Người trẻ mặc cổ phục du xuân, hướng về giá trị truyền thống của Tết Việt

Cổ phục thành “trend trải nghiệm” của người trẻ

Mỗi dịp Tết đến, tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam hay khu phố cổ Hà Nội, không khó để bắt gặp từng nhóm bạn trẻ mặc áo Ngũ thân, Nhật Bình, áo tấc… rộn ràng ghi lại khoảnh khắc đầu xuân. Các bộ ảnh cổ phục xuất hiện dày hơn qua từng mùa Tết, với phong cách dàn dựng ngày càng công phu.

Nhiều cơ sở cho thuê, may đo trang phục truyền thống cho biết lượng khách trẻ tăng mạnh vào dịp cuối năm, chủ yếu là học sinh, sinh viên và người trong độ tuổi 18–30. Không ít bạn đặt lịch từ sớm, chuẩn bị concept, tìm hiểu kiểu dáng trang phục theo từng giai đoạn lịch sử. Bên cạnh yếu tố hình ảnh, ngày càng nhiều người trẻ chủ động tìm hiểu nguồn gốc trang phục, ý nghĩa họa tiết, màu sắc và bối cảnh sử dụng.

Trong dịp Tết này không khó để bắt gặp từng nhóm bạn trẻ mặc áo ngũ thân, áo Nhật Bình… rộn ràng ghi lại khoảnh khắc đầu xuân

Ghi nhận từ các đơn vị phục dựng và may đo cũng cho thấy xu hướng này tăng rõ rệt qua từng năm. Đức Huy, chủ tiệm cổ phục Đông Phong (Hà Nội), cho biết nhu cầu của người trẻ dịp Tết tăng mạnh, và lựa chọn trang phục đang mở rộng từ thời Nguyễn sang cả cổ phục thời Lê để tìm phong cách mới lạ, giàu lớp lang và cảm giác cổ xưa rõ nét hơn.

Theo anh Huy, cổ phục có thể tăng tính ứng dụng nếu tách các thành phần để phối đồ hiện đại, như dùng áo đối khâm như áo khoác, váy quây như chân váy, áo ngũ thân phối quần ống rộng hoặc váy xòe giúp người trẻ mặc trong sinh hoạt, du xuân chứ không chỉ để chụp ảnh

Các bộ Việt phục thời Lê, thời Nguyễn được nhiều bạn trẻ yêu thích và kết hợp với các phục kiện hiện đại

Ở góc độ người trực tiếp tham gia tổ chức Ngày hội Việt phục Y Văn tại Hồ Văn (phố Quốc Tử Giám), Đặng Thị Thanh Trúc – Trưởng ban hậu cần, sinh viên năm cuối Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cho biết đối tượng thuê, mượn Việt phục chủ yếu là các bạn trẻ từ khoảng 18 tuổi trở lên. Bên cạnh đó cũng có những gia đình nhiều thế hệ cùng tham gia chụp ảnh kỷ niệm.

Theo Thanh Trúc, các bộ Việt phục thời Lê, thời Nguyễn được nhiều bạn trẻ yêu thích, trong đó trang phục Nhật Bình được lựa chọn nhiều nhờ màu sắc và phom dáng nổi bật. “Trang phục cổ có vẻ đẹp rất riêng: nhiều lớp áo, chất liệu mềm mại, tạo độ uyển chuyển. Càng tìm hiểu sâu, các bạn trẻ càng bị cuốn hút bởi giá trị thẩm mỹ và chiều sâu văn hóa”, Trúc chia sẻ.

Bạn Vũ Linh cùng mẹ mặc cổ phục đi dạo và chụp ảnh tại khu di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám

Không gian tiếp cận cổ phục cũng mở rộng hơn. Ngoài di tích và lễ hội, trang phục truyền thống còn xuất hiện trong chương trình nghệ thuật sinh viên, dự án sáng tạo tại trường đại học, lễ ăn hỏi, chụp ảnh cưới. Nhiều sinh viên lựa chọn áo dài ngũ thân, kết hợp trâm cài tóc và phụ kiện truyền thống, thể hiện niềm tự hào với bản sắc Việt ngay trong hoạt động nghệ thuật học đường.

Tại cuộc thi âm nhạc dân tộc “FPT Edu Tích Tịch Tình Tang”, sinh viên Trường Đại học FPT gây ấn tượng khi trình diễn các tiết mục hòa tấu, độc tấu nhạc cụ truyền thống trong trang phục áo ngũ thân cổ truyền. Sự kết hợp giữa cổ phục và sân khấu biểu diễn hiện đại tạo nên hiệu ứng thị giác nổi bật, góp phần tôn vinh giá trị văn hóa dân tộc bằng ngôn ngữ trẻ trung.

Không chỉ để chụp ảnh, mà để “chạm” vào cảm giác truyền thống

Với nhiều người trẻ, mặc cổ phục không còn là hoạt động mang tính phong trào đơn thuần. Trải nghiệm này gắn với cảm xúc cá nhân và nhu cầu tìm sự cân bằng trong nhịp sống hiện đại.

Tuấn Anh, sinh viên ngành công nghệ thông tin cho biết lần đầu trực tiếp mặc Việt phục mang lại cảm giác rất khác so với tưởng tượng. “Trước đó mình đã thích tìm hiểu văn hóa Việt. Khi thực sự khoác lên những bộ như áo giao lĩnh hay trang phục thời Nguyễn, cảm giác không còn là đi chụp ảnh nữa mà giống như bước vào một không gian văn hóa”, Tuấn Anh nói.

Bộ áo viên lĩnh trang phục thời Lê của tiệm Đông Phong - chuyên phục dựng và may đo cổ phục Việt

Theo Tuấn Anh, giữa nhịp sống thay đổi nhanh, việc tìm lại những giá trị truyền thống tạo cảm giác chậm lại và có chiều sâu hơn. Tuấn Anh cũng nhận thấy xu hướng quay lại với Việt phục của người trẻ mang tính điều chỉnh vẫn giữ tinh thần truyền thống nhưng được tiết chế chi tiết để phù hợp hơn với hoạt động đương đại như biểu diễn, sự kiện, ghi hình. “Tinh thần hướng về giá trị truyền thống đã là điều đáng trân trọng”, Tuấn Anh nhận xét.

Nhiều ý kiến trên mạng xã hội cũng đồng tình rằng việc người trẻ mặc trang phục truyền thống là tín hiệu tích cực. Nếu đi kèm tìm hiểu thêm các loại hình nghệ thuật dân gian như chèo, cải lương, dân ca…, giá trị văn hóa sẽ được lan tỏa sâu hơn. Tuy vậy, tài khoản Hoang Dung cũng bày tỏ băn khoăn khi một số trường hợp mặc Việt phục nhưng sử dụng phụ kiện ngoại lai. “Nếu đã muốn tôn vinh văn hóa Việt thì từ trang phục đến phụ kiện cũng nên thống nhất. Hiểu đúng sẽ giúp mặc đẹp và có chiều sâu hơn”, Dũng nói.

Bộ áo ngũ thân tay chẽn thời Nguyễn của tiệm Đông Phong

Từ “cơn sốt cổ phục” đến lựa chọn phong cách sống

Nhìn từ góc độ người làm nghề, nhà thiết kế Vũ Việt Hà cho rằng việc giới trẻ yêu thích cổ phục, áo dài là tín hiệu đáng mừng, cho thấy họ đang đi tìm căn tính văn hóa của mình. Cổ phục đang dần bước ra khỏi không gian nghi lễ để đi vào đời sống.

Cách tiếp cận của người trẻ rất đương đại quan tâm đến họa tiết, chất liệu, phom dáng và phụ kiện. Tuy nhiên, theo nhà thiết kế, sáng tạo là cần thiết nhưng phải dựa trên nền tảng hiểu biết văn hóa. Hiện có một số trường hợp kết hợp áo dài, cổ phục với phụ kiện hoặc đạo cụ không phù hợp thẩm mỹ Việt. “Vai trò của nghệ sĩ, người nổi tiếng, KOLs trong việc lan tỏa hình ảnh cổ phục và áo dài đúng chuẩn mực, có chiều sâu, giúp xu hướng phát triển bền vững thay vì chỉ dừng ở trào lưu ngắn hạn”, nhà thiết kế nhấn mạnh.

Cổ phục đang dần bước ra khỏi không gian nghi lễ để đi vào đời sống

Một trong những người góp phần thúc đẩy sự hồi sinh cổ phục là Đức Huy (32 tuổi), chủ tiệm Đông Phong tại Hà Nội – đơn vị chuyên nghiên cứu, phục dựng và may đo trang phục truyền thống. Theo anh, nhu cầu tiếp cận cổ phục của người trẻ tăng rõ rệt qua từng năm, nhất là dịp Tết. Nếu trước đây khách chủ yếu chọn trang phục thời Nguyễn thì nay mở rộng sang cả cổ phục thời Lê để tìm cảm giác cổ xưa và phong cách khác biệt hơn, với cấu trúc nhiều lớp và phom dáng đa dạng.

Đông Phong tập trung vào may đo hơn cho thuê, hướng tới nhóm khách đã đi làm, quan tâm chất liệu và độ chuẩn xác văn hóa. Đức Huy cho biết đơn vị ưu tiên giữ cấu trúc nguyên bản, dùng nhiều chất liệu tự nhiên thay cho vải công nghiệp, vừa tạo cảm giác gần với trang phục xưa, vừa theo hướng thời trang bền vững. Nhóm khách hàng của tiệm chủ yếu nằm trong độ tuổi 24–30 và sẵn sàng đầu tư cho trải nghiệm văn hóa gắn với trang phục.

Áo ngũ thân tay chẽn thời Nguyễn được thiết kế gọn gàng, thuận tiện, dễ ứng dụng trong sinh hoạt đời sống thường nhật

Từ góc độ tâm lý học, PGS.TS Trần Thành Nam đánh giá việc giới trẻ mặc cổ phục là biểu hiện tích cực của cách tiếp cận văn hóa truyền thống theo tinh thần hiện đại. Ông lý giải, trong bối cảnh con người chịu nhiều áp lực từ công nghệ và nhịp sống nhanh, xu hướng tìm về những giá trị hoài cổ và trải nghiệm mang màu sắc xưa cũ là một cách cân bằng cảm xúc. Điều này không chỉ giúp người trẻ tận hưởng giá trị văn hóa, mà còn góp phần giảm áp lực tinh thần, tạo điểm tựa lành mạnh trong đời sống hôm nay.

Giữa nhịp sống hiện đại, khi Tết vẫn là dịp để mỗi người trở về với gia đình và những điều thân quen, việc người trẻ chọn mặc cổ phục du xuân mang một ý nghĩa rất đời thường: chạm vào không khí Tết xưa theo cách của hôm nay.

Thu Hằng/VOV.VN