Người lao động Thủ đô trong kỷ nguyên vươn mình

Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, chăm lo cho người lao động chính là chăm lo cho sức sống và tương lai của Thủ đô.

Người lao động làm nên sức sống Thủ đô

Mỗi buổi sáng Hà Nội thức dậy trong những thanh âm rất đỗi quen thuộc: Tiếng xe của công nhân vệ sinh môi trường vừa hoàn thành ca làm đêm, tiếng chổi tre trên vỉa hè, tiếng máy trên các công trường, tiếng bước chân vội vàng của công nhân, viên chức, giáo viên, y bác sĩ, người bán hàng, người lái xe, người làm dịch vụ, người lao động tự do… Tất cả hòa vào nhịp sống của một thành phố vừa cổ kính, vừa năng động, vừa mang chiều sâu văn hóa, vừa khát vọng đổi mới từng ngày.

Lãnh đạo Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội thăm, động viên sản xuất tại Công ty TNHH Yamaha Motor Việt Nam. Ảnh: Mạnh Quân

Nếu nhìn Hà Nội chỉ qua những công trình lớn, những tuyến đường mới, những khu đô thị hiện đại, những trung tâm thương mại, những không gian sáng tạo, những lễ hội văn hóa hay những sự kiện đối ngoại quan trọng, chúng ta có thể chưa thấy hết chiều sâu phía sau sự phát triển ấy. Đằng sau mỗi con đường sạch hơn, mỗi khu phố sáng hơn, mỗi bệnh viện vận hành an toàn, mỗi trường học mở cửa đúng giờ, mỗi chuyến xe buýt đưa người dân đi làm, mỗi công trình được hoàn thiện, mỗi sản phẩm thủ công làng nghề được đưa ra thị trường, mỗi chương trình nghệ thuật được công chúng đón nhận, đều có dấu ấn của người lao động.

Hà Nội là nơi hội tụ nhiều lớp lao động khác nhau. Có những người lao động gắn bó với các khu công nghiệp, cụm công nghiệp; có những nghệ nhân âm thầm giữ nghề trong các làng nghề truyền thống; có đội ngũ trí thức, nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, văn nghệ sĩ, nhà giáo, thầy thuốc; có lực lượng lao động dịch vụ góp phần vận hành một đô thị lớn; có những người lao động chọn Hà Nội làm nơi lập nghiệp, nuôi dưỡng ước mơ cho con em mình. Họ đến từ nhiều miền quê, nhiều hoàn cảnh, nhiều nghề nghiệp, nhưng cùng góp phần làm nên một Hà Nội sống động, nhân văn và giàu sức vươn lên.

Ngày Quốc tế Lao động vì thế là dịp để chúng ta tri ân những đóng góp thầm lặng ấy. Nhưng tri ân không chỉ là lời nói đẹp trong một ngày lễ. Tri ân người lao động phải được thể hiện bằng sự tôn trọng trong đời sống hằng ngày, bằng chính sách thiết thực, bằng môi trường làm việc an toàn, bằng điều kiện sống ngày càng tốt hơn và bằng cơ hội để mỗi người lao động được phát triển. Một đô thị văn minh không chỉ được đo bằng độ cao của những tòa nhà, độ dài của những tuyến đường, hay quy mô của những dự án, mà còn được đo bằng chất lượng sống của người lao động đang góp phần xây dựng và vận hành đô thị ấy.

Trong bài nói chuyện với công nhân, người lao động thành phố Hồ Chí Minh ngày 27-4-2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch Nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Chăm lo cho công nhân không chỉ là hỗ trợ một phần vật chất trong dịp lễ, Tết; mà quan trọng hơn là tạo việc làm ổn định, thu nhập tốt hơn, môi trường lao động an toàn hơn, nhà ở tử tế hơn, trường học thuận lợi hơn, dịch vụ y tế gần hơn, đời sống văn hóa tinh thần phong phú hơn. Công nhân phải được sống trong những điều kiện ngày càng tốt hơn, tương xứng với những đóng góp to lớn của mình cho doanh nghiệp, cho thành phố và cho đất nước.”

Thông điệp ấy rất phù hợp với yêu cầu phát triển của Hà Nội hôm nay. Bởi với Thủ đô, chăm lo cho người lao động không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà còn là điều kiện để xây dựng thành phố văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc. Khi người lao động được sống tốt hơn, Hà Nội sẽ phát triển bền vững hơn. Khi người lao động được tôn trọng, thành phố sẽ nhân văn hơn. Khi người lao động được học tập, sáng tạo, cống hiến và thụ hưởng, Thủ đô sẽ có thêm nội lực để vươn lên trong giai đoạn mới.

Từ cần cù, sáng tạo đến văn hóa lao động hiện đại

Hà Nội có một truyền thống đặc biệt: Truyền thống lao động gắn với văn hóa. Từ những phố nghề trong khu phố cổ đến các làng nghề ven đô; từ người thợ kim hoàn Hàng Bạc, thợ may, thợ mộc, thợ gốm, thợ thêu, thợ sơn mài đến những nghệ nhân làng lụa, làng gốm, làng nghề thủ công mỹ nghệ; từ các nhà giáo, thầy thuốc, văn nghệ sĩ, nhà khoa học đến công nhân trong các khu công nghiệp hiện đại, lao động ở Hà Nội luôn mang trong mình dấu ấn của sự tinh tế, kỷ luật, khéo léo và ý thức giữ gìn danh dự nghề nghiệp.

Khám sàng lọc, tư vấn sức khỏe cho người lao động. Ảnh: TX

Trong kỷ nguyên mới, truyền thống ấy cần được tiếp tục nâng lên thành văn hóa lao động hiện đại. Đó là văn hóa của sự chuyên nghiệp, đúng giờ, trách nhiệm, sáng tạo, tôn trọng chất lượng, tôn trọng cam kết và biết làm việc trong môi trường hội nhập. Hà Nội không thể chỉ dựa vào lợi thế lịch sử, vị thế trung tâm hay chiều sâu văn hiến. Thủ đô phải đi đầu trong xây dựng mẫu hình người lao động mới: có tri thức, có kỹ năng, có kỷ luật, có năng lực số, có khả năng thích ứng, có tinh thần đổi mới sáng tạo và có ý thức đóng góp cho cộng đồng.

Điều này càng cấp thiết khi thế giới việc làm đang thay đổi mạnh mẽ. Trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, chuyển đổi số, kinh tế nền tảng, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn đang đặt ra những yêu cầu mới với mọi nhóm lao động. Người công nhân cần kỹ năng vận hành thiết bị hiện đại, hiểu quy trình sản xuất thông minh, tuân thủ tiêu chuẩn chất lượng. Người lao động dịch vụ cần kỹ năng giao tiếp, văn hóa ứng xử, năng lực sử dụng công nghệ. Người nghệ nhân làng nghề cần biết kết hợp bí quyết truyền thống với thiết kế, thương mại điện tử, du lịch trải nghiệm và câu chuyện thương hiệu. Người làm văn hóa, nghệ thuật cần tham gia mạnh hơn vào công nghiệp văn hóa, sáng tạo nội dung số, quảng bá hình ảnh Hà Nội và Việt Nam. Người làm quản lý cần chuyển từ tư duy hành chính đơn thuần sang tư duy phục vụ, kiến tạo và đồng hành.

Văn hóa lao động hiện đại không phủ nhận những giá trị truyền thống, mà làm cho truyền thống có sức sống mới. Sự cần cù phải đi cùng năng suất; sự khéo léo phải đi cùng tiêu chuẩn; sự nghĩa tình phải đi cùng chuyên nghiệp; sự sáng tạo phải đi cùng trách nhiệm; sự linh hoạt phải đi cùng kỷ luật. Đó cũng là cách để Hà Nội phát huy nguồn lực con người – nguồn lực quý giá nhất của Thủ đô – trong bối cảnh cạnh tranh phát triển ngày càng mạnh mẽ giữa các đô thị lớn.

Với Hà Nội, câu chuyện người lao động còn gắn chặt với phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng thành phố sáng tạo. Một nghệ nhân làng nghề, một nhà thiết kế trẻ, một kỹ thuật viên sân khấu, một nhạc công, một họa sĩ, một nhà sản xuất phim, một người làm truyền thông số, một hướng dẫn viên du lịch văn hóa… đều là những người lao động sáng tạo. Họ không chỉ tạo ra sản phẩm, mà còn kể câu chuyện về bản sắc Hà Nội; không chỉ mưu sinh, mà còn góp phần làm giàu sức mạnh mềm của Thủ đô. Khi Hà Nội hướng tới xây dựng hệ sinh thái văn hóa – sáng tạo, người lao động sáng tạo cần được nhìn nhận đúng vị trí, được đào tạo, hỗ trợ, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và tạo điều kiện để sống được bằng nghề.

Từ góc độ ấy, chăm lo cho người lao động không chỉ là chính sách an sinh, mà còn là chiến lược phát triển nguồn nhân lực. Đào tạo nghề, đào tạo lại, đào tạo kỹ năng số, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần, mở rộng cơ hội học tập suốt đời cho người lao động chính là đầu tư cho tương lai Hà Nội.

Để Hà Nội phát triển nhân văn từ chính người lao động

Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Hà Nội đứng trước nhiều cơ hội lớn. Luật Thủ đô sửa đổi mở ra không gian thể chế mới; quy hoạch và các định hướng phát triển dài hạn đặt ra khát vọng xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm, du lịch văn hóa, phát triển đô thị xanh đang tạo ra những động lực mới. Nhưng mọi động lực ấy chỉ thật sự bền vững khi gắn với con người, trước hết là người lao động.

Hà Nội đang tiếp tục quan tâm hơn nữa đến các thiết chế phục vụ đời sống người lao động, nhất là tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, vùng ven đô và những nơi tập trung đông lao động nhập cư. Cùng với đó là nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân, trường mầm non, trạm y tế, không gian sinh hoạt cộng đồng, thư viện, sân chơi thể thao, chương trình văn hóa nghệ thuật phục vụ công nhân…, đây là thành tố thiết yếu trong quy hoạch phát triển đô thị. Không thể có một thành phố đáng sống nếu một bộ phận người lao động vẫn phải sống trong những điều kiện quá chật vật, thiếu an toàn và thiếu không gian văn hóa.

Cùng với đó, cần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, tiến bộ, ổn định trong doanh nghiệp. Doanh nghiệp phát triển phải đi cùng trách nhiệm với người lao động. Tiền lương, bảo hiểm, an toàn lao động, bữa ăn ca, giờ làm việc, điều kiện nghỉ ngơi, cơ hội đào tạo, đối thoại tại nơi làm việc… đều là những vấn đề rất cụ thể nhưng có ý nghĩa quyết định đối với niềm tin và sự gắn bó của người lao động. Một doanh nghiệp biết chăm lo cho người lao động không chỉ làm điều đúng về đạo lý, mà còn làm điều cần thiết cho chính sự phát triển bền vững của mình.

Hà Nội cũng cần tiếp tục chú ý đến nhóm lao động phi chính thức, lao động tự do, lao động nền tảng số – những người đang đóng góp lớn cho đời sống đô thị. Trong đó, bao phủ an sinh, hỗ trợ đào tạo kỹ năng, nâng cao nhận thức pháp luật, tạo cơ hội tiếp cận dịch vụ công, dịch vụ văn hóa cho các nhóm lao động này.

Điều quan trọng hơn cả là tiếp tục nuôi dưỡng niềm tin, niềm tự hào và khát vọng cống hiến trong người lao động. Những sáng kiến cải tiến kỹ thuật trong nhà máy, những mô hình sản xuất xanh, những sản phẩm làng nghề đổi mới mẫu mã, những dịch vụ văn minh, những hành động đẹp trong đời sống đô thị, những tấm gương lao động tận tụy khi được lan tỏa nhiều hơn, sẽ chính là chất liệu làm nên văn hóa Hà Nội hôm nay.

Ngày Quốc tế Lao động 1-5 nhắc chúng ta rằng, mọi khát vọng lớn của đất nước đều phải bắt đầu từ những con người cụ thể. Với Hà Nội, đó là hàng triệu người lao động đang ngày đêm làm việc, cống hiến, dựng xây và gìn giữ nhịp sống Thủ đô. Họ là sức mạnh thầm lặng nhưng bền bỉ; là nền tảng của tăng trưởng; là chủ thể của sáng tạo; là người giữ gìn và làm mới văn hóa lao động Hà Nội; là những người đang góp phần đưa Thủ đô bước vào kỷ nguyên mới với tâm thế tự tin hơn, nhân văn hơn và giàu khát vọng hơn.

Tôn vinh người lao động, vì thế, không chỉ là lời tri ân trong ngày 1-5, đó còn là cam kết phát triển của Hà Nội: Phát triển để người lao động có cuộc sống tốt hơn; hiện đại hóa để con người được phục vụ tốt hơn; tăng trưởng để hạnh phúc được lan tỏa rộng hơn. Khi người lao động được đặt ở trung tâm, khi mọi chính sách đều hướng tới nâng cao chất lượng sống của nhân dân, Hà Nội sẽ có thêm nguồn sức mạnh nội sinh để xứng đáng là trái tim của cả nước, là thành phố vì hòa bình, thành phố sáng tạo, thành phố văn hiến, văn minh, hiện đại và hạnh phúc.