: Quang Nam.

BSides Hanoi cũng hướng tới việc đưa an ninh mạng đến gần hơn với công chúng, đồng thời tạo không gian để các chuyên gia, nhà nghiên cứu và người yêu thích bảo mật gặp gỡ, chia sẻ tri thức.

Trong bối cảnh bot AI ngày càng giống người thật, công nghệ có thể hỗ trợ phát hiện và phòng thủ nhanh hơn, nhưng khả năng kiểm chứng, tư duy chuyên môn và quyết định của con người vẫn là lớp bảo vệ khó thay thế.