Người Mỹ tiếp tục tăng chi tiêu bất chấp tâm lý bi quan về kinh tế

Bên trong một trung tâm thương mại ở bang Virginia ngày 3/10/2026. (Ảnh: Ngọc Quang/TTXVN)

Theo tờ The Wall Street Journal, người Mỹ đang tiếp tục tăng chi tiêu cho thực phẩm, du lịch, nội thất và nhiều hàng hóa, dịch vụ khác, bất chấp giá cả tăng cao và tâm lý bi quan về nền kinh tế.

Xu hướng này cho thấy chi tiêu tiêu dùng vẫn tương đối vững, trái ngược với diễn biến tiêu cực của tâm lý người tiêu dùng.

Bộ Thương mại Mỹ cho biết số tiền các hộ gia đình Mỹ chi tiêu đã tăng 6,1% trong 12 tháng tính đến tháng Tám, cao hơn mức tăng trưởng 4,3% hằng năm vào cuối năm ngoái. Tăng trưởng kinh tế trong quý 2/2026 đã được điều chỉnh tăng trong tuần qua, nhờ chi tiêu của người tiêu dùng và đầu tư của doanh nghiệp.

Chi tiêu tăng lên do giá cả đang tăng và người Mỹ đang mua nhiều hàng hóa hơn. Hơn một nửa mức tăng chi tiêu trong năm tính đến tháng Tám bắt nguồn từ tình trạng lạm phát dai dẳng khiến nhiều người mua sắm thất vọng: giá tiêu dùng tăng khoảng 3,4% trong giai đoạn này. Tuy nhiên, chi tiêu sau khi điều chỉnh theo lạm phát cũng tăng 2,6%, kéo dài chuỗi tăng trưởng ổn định trong 5 năm qua.

Hỗ trợ cho toàn bộ hoạt động tiêu dùng này là một nền kinh tế có thể khiến người Mỹ thất vọng nhưng dù sao vẫn đang duy trì được thói quen chi tiêu. Thị trường việc làm đã hạ nhiệt so với đợt tăng mạnh sau đại dịch, nhưng vẫn vững chắc, với tỷ lệ thất nghiệp dao động ở những mức thấp theo lịch sử.

Trong khi đó, nhiều người Mỹ lớn tuổi sở hữu nhà và cổ phiếu đã hưởng lợi từ giá của cả hai loại tài sản này tăng mạnh. Giá trị tài sản ròng lớn hơn có thể không đồng nghĩa với thu nhập hằng tháng cao hơn, nhưng đã khiến nhiều người cảm thấy thoải mái khi chi tiêu nhiều hơn một chút so với bình thường.

Việc chi tiêu tích cực đặc biệt đáng chú ý vì dường như trái ngược với tâm lý bi quan của người tiêu dùng. Các chỉ số theo dõi tâm lý người tiêu dùng trong thời gian dài đang ở gần những mức thấp kỷ lục, do giá xăng cao, hoạt động tuyển dụng trầm lắng và chính trị đầy tranh cãi.

Người tiêu dùng Mỹ tìm hiểu các mẫu sản phẩm mới của Apple tại một cửa hàng ở bang Virginia ngày 4/10/2026. (Ảnh: Ngọc Quang/TTXVN)

Các nhà kinh tế cho biết trước đây tâm lý người tiêu dùng ảm đạm thường đi đôi với chi tiêu tiêu dùng thấp hơn, nhưng kể từ đại dịch, tâm lý này ngày càng tách rời khỏi chi tiêu và các chỉ số kinh tế khác.

Chỉ số tâm lý người tiêu dùng hằng tháng của Đại học Michigan chỉ cao hơn một chút so với mức thấp kỷ lục mà chỉ số này chạm tới hồi đầu năm nay. Một khảo sát tương tự do nhóm nghiên cứu Conference Board thực hiện đã ghi nhận mức thấp nhất trong 12 năm vào tháng trước.

Ông Brian Fabes, chuyên gia cao cấp tại nhóm nghiên cứu NORC thuộc Đại học Chicago cho rằng phần lớn mức chi tiêu đến từ những người có thu nhập cao, trong khi người Mỹ ở tầng lớp trung lưu tìm kiếm giá trị tốt và những người ở nhóm thu nhập thấp phải chật vật để trang trải cuộc sống.

Tuy nhiên, một khảo sát của chi nhánh Fed New York cho thấy mức tăng chi tiêu khá đồng đều giữa các nhóm thu nhập. Những người kiếm được dưới 50.000 USD cho biết chi tiêu của họ tăng 4,7% trong năm tính đến tháng Tám, trong khi những người kiếm được trên 100.000 USD cho biết chi tiêu tăng 4,4%.

Người Mỹ giàu có có tâm lý kinh tế lạc quan hơn. Theo bà Joanne Hsu, giám đốc cuộc khảo sát của Đại học Michigan, kể từ tháng 5/2025, tâm lý người tiêu dùng đã tăng lên ở những người sở hữu nhiều cổ phiếu nhất, trong khi giảm ở những người không sở hữu cổ phiếu nào. Trong khoảng thời gian đó, chỉ số cổ phiếu S&P 500 trên diện rộng đã mang lại cho các nhà đầu tư mức lợi nhuận khoảng 32%.

Theo ông Gregory Daco, nhà kinh tế trưởng của EY-Parthenon, vì chi tiêu đang tăng nhanh hơn thu nhập khả dụng, chi tiêu có thể chững lại khi người dân đối mặt với giới hạn về số tiền tiết kiệm hoặc khả năng vay mượn mà họ mong muốn.

Tỷ lệ tiết kiệm của người Mỹ đang có xu hướng giảm và hiện ở mức thấp lịch sử, chỉ 4,1% thu nhập sau thuế, so với gần gấp đôi mức này trước đại dịch. Trong khi đó, người Mỹ đang gánh mức nợ kỷ lục để trang trải cuộc sống.

Daco nhận xét người dân đang sử dụng tiền tiết kiệm, sử dụng tín dụng, sử dụng tài sản và tìm kiếm những cách khác nhau để tài trợ cho các khoản chi tiêu. Nhưng những nguồn lực thay thế này là hữu hạn.

Ông Mark Mathews, nhà kinh tế trưởng tại Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia Mỹ (NRF), nhận xét khi cảm thấy tiền bạc eo hẹp, nhiều người thường cắt giảm những khoản chi thêm như ăn uống bên ngoài hoặc các gói thuê bao dịch vụ phát trực tuyến. Nhưng gần đây, hành vi chi tiêu không phản ánh sự bi quan mà nhiều người nói rằng họ đang cảm nhận. Chi tiêu cho mùa tựu trường năm nay đã tăng ở mức hai con số so với cùng kỳ năm trước. Người tiêu dùng đang chi tiêu dựa trên tình hình tài chính của họ, chứ không phải tâm lý của họ.

Dựa trên các dự báo từ dữ liệu thẻ tín dụng, Mastercard kỳ vọng mua sắm dịp lễ tại Mỹ sẽ tăng 5,5% trong năm nay, mức tăng nhanh nhất kể từ năm 2022.

Công ty phát hành thẻ này cho biết giá cả tăng có thể chiếm khoảng một nửa mức tăng đó, phần còn lại đến từ việc số lượng hàng hóa được mua tăng lên./.