Người đứng đầu cơ quan an ninh Iran còn sống?

Ông Ali Larijani tham dự họp báo tại Damascus, Syria, ngày 16/2/2020. Ảnh: Reuters.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, tuyên bố các đợt không kích của nước này nhằm vào Tehran đã tiêu diệt ông Ali Larijani, người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran. Hiện Iran chưa lên tiếng về tình trạng của ông Larijani.

Nhân vật quyền lực hàng đầu Iran

Trước hết, ông Ali Larijani là một trong những lãnh đạo chủ chốt trong bộ máy an ninh của Iran. Ông tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn chuyển giao quyền lực tại Iran sau cái chết của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei.

Ông Larijani có mối liên hệ chặt chẽ lâu năm với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và là nhân vật nổi bật trong chính quyền Iran. Ông được đánh giá là người khéo léo trong việc điều hướng chính trường tại Iran và từng đảm nhiệm nhiều vị trí khác nhau.

Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Larijani phát biểu sau một cuộc họp tại Beirut, Lebanon, ngày 13/8/2025. Ảnh: Reuters.

Sinh năm 1958 tại Najaf (Iraq), ông Larijani xuất thân từ một gia tộc giáo sĩ có ảnh hưởng tại Iran. Gia tộc Larijani giàu có và quyền lực, từng được tạp chí Time mô tả là “gia tộc Kennedy của Iran”.

Một trong những người anh em ruột của ông, Sadegh Larijani, là một giáo sĩ cấp cao (Ayatollah) và là cựu lãnh đạo ngành tư pháp Iran.

Cha ông là một học giả tôn giáo nổi tiếng. Ở tuổi 20, ông Larijani kết hôn với bà Farideh Motahari, con gái của một cộng sự thân cận với người sáng lập Cộng hòa Hồi giáo Iran, ông Ruhollah Khomeini.

Không giống nhiều nhân vật cùng thời, ông Larijani có nền tảng học thuật mang tính thế tục, với bằng cử nhân toán học và khoa học máy tính tại Đại học Công nghệ Sharif. Sau đó, ông có thêm bằng tiến sĩ triết học tại Đại học Tehran, ông tập trung nghiên cứu triết gia Immanuel Kant.

Sau Cách mạng Hồi giáo tại Iran, năm 1979, ông gia nhập Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Sau giai đoạn này, ông chuyển sang giữ các vị trí trong chính phủ, từng làm Bộ trưởng Văn hóa, sau đó đứng đầu đài phát thanh - truyền hình nhà nước Iran IRIB.

Sau khi được bổ nhiệm làm cố vấn cấp cao năm 2004, ông Larijani ngày càng có ảnh hưởng đối với Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei trong các vấn đề an ninh.

Năm 2005, ông trở thành Tổng thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao và là trưởng đoàn đàm phán hạt nhân của Iran, trước khi từ chức vào năm 2007.

Năm 2008, ông giữ chức Chủ tịch Quốc hội Iran trong 3 nhiệm kỳ liên tiếp, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy thông qua thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Sau cuộc tấn công do Mỹ và Israel tiến hành tại Iran hồi tháng 6/2025, ông Larijani trở lại vị trí người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia. Lúc này, ông được nhiều nhà phân tích coi là người ra quyết định hàng đầu tại Iran, đóng vai trò định hướng chiến lược trong bối cảnh xung đột, trở thành nhân vật trung tâm trong bộ máy lãnh đạo.

Các nhà phân tích cho rằng dù được xem là nhân vật ôn hòa theo đường lối thực dụng hơn là cứng rắn, ông Larijani vẫn cam kết bảo vệ sự tồn tại của hệ thống chính trị tại Iran.

Kể từ khi xung đột bắt đầu, ông Larijani thường xuyên công kích Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông đưa ra các phát ngôn đanh thép. Ngay sau khi Mỹ và Israel động binh tại Iran, ông Ali Larijani đã viết trên mạng xã hội X: “Không giống như Mỹ, Iran đã chuẩn bị sẵn sàng cho một cuộc chiến kéo dài”.

Thông tin nhiễu loạn

Hiện tại, phía Iran chưa lên tiếng về tình trạng của ông Ali Larijani. Dù vậy, một đăng tải ghi chú viết tay vừa xuất hiện trên tài khoản mạng xã hội X của ông Larijani.

Ghi chú này cũng được các cơ quan truyền thông của nhà nước Iran chia sẻ, đó là lời kêu gọi người dân Iran dự lễ tưởng niệm các thủy thủ Iran thiệt mạng trong cuộc tấn công gần đây của Mỹ.

Ông Ali Larijani phát biểu tại họp báo sau khi đăng ký tranh cử Tổng thống tại Bộ Nội vụ ở Tehran, Iran, ngày 31/5/2024. Ảnh: Reuters.

Ghi chú viết tay có nội dung: “Nhắn gửi trước lễ tưởng niệm các binh sĩ dũng cảm của Hải quân Iran: Ký ức về họ sẽ luôn ở trong trái tim người dân Iran. Những hy sinh này sẽ củng cố nền tảng của quân đội Iran trong nhiều năm tới. Tôi cầu xin Đấng Toàn năng ban cho những con người tử vì đạo này phẩm vị cao nhất”.

Theo Al Jazeera, trong thông điệp đưa ra ngày 16/3, ông Larijani khẳng định với các quốc gia có đa số người dân theo Hồi giáo: Iran sẽ không lùi bước trong cuộc đối đầu với Mỹ và Israel.

Ông Larijani cũng kêu gọi tinh thần trách nhiệm tôn giáo, kêu gọi sự đoàn kết giữa các quốc gia Hồi giáo. Ông Larijani cảnh báo thế giới Hồi giáo rằng thời gian qua, ngoại trừ một số ít quốc gia, phần lớn các nước Hồi giáo đã không ủng hộ, hỗ trợ Iran trước “những hành động gây hấn và sự phản trắc”.

“Lập trường của một số chính phủ Hồi giáo có phải đang đi ngược lại lời dạy của đấng tiên tri hay không? Đấng tiên tri đã dạy: Nếu ai nghe thấy một người kêu gọi ‘hỡi những người Hồi giáo’ mà không đáp lại lời kêu gọi ấy, thì không phải là người Hồi giáo”.

Ông nhấn mạnh các cuộc tấn công của Iran trên khắp vùng Vịnh là một lời cảnh báo rằng không có sự lựa chọn trung lập trong cuộc đối đầu hiện nay.

“Các bạn đứng về phía nào?”, ông Larijani đặt câu hỏi. Sau lời cảnh báo này, ông nhấn mạnh Iran không tìm cách áp đặt sự thống trị lên các nước láng giềng.

“Sự đoàn kết của thế giới Hồi giáo, nếu được hiện thực hóa đầy đủ, có thể đảm bảo an ninh, tiến bộ và độc lập cho tất cả các quốc gia”, ông Larijani nói.

Ngày 13/3, ông Larijani tham gia cuộc tuần hành công khai tại Tehran. Ảnh: Al Jazeera.

Theo CNN, ông Larijani lần cuối xuất hiện trước công chúng tại Tehran là trong cuộc tuần hành ngày 13/3. Ông tham gia cuộc tuần hành công khai tại Tehran, dù đang là mục tiêu hàng đầu của Israel.

Phát biểu với truyền thông nhà nước Iran khi tham gia tuần hành ủng hộ người Palestine, đồng thời phản đối Mỹ và Israel tấn công Iran, ông Larijani cho rằng việc Israel đánh bom gần nơi tổ chức tuần hành là dấu hiệu của “sự tuyệt vọng”.

“Những cuộc tấn công này xuất phát từ nỗi sợ hãi, từ sự tuyệt vọng. Kẻ mạnh sẽ không tấn công vào các cuộc tuần hành. Rõ ràng họ đã thất bại”, ông Larijani nói trên truyền hình nhà nước Iran.

Ông Larijani cũng nhận định về Tổng thống Mỹ Donald Trump: “Ông ta không hiểu rằng người dân Iran là một dân tộc dũng cảm, mạnh mẽ, kiên định. Càng bị gây sức ép, quyết tâm của dân tộc này càng trở nên mạnh mẽ hơn”.

An Hòa