Người lính 'Đoàn Đắk Tô' huyền thoại và ký ức vỡ òa tháng Tư lịch sử

Ông Phùng Đình Vi cẩn thận lật giở từng trang ảnh cũ, hồi tưởng về một thời hoa lửa oanh liệt và đầy tự hào. Ảnh: Hồng Quý

"Đoàn Đắk Tô" và những năm tháng rực lửa

Gặp ông Phùng Đình Vi trong căn nhà nhỏ nằm sâu trong con ngõ chật chội ở thôn Đông Lao, xã An Khánh vào một ngày cuối tháng Tư lịch sử, ít ai nghĩ người đàn ông dáng vẻ đôn hậu, hằng ngày vẫn đưa cháu nội đi học mầm non ấy, từng là một chỉ huy đại đội hỏa lực dạn dày sương gió.

Sinh năm 1946 trong một gia đình thuần nông tại thôn Đông Lao, xã Đô La, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây cũ, nay là xã An Khánh, TP Hà Nội, năm 1965, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt nhất, chàng thanh niên Phùng Đình Vi khi ấy mới 19 tuổi đã gác lại bút nghiên để lên đường nhập ngũ. "Đó là thời điểm quân đội Mỹ bắt đầu đổ quân vào miền Nam. Thế hệ chúng tôi ngày ấy đi chiến đấu với một niềm vinh dự và tự hào khôn tả", ông Vi bồi hồi nhớ lại.

Chiến trường đầu tiên ông Vi giam gia là chiến trường Tây Nguyên (B3). Tại đây, ông cùng đơn vị đã làm nên chiến thắng Đắk Tô - Tân Cảnh vang dội năm 1967. Dù chênh lệch lớn về quân số và lực lượng nhưng với sự mưu trí, dũng cảm, trung đoàn bộ binh của ông Vi đã tiêu diệt gọn một lữ đoàn dù tinh nhuệ của địch - một kỳ tích mà sau đó đơn vị của ông được Bộ Tư lệnh B3 vinh danh với tên gọi huyện thoại "Đoàn Đắk Tô".

Sau đợt tổng tiến công Mậu Thân 1968, ông Vi chuyển về Sư đoàn 5 (Quân khu 7), tiếp tục tham gia chiến dịch Nguyễn Huệ năm 1972, góp phần giải phóng Lộc Ninh, tạo tiền đề cho sự ra đời của "Thủ đô" Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, Sư đoàn 5 của ông nằm trong đội hình Đoàn 232, cánh quân thứ 5 tiến về Sài Gòn dưới sự chỉ huy của Trung tướng Lê Đức Anh. Nhiệm vụ chính mà đơn vị của ông Vi đảm nhiệm là đánh vào Biệt khu Thủ đô, trạm Ra-đa Phú Lâm và thị xã Tân An, đồng thời khóa chặt đường rút chạy của địch về miền Tây và ngăn chặn quân tiếp viện từ miền Tây lên. Đây là một trong những nhiệm vụ trọng yếu, có ý nghĩa lớn đối với toàn chiến dịch.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, ông Vi cùng đồng đội ngồi chờ tin tức từ các mặt trận khác báo về và giây phút nhận được tin quân ta đã tiến vào dinh Độc Lập, Ngụy quyền Sài Gòn đầu hàng và miền Nam đã hoàn toàn được giải phóng chính là thời khắc cả đời ông không bao giời quên.

"Lúc đó tôi là Đại đội phó Đại đội hỏa lực súng máy 12 ly 7. Sáng 30-4, sau khi chiếm được sân bay Cần Đốt và Bộ chỉ huy Tiểu khu Long An, chúng tôi cắm cờ lên đỉnh đầu não của địch. Đúng 12 giờ trưa, nghe tin Sài Gòn giải phóng qua đài bán dẫn, tất cả anh em đều òa lên sung sướng", ông Vi nhớ lại.

Trong giây phút lịch sử ấy, người chỉ huy Phùng Đình Vi đã ra lệnh cho các khẩu đội hỏa lực hướng nòng súng lên trời, bắn những loạt đạn 12 ly 7 vang dội để ăn mừng. "Suốt 10 năm ở chiến trường bom đạn, chúng tôi chưa khi nào dám nghĩ về ngày trở về, chỉ biết đánh và tiến. Đến lúc ấy, mọi cảm xúc mới thực sự vỡ òa", ông Vi bồi hồi nhớ lại với giọng xúc động.

Sau 25 năm phục vụ trong quân ngũ, ông Phùng Văn Vi trở về cuộc sống đời thường với tâm thế an nhiên, bình dị. Ảnh: Hồng Quý

25 năm tận hiến và lời nhắn gửi thiêng liêng

Kháng chiến chống Mỹ kết thúc nhưng bước chân người lính Cụ Hồ vẫn chưa dừng nghỉ. Sau kỳ nghỉ phép ngắn ngủi 15 ngày để cưới vợ vào năm 1976, ông Vi lên đường trở về đơn vị. Năm 1977, khi biên giới phía Tây Nam dậy sóng, ông cùng Sư đoàn 5 tiếp tục thực hiện nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia.

Suốt 12 năm ròng rã giúp cùng đồng đội thực hiện nghĩa vụ quốc tế, ông Vi không chỉ là một người lính cầm súng mà còn là một cán bộ dân vận thực thụ. Để thực hiện nhiệm vụ đặc biệt ấy, ông tự học tiếng Campuchia bởi ông hiểu chỉ có điều đó mới giúp ông hiểu được đồng bào nước bạn nói gì, từ đó mới có thể gần gũi trò chuyện, giúp đỡ họ.

“Những kiến thức về ngôn ngữ, văn hóa nước bạn tôi trau dồi được trong 12 năm ở Campuchia đến bây giờ vẫn gần như nguyên vẹn”, ông nói và tự hào kể rằng, cho đến tận bây giờ, khi đã ở tuổi bát thập, ông vẫn có thể dẫn đường cho các gia đình liệt sĩ sang Campuchia tìm hài cốt đồng đội mà không cần phiên dịch.

Ông Phùng Đình Vi lục tìm những tấm ảnh kỉ niệm và chia sẻ câu chuyện gắn liền với từng bức ảnh, mỗi bức ảnh là một kí ức đầy hào hùng của ông và đồng đội. Ảnh: Hồng Quý

Cuối năm 1989, sau 25 năm bền bỉ phục vụ trong quân ngũ, ông Vi chính thức nghỉ hưu và về quê sinh sống. Trở về đời thường, cựu chiến binh Phùng Đình Vi vẫn tiếp tục cống hiến cho quê hương trong vai trò Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã và Bí thư Chi bộ thôn. Những huân chương Chiến sĩ Giải phóng, huân chương Kháng chiến hạng Nhất được ông trân trọng giữ gìn như những kỷ vật thiêng liêng.

Hướng tới kỷ niệm 51 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, người lính già không khỏi bồi hồi trước sự đổi thay của Thủ đô và đất nước. Với ông, sự phát triển của Đất nước hôm nay giống như một giấc mơ, một "kỳ tích" mà thế hệ những người lính Cục Hồ như ông luôn tin tưởng, mơ về khi quyết định lên đường cầm súng bảo vệ quê hương, chấp nhận đánh đổi bằng máu và nước mắt cho nền độc lập dân tộc.

"Tôi mong các cháu thế hệ trẻ hãy học tập thật tốt, đừng bao giờ quên ơn những người đã hy sinh. Những gì chúng tôi đi qua có thể giống như chuyện cổ tích với các cháu, nhưng đó là sự thật khốc liệt. Hãy lấy đó làm động lực để xây dựng đất nước ta trở thành “con rồng châu Á” như mong mỏi của bao thế hệ đi trước", ông Vi nói một câu đinh ninh, ánh mắt nhìn ra khoảng sân nhỏ trước mặt, đăm chiêu hồi tưởng về thời khắc lịch sử trưa tháng Tư lịch sử 51 năm về trước.