Người lính năm xưa và hành trình tri ân đồng đội thời bình

“Bốn người ở lại để tôi được trở về”

Ở tuổi ngoài 70, mỗi khi nhắc về những năm tháng chiến đấu tại chiến trường Tây Nguyên, cựu chiến binh Nguyễn Duy Nở (sinh năm 1953, Thanh Hóa), Giám đốc Công ty TNHH Hoàng Tuấn vẫn không giấu được sự xúc động.

“Năm 1972, tôi lên đường nhập ngũ cùng bốn người bạn đồng hương. Khi ấy, tôi chỉ nặng hơn 40kg nhưng mang trong mình ý chí của tuổi trẻ sẵn sàng chiến đấu vì độc lập dân tộc”, cựu chiến binh Nguyễn Duy Nở kể với phóng viên Báo Công Thương.

Doanh nhân Nguyễn Duy Nở (thứ 3 từ phải sang), giới thiệu với Hiệp hội Doanh nhân cựu chiến binh tỉnh Thanh Hóa về hoạt động sản xuất kinh doanh. Ảnh: Quốc Anh

Là lính bộ binh, ông Nở cùng đồng đội băng rừng, vượt suối, chiến đấu giữa chiến trường Tây Nguyên khốc liệt. Khi mùa mưa kéo dài khiến mọi tuyến đường tiếp tế bị chia cắt, lương thực cạn kiệt, những người lính phải đào củ, hái rau rừng cầm cự qua ngày.

“Có những lúc đói đến lả người. Điều tôi thèm nhất khi ấy chỉ là một bát rau muống luộc ở quê nhà. Một điều rất giản dị nhưng lúc đó cũng là ước mơ xa xỉ. Dẫu vậy, không ai nghĩ đến chuyện bỏ cuộc vì nhiệm vụ chiến đấu còn quan trọng hơn tất cả”, ông Nở nhớ lại.

Ngoài việc phát triển kinh tế, nhiều năm qua, cựu chiến binh Nguyễn Duy Nở tích cực tham gia các hoạt động an sinh như xây dựng nhà tình nghĩa cho đồng đội có hoàn cảnh khó khăn… Ảnh: Quốc Anh

Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, trở về quê hương, điều đầu tiên ông làm là tìm kiếm tin tức những người đồng đội từng cùng mình nhập ngũ. Tuy nhiên, cả 4 đã hy sinh, 3 người đã tìm được phần mộ. Riêng liệt sĩ Nguyễn Văn Nam, quê xã Hoằng Đại (cũ), đến nay vẫn chưa xác định được nơi an nghỉ. “Tôi vẫn luôn nghĩ bốn anh em đã hy sinh để phần sự sống cho mình. Chính vì thế, mình phải sống sao cho xứng đáng với những người đã nằm lại”, ông Nở tâm sự.

Năm 1978, ông quay trở lại chiến trường với mong muốn tìm đồng đội. Thế nhưng điều kiện lúc đó vô cùng khó khăn, thông tin ít ỏi, phương tiện hạn chế nên hành trình tìm kiếm đành dang dở. “Nếu ngày ấy có công nghệ như bây giờ có lẽ nhiều gia đình đã không phải chờ đợi lâu đến thế”, ông Nở nhận định.

Tiếp tục cống hiến trên mặt trận kinh tế và nghĩa tình đồng đội

Rời quân ngũ, cựu chiến binh Nguyễn Duy Nở bắt đầu gây dựng cuộc sống mới bằng hai bàn tay trắng. Năm 2002, ông thành lập Công ty TNHH Hoàng Tuấn. Sau hơn hai thập kỷ phát triển, doanh nghiệp hiện tạo việc làm thường xuyên cho gần 400 lao động, trong đó có nhiều con em là cựu chiến binh.

Đại tướng Phan Văn Giang trao quà cho cựu chiến binh Nguyễn Duy Nở tại cuộc gặp mặt người có công tiêu biểu toàn quốc năm 2022. Ảnh: Quốc Anh

Theo ông Nở, người lính khi trở về đời thường vẫn giữ nguyên tinh thần kỷ luật, trách nhiệm và ý chí vượt khó của quân đội. Hiện ông là một trong gần 500 hội viên của Hiệp hội Doanh nghiệp doanh nhân cựu chiến binh Thanh Hóa.

Những người từng cầm súng năm xưa giờ lại trở thành lực lượng tiên phong trên mặt trận phát triển kinh tế. Thời chiến không tiếc máu xương bảo vệ Tổ quốc, thời bình họ tiếp tục góp sức xây dựng quê hương bằng những nhà máy, doanh nghiệp và công trình phục vụ cộng đồng.

Ngoài việc phát triển kinh tế, nhiều năm qua, ông tích cực tham gia các hoạt động an sinh như xây dựng nhà tình nghĩa cho đồng đội có hoàn cảnh khó khăn, hỗ trợ nuôi dưỡng con em của những cựu chiến binh không còn khả năng chăm lo cho gia đình.

Doanh nhân Nguyễn Duy Nở (ngoài cùng bên phải) thăm, tặng quà gia đình chính sách. Ảnh: Quốc Anh

Năm 2026, ông dự định tiếp tục xây dựng một căn nhà tình thương dành tặng gia đình cựu chiến binh tại Hoằng Thanh. “Tôi luôn tâm niệm mình trở về thì phải sống thật tốt, làm điều có ích cho xã hội và cho những người đã ngã xuống. Mỗi việc mình làm hôm nay cũng là một cách tri ân đồng đội”, ông Nở nói và cho biết, ông thường xuyên tổ chức những chuyến trở lại chiến trường xưa để các cựu chiến binh cùng ôn lại ký ức, thắp hương tưởng nhớ đồng đội.

Để những người anh hùng được gọi đúng tên mình

Những ngày đầu tháng 7/2026, khi theo dõi thông tin Công an tỉnh Thanh Hóa hoàn thành việc thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, ông Nguyễn Duy Nở không giấu được niềm xúc động.

Theo ông Nở, việc xác định danh tính các anh hùng liệt sĩ bằng công nghệ ADN không chỉ có ý nghĩa về mặt khoa học mà còn là sự tiếp nối đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

“Đó là chương trình rất nhân văn. Những người đã hy sinh xứng đáng được trở về với tên tuổi của mình. Gia đình họ cũng cần có nơi để thắp nén hương, để khép lại sự chờ đợi kéo dài hàng chục năm”, ông Nở cho hay.

Cựu chiến binh Nguyễn Duy Nở tại Lễ tôn vinh doanh nghiệp, doanh nhân tiêu biểu năm 2019. Ảnh: Quốc Anh

Theo đó, chỉ trong ba ngày triển khai cao điểm từ 3 - 5/7/2026, Công an tỉnh Thanh Hóa đã hoàn thành việc thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính, về đích sớm hơn kế hoạch một ngày, trở thành địa phương đầu tiên và duy nhất trong cả nước hoàn thành 100% chỉ tiêu theo kế hoạch của Bộ Công an.

Đợt thu nhận thứ ba ghi nhận 1.239 mẫu ADN được lấy trực tiếp. Trước đó, qua hai đợt triển khai, Thanh Hóa đã thu nhận hơn 37.800 mẫu ADN, huy động gần 83 tỷ đồng từ nguồn xã hội hóa để thực hiện hoàn toàn miễn phí cho thân nhân liệt sĩ.

Hiện cả nước còn khoảng 500.000 liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Riêng Thanh Hóa có hơn 56.000 liệt sĩ, trong đó khoảng 3.544 trường hợp chưa đủ thông tin về nơi an táng hoặc danh tính phần mộ. Đến nay, tỉnh đã hoàn thành 37.808 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, nhiều nhất cả nước; đồng thời đã xác định danh tính được 8 liệt sĩ quê Thanh Hóa bằng phương pháp giám định ADN.

Song song với đó, Thanh Hóa đang triển khai Chiến dịch “500 ngày đêm” với mục tiêu tìm kiếm, quy tập từ 40 đến 45 hài cốt liệt sĩ, đồng thời hoàn thành việc lấy mẫu đối với 2.932 phần mộ chưa xác định thông tin trước ngày 31/3/2027.

Đối với cựu chiến binh Nguyễn Duy Nở, mỗi mẫu ADN được thu nhận không đơn thuần là một dữ liệu sinh học mà còn là một tia hy vọng. Hy vọng những người như liệt sĩ Nguyễn Văn Nam và hàng nghìn người lính vô danh khác sẽ một ngày được gọi đúng tên mình.