Người Mỹ than 'khó sống quá'

Khi cuộc chiến do Mỹ phát động tại Iran bước sang tuần thứ hai, nhiều tài xế trên khắp nước Mỹ đau đầu đối mặt với vấn đề chi phí nhiên liệu.

Đợt tăng giá này buộc nhiều người Mỹ vốn đã phải đối mặt với chi phí sinh hoạt tăng cao, nay lại phải đau đầu tính toán thêm để đảm bảo đủ tiền cho các khoản chi thiết yếu.

Giá xăng tại Mỹ đã tăng gần 17% so với ngày 28/2, thời điểm Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran. Trong bối cảnh chưa rõ xung đột sẽ kéo dài bao lâu, nhiều người Mỹ đã bắt đầu thắt chặt chi tiêu, hạn chế sử dụng xe cá nhân.

Người Mỹ đang phải tính từng đồng

Ông Brandon, một tài xế giao hàng ở bang Alabama, cho biết ông đã cảm nhận rõ tác động từ giá xăng tăng.

“Tôi chỉ hy vọng tình hình không tệ hơn. Tôi theo dõi tin tức để xem cuộc chiến này sẽ diễn biến ra sao. Mỗi lần ra trạm xăng, tôi đều cảm nhận rõ cuộc chiến đang gây ảnh hưởng thế nào”, ông Moore, người làm dịch vụ giao hàng cho Walmart Spark, chia sẻ.

Ông Luke Roan, 57 tuổi, di chuyển khoảng 100 km mỗi ngày xuyên bang Pennsylvania, để làm công việc hỗ trợ tâm lý tại một nhà tù trong bang. Ngay khi xăng tăng giá, ông và người thân đã phải tính toán gộp nhiều việc vào cùng một chuyến đi, vạch lộ trình di chuyển hiệu quả, sao cho tiết kiệm nhiên liệu.

Ông Roan, người ủng hộ đảng Dân chủ, cho rằng: “Chính quyền của ông Trump phải chịu trách nhiệm trước tình hình này. Mọi thứ đều tăng giá, cuộc sống đã khó khăn nay càng nghẹt thở hơn, và có thể sẽ còn tệ hơn. Tôi thấy thật khó sống”.

Một trạm xăng ở Lockhart, Texas, Mỹ, ngày 9/3. Ảnh: New York Times.

Bà Jan Potts, 66 tuổi, cho biết bà từng bỏ phiếu cho ông Trump đơn giản vì ông phản đối chiến tranh. “Nếu Iran định tấn công nước Mỹ thật, thì quyết định động binh của ông ấy là đúng. Nhưng nếu không phải vậy, toàn bộ chuyện này thật vô nghĩa”, bà Potts nói.

Tại Hawaii, ông Ben Bergin, 47 tuổi, chủ một công ty khoan giếng, cho biết doanh nghiệp của ông không thể tăng lương để bù đắp chi phí di chuyển tăng cao cho nhân viên. “Tôi có cả đội nhân công phải di chuyển đường dài mỗi ngày. Chi phí mua xăng của họ đã lên tới 400 USD/tuần, thậm chí hơn, nhưng tôi bất lực, không thể hỗ trợ gì”, ông Bergin nói.

Đối với ông James Anderson, chủ sân golf ở Dallas, giá nhiên liệu tăng tác động trực tiếp đến cách ông vận hành sân golf, bởi sân golf dùng nhiều máy cắt cỏ, máy đào và các thiết bị sử dụng dầu diesel.

Ông Coleman Newell, 60 tuổi, tài xế xe công nghệ ở Chicago, cho biết ông thường chạy xe 12 giờ mỗi ngày để kiếm được khoảng 300 USD. Từ lúc giá xăng tăng, ông phải chạy thêm hai giờ mỗi ngày mới kiếm được số tiền này, hoặc chấp nhận giảm thu nhập.

Là người có kinh nghiệm theo dõi giá xăng, ông Newell cho rằng trái với lời hứa hẹn của chính quyền rằng giá xăng sẽ giảm sớm, ông tin giá nhiên liệu cao sẽ kéo dài ngay cả sau khi chiến sự tại Iran đã kết thúc.

Iran chọn đánh vào túi tiền

Ông Kamal Kharazi, cố vấn chính sách đối ngoại của văn phòng Lãnh tụ Tối cao Iran, khẳng định trong cuộc phỏng vấn với CNN trong tuần này rằng Iran đã sẵn sàng cho cuộc chiến kéo dài với Mỹ.

Iran cũng nhìn nhận rõ rằng xung đột chỉ có khả năng kết thúc khi áp lực kinh tế gia tăng và hiện không còn dư địa cho hoạt động ngoại giao.

“Ông Trump đã lừa dối chúng tôi, ông ấy không giữ lời hứa. Chúng tôi đã trải nghiệm điều này tới hai lần trong quá trình đàm phán với Mỹ. Trong khi đang thương lượng, họ tấn công chúng tôi”, ông Kharazi nói.

Theo ông Kharazi, giải pháp duy nhất có thể mở ra khả năng chấm dứt xung đột tại Iran là khi áp lực kinh tế gia tăng tới mức nhiều quốc gia khác phải can thiệp vào cuộc xung đột này.

Lực lượng an ninh Iran đứng gác trong lúc người dân Tehran xuống đường thề trung thành với Lãnh tụ Tối cao mới của nước này trong ngày 9/3. Ảnh: Reuters.

Hiện tại, các đòn tấn công của Iran đã làm lộ sự mong manh của hệ thống thương mại năng lượng toàn cầu, có khả năng gây biến động mạnh đối với thị trường tài chính thế giới.

Chỉ chưa đầy hai tuần sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran, người dân Mỹ cũng đã cảm nhận rõ những tác động kinh tế từ cuộc xung đột cách xa nửa vòng trái đất. Giá xăng tăng, giá thực phẩm sẽ tăng, thị trường chứng khoán biến động.

Tổng thống Trump ban đầu cho rằng cuộc chiến sẽ kéo dài “4-5 tuần”, nhưng gần đây ông đưa ra nhiều tín hiệu trái chiều, đôi khi nhấn mạnh cuộc xung đột có thể kéo dài “đến chừng nào cần thiết”.

Nếu điều đó xảy ra, các chuyên gia cảnh báo tác động tiêu cực đối với người tiêu dùng Mỹ sẽ còn mạnh hơn.

Theo ông Mark Zandi, chuyên gia kinh tế của Moody's Analytics, giá dầu tăng khiến chi phí vận chuyển hàng hóa bằng xe tải tăng lên, từ đó, phí giao từng gói hàng của các sàn thương mại điện tử cho tới giá thực phẩm đều sẽ tăng. “Những tác động tiêu cực của cuộc chiến đã rất rõ ràng”, ông Zandi nói.

Khu vực Vịnh Ba Tư còn là nguồn cung phân bón lớn của thế giới. Nếu nguồn cung phân bón bị gián đoạn lâu dài vì xung đột, nông dân ở nhiều quốc gia sẽ phải sử dụng lượng phân bón ít hơn, khiến sản lượng lương thực sụt giảm, dẫn đến giá lương thực tăng trên toàn cầu.

Trong bối cảnh thời điểm gieo trồng mùa xuân đã bắt đầu tại Mỹ, ông Zippy Duvall, chủ tịch Liên đoàn Nông trại Mỹ (AFBF), đã gửi thư tới Tổng thống Trump để cảnh báo việc nông dân Mỹ đang đối diện nguy cơ thiếu nguồn cung và phải mua phân bón giá cao.

Theo ông Duvall, nếu Mỹ không đảm bảo được nguồn phân bón cho nông dân, nước này có thể đối mặt nguy cơ thiếu hụt lương thực. “Điều này không chỉ đe dọa an ninh lương thực, mà rộng hơn là an ninh quốc gia, đồng thời làm gia tăng áp lực lạm phát đối với kinh tế Mỹ”, ông Duvall viết trong thư.

Theo chuyên gia Zandi, nếu xung đột kéo dài, tác động tiêu cực sẽ nghiêm trọng hơn. Người dân sẽ phải cắt giảm chi tiêu. Doanh nghiệp sẽ giảm tuyển dụng khi nhu cầu tiêu dùng yếu đi, thậm chí phải sa thải nhân viên, nếu nguy cơ suy thoái kinh tế tăng lên.

Ông Daron Acemoglu, chuyên gia kinh tế tại Học viện Công nghệ Massachusetts, cảnh báo: “Vì nước Mỹ chưa có chiến lược rút lui rõ ràng khỏi Iran, nên chúng ta cần chuẩn bị tinh thần rằng những tác động này còn kéo dài”.

Mỹ phá hủy tàu rải thủy lôi tại eo biển Hormuz Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đăng tải trên X đoạn video ghi lại một số vụ tấn công của Mỹ nhằm vào tàu hải quân và tàu rải thủy lôi của Iran. Các vụ tấn công diễn ra ở khu vực eo biển Hormuz trong ngày 10/3 theo giờ địa phương.

An Hòa